Нормативтік құжаттар - №21 ЖОББМ https://21.merki.edu.kz/ ru Нормативтік құжаттар - №21 ЖОББМ DataLife Engine № 5 Педагогикалық кеңес https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2314--5-pedagogikaly-kees.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2314--5-pedagogikaly-kees.html № 5 Педагогикалық кеңес


25.05.2026 жыл сағат 15:00 

„Білім берудің басты құндылықтары -тәрбие мен оқыту үдерісінің қозғаушы күші“

Күн тәртібінде 

Жауаптылар 

1

№4 педагогикалық кеңес қаулысының орындалуы. 

Мектеп директоры

Э.А.Бекжанова 

2

ІҮ тоқсан бойынша білім сапасының нәтижесі.  Жылдық қорытынды бойынша білім сапасына талдау.

5-8,10 – сыныптарындағы білім алушыларды  «Қазақ тілі» «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәндерінен аралық аттестаттаудан өткізу туралы 

Білім алушыларды денсаулығына байланысты аралық және қорытынды аттестаттаудан босату туралы 

1-4 сынып білім алушыларын сыныптан-сыныпқа көшіру және марапаттауға ұсыну. 

ДОЖЖО

Б.Ч.Жандарова  


3

 «Жаз-2026» бағдарламасы  бойынша білім алушылардың жазғы  демалыс лагерінің ұйымдастырылуы.

ДҚТЖЖО

Ж.Ж.Жакипбекова


4

Педагогтердің кәсіби жауапкершілігі  мен жұмыс тиімділігінің  мониторнингісі. 

2025-2026 оқу жылында дарынды білім алушылармен жүргізілген жұмыстың қорытындысы.

ДҒӘІЖО

Э.А.Ибраимкулова


5

Мектепте тамақтандырудың сапасына мониторинг жүргізу комиссиясының  жылдық қорытындысы.

Мониторинг жүргізу комиссиясы              Э.М. Ахметова 

6

Педагогтердің кезекті еңбек демалыстарының кестесін бекіту.


Мектеп директоры

Э.А.Бекжанова   


]]>
admin Fri, 15 May 2026 14:27:12 -0400
№27.03.2026 жылы №21 ЖОББМ кезекті №4 педогогикалық кеңес өткізілді. https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2241-27032026-zhyly-21-zhobbm-kezekt-4-pedogogikaly-kees-tkzld.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2241-27032026-zhyly-21-zhobbm-kezekt-4-pedogogikaly-kees-tkzld.html 27.03.2026 жылы №21 ЖОББМ кезекті №4 педогогикалық кеңес өткізілді. Күн тәртібінде білім сапасы мен тәрбие бағыты бойынша өзекті мәселелер қарастырылды.

  1. Мектептегі тамақтандыру сапасына мониторинг жүргізу жөніндегі комиссия жұмысының қорытындысы. Бұл бағытта оқушылардың дұрыс әрі сапалы тамақтануын қамтамасыз ету- басты міндеттерінің бірі. Жүргізілген бақылау нәтижелері бойынша тиісті ұсыныстар беріліп, бақылау үздіксіз жалғастырылуда.
  2. Тоқсан бойынша білім сапасының нәтижесі. Білім сапасын төмен көрсеткен пән мұғалімдерінің пәнді оқыту жайы мектепшілік бақылауға қойылды. «Kundelik.kz» электронды журналын толтыруды бақылау. Электронды жүйені уақытылы әрі дұрыс толтыру- білім сапасын арттырудағы маңызды құрал. Осыған пән мұғалімдерінің жауапкершілігін күшейтіп, бақылау жүргізілу қажеттілігі міндеттелді.
  3. «Алтын белгі» белгісіне және «Үздік аттестатқа» үміткерлердің алгебра және анализ бастамалары пәнінен білім сапасын төмен көрсеткені үшін пән мұғалімдеріне «Ескерту» түріндегі тәртіптік шара қолданылды. Пән мұғалімдеріне меңгеруге қиындық туғызатын тақырыптармен жекеленген жұымыстары сәуір айының бақылауына қойылды.
  4. Халықаралық және республикалық деңгейдегі пәндік олимпиадалар мен байқауларға  қатысушылар тізімі нақтыланып, резервтерімен жекеленген жұмыс мектепшілік бақылауға алынды.
  5. Мектепішілік « Тәуекел топ» және құқық бұзушылыққа бейім білім алушылармен жеке жұмыстың алгоритмге сәйкес жүргізілуін бақылау үздіксіз жалғастырылуда.
]]>
admin Fri, 27 Mar 2026 17:25:46 -0400
Наурыз айындағы №4 педагогикалық кеңес https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2240-nauryz-ajynday-4-pedagogikaly-kees.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2240-nauryz-ajynday-4-pedagogikaly-kees.html Наурыз айындағы  №4 педагогикалық кеңес

27.03.2026 жыл сағат 10:00 өтетін орны  акт зал



Жұмыс мазмұны

Жауаптылар 

1

№3 педагогикалық кеңес қаулысының орындалуы.

Мектеп директоры

Э.А.Бекжанова

2

Мектепте тамақтандырудың сапасына мониторинг жүргізу     жөніндегі коммисия жұмысының есебі

Мониторинг жүргізу комиссиясы              Э.М. Ахметова 

3

Тоқсан бойынша білім сапасының нәтижесі.  Тоқсан бойынша білім сапасына талдау.

1) Электронды журналдың толтыру жағдайы,үй жұмысының орындалу нормасы

2) БЖБ, ТЖБ-ның қорытындысы 

3) 9,11 - сыныптардағы негізгі пәндерден білім сапасын арттыруда әкімшілік сынама тест қорытындысы

ДОЖЖО

Б.Ч. Жандарова 


4

Аралық  және қорытынды аттестаттауға, ҰБТ-ге , ББЖМ- ге дайындық жұмыстарының      жүргізілу сапасы.

 «Алтын белгі», «Үздік аттестат» үміткерлерінің дайындық деңгейі. 

ДОЖЖО   

Б:Ч. Жандарова 


5

Халықаралық зерттеулер мен ғылыми жобаларға дайындық жұмысының сапасы.

ДҒӘЖЖО

Э.А.Ибраимкулова


6

 «Тәуекел топта» тұрған және құқық бұзушылыққа бейім білім алушылармен жеке жұмыстың жүргізілу деңгейі

ДҚТЖЖО -Ж.Ж.Жакипбекова 


]]>
admin Sat, 14 Mar 2026 17:21:19 -0400
№ 564 бұйрығы негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларын бекіту туралы https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2012--564-bjryy-negzg-orta-zhne-zhalpy-orta-blmn-zhalpy-blm-beretn-ou-badarlamalaryn-ske-asyratyn-blm-beru-jymdaryna-oua-abyldaudy-lglk-aidalaryn-bektu-turaly.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2012--564-bjryy-negzg-orta-zhne-zhalpy-orta-blmn-zhalpy-blm-beretn-ou-badarlamalaryn-ske-asyratyn-blm-beru-jymdaryna-oua-abyldaudy-lglk-aidalaryn-bektu-turaly.html Олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 12 қазандағы № 564 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2018 жылғы 16 қазанда № 17553 болып тіркелді.

       Ескерту. Бұйрықтың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 29.08.2025 № 196 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

       "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 63) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 31.03.2025 № 55 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
        1. Қоса беріліп отырған Олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына қабылдаудың үлгілік қағидалары бекітілсін.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 29.08.2025 № 196 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
       2. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Мектепке дейінгі және орта білім департаменті (Ш.Т. Каринова) заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

      2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелген күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін қағаз және электронды түрде қазақ және орыс тілдерінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін "Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жолдауды;

      3) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

      4) осы бұйрық мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Заң қызметі департаментіне осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Білім және ғылым вице-министрі Э.А. Суханбердиеваға жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

 Қазақстан Республикасының Білім және     ғылым министрі

Е. Сағадиев


Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің
 2018 жылғы 12 қазандағы № 564 бұйрығына қосымша




 Олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына қабылдаудың үлгілік қағидалары

       Ескерту. Үлгілік қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 29.08.2025 № 196 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

 1-тарау. Жалпы ережелер

       1. Осы Олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта, білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Үлгілік қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 5-бабы 63) тармақшасына және "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" 2013 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заңы) 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленді және олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына (бұдан әрі - білім беру ұйымдары) оқуға қабылдаудың тәртібін, сондай-ақ "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттар қабылдау және оқуға қабылдау", "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау" мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тәртібін айқындайды.

       2. Білім беру ұйымдары оқуға қабылдауды Қазақстан Республикасының Конституциясына, Заңға, осы Үлгілік қағидаларға, өзге де нормативтік құқықтық актілерге, сондай-ақ олардың негізінде әзірленген білім беру ұйымдарының жарғыларына сәйкес жүзеге асырады.

      3. Білім алушылардың қатарына қабылдау білім беру ұйымы басшысының бұйрығы негізінде жүргізіледі.

      4. Сыныптарды білім алушылардың даярлық деңгейі және даму дәрежесі бойынша жасақтауға рұқсат етілмейді.

       5. Білім беру ұйымдарына білім алушыларды қабылдау кезінде білім беру ұйымдарының басшылары "Мектепке дейінгі ұйымдар, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім беру қызметтерін көрсетудің үлгілік шартының, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін кәсіптік практиканы өткізуге арналған үлгілік шарттың және дуальды оқыту туралы үлгілік шарттың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 93 бұйрығына 2-қосымшамен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 13227 болып тіркелген) бекітілген білім беру қызметтерін көрсетудің үлгілік шартына сәйкес білім беру қызметтерін көрсету үшін балалардың немесе білім алушылардың ата-аналарымен немесе өзге де заңды өкілдерімен (бұдан әрі - көрсетілетін қызметті алушы) шарт жасайды.

      6. Көрсетілетін қызметті алушы баланың немесе білім алушының тілегі, жеке бейімділігі мен ерекшеліктерін ескере отырып және қабылдау шарттарына сәйкес білім беру ұйымдарын таңдайды.

      7. Білім беру ұйымына оқуға қабылдаудан бас тартылған жағдайда көрсетілетін қызметті алушы тұрғылықты жері бойынша білім беруді басқарудың жергілікті органдарына жүгінеді.

 2-тарау. Олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдау тәртібі

      8. Бастауыш білімнің жалпы оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдары дайындық деңгейіне қарамастан, білім беру ұйымы қызмет көрсететін аумақта тұратын барлық балалардың қолжетімділігін қамтамасыз ете отырып, алты жастағы және күнтізбелік жылда алты жасқа толатын балаларды бірінші сыныпқа қабылдауды қамтамасыз етеді.

      Білім беру ұйымына қызмет ету аумағы республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) білім беруді басқару органдарының бұйрығымен бекітіледі.

      9. "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау" мемлекеттік қызметін алу үшін құжаттарды қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру "электрондық үкімет" веб-порталы (бұдан әрі – портал) және бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арқылы (бұдан әрі - көрсетілетін қызметті беруші) қағаз тасығышта жүзеге асырылады.

       Мемлекеттік қызметті алу үшін көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге осы Үлгілік қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес бекітілген мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесіне сәйкес құжаттарды ұсынады.

       Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің сипаттамасын, нысанын, мазмұны мен нәтижесін қамтитын мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесі, сондай-ақ мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктерін ескере отырып, өзге де мәліметтер осы Үлгілік қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес көрсетілген.

      Үлгілік қағидаларға өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізілген кезде білім беру саласындағы уәкілетті орган нормативтік құқықтық акті мемлекеттік тіркелгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде енгізілген өзгерістер мен (немесе) толықтырулар туралы ақпаратты "электрондық үкімет" ақпараттық- коммуникациялық инфрақұрылымының операторына және көрсетілетін қызметті берушіге, сондай-ақ Бірыңғай байланыс орталығына жолдайды.

      10. Бастауыш білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының бірінші сыныбына қабылданатын көрсетілетін қызметті алушыдан құжаттарды қабылдау ағымдағы күнтізбелік жылдың 1 сәуірі мен 31 тамызы аралығында жүзеге асырылады.

      11. Балаларды білім беру ұйымдарына қабылдау үшін мынадай құжаттар ұсынылады:

       1) қызмет алушының осы Үлгілік қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жазылған өтініші;

      2) баланың туу туралы куәлігі (құжатты қағаз түрінде тапсырған кезде деректерді салыстыру үшін көрсетілетін қызметті алушының өзі ұсынады);

      3) қызмет алушының жеке куәлігі (құжатты қағаз түрінде тапсырған кезде деректерді салыстыру үшін көрсетілетін қызметті алушының өзі ұсынады);

       4) "Денсаулық сақтау саласындағы есептік құжаттаманың нысандарын, сондай-ақ оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-175/2020 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21579 тіркелген) бұйрығына (бұдан әрі - ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығы) сәйкес № 065/е нысанындағы "Иммундау паспорты" және № 052-2/е нысанындағы "Бала денсаулығының паспорт" медициналық анықтамалары;

      5) баланың 3х4 см көлеміндегі фотосуреті.

 12. Портал арқылы жүгінген көрсетілетін қызметті алушының "жеке кабинетіне" мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесінің алу күні мен уақытын көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін өтінімнің қабылданғаны туралы хабарлама (құжаттарды қабылдау не осы Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көрсетілген дәлелді бас тарту) жіберіледі.

 13. Көрсетілетін қызметті берушінің мемлекеттік қызметтер көрсетуден дәлелді бас тартуы үшін "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заңның 19-1-бабының 2-тармағында белгіленген тізбе, сондай-ақ "Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларына бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23890 болып тіркелген) бұйрығының (бұдан әрі- № ҚР ДСМ-76 бұйрығы) 2-қосымшасында бекітілген санитарлық қағидаларына сәйкес негіздер болып табылады, олар:

 1) көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігін анықтау;

 2) көрсетілетін қызметті алушының және (немесе) мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті ұсынылған материалдардың, объектілердің, деректердің және мәліметтердің Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;

 3) уәкілетті мемлекеттік органның мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті келісімі туралы сұрау салуға берілген теріс жауап, сондай-ақ сараптаманың, зерттеудің не тексерудің теріс қорытындысы;

 4) көрсетілетін қызметті алушыға қатысты оның қызметіне немесе мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуды талап ететін жекелеген қызмет түрлеріне тыйым салу туралы соттың заңды күшіне енген шешімінің (үкімінің) болуы;

 5) көрсетілетін қызметті алушыға қатысты соттың заңды күшіне енген үкімінің болуы, оның негізінде көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алумен байланысты арнаулы құқығынан айырылуы бойынша;

 6) көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету үшін талап етілетін, "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабына сәйкес берілетін қолжетімділігі шектеулі дербес деректерге қол жеткізуге келісімі болмауы;

 7) сынып - жиынтығы толық болған кезде.

 14. Портал арқылы жүгінген кезде көрсетілетін қызметті алушының "жеке кабинетіне" 1 (бір) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан әрі - ЭЦҚ) қол қойылған электрондық құжат нысанында баланың ағымдағы жылдың 1 қыркүйектен бастап білім беру ұйымына қабылданатыны туралы хабарлама не болмаса осы Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көрсетілген дәлелді бас тарту келеді.

 15. Көрсетілетін қызметті беруші оқуға қабылдау кезінде ағымдағы жылғы 1 қыркүйектен бастап білім беру ұйымының қызмет көрсету аумағынан өтініш берген алғашқы үш көрсетілетін қызметті алушыға қабылданатыны туралы хабарлама жібереді, содан кейін – білім беру ұйымының қызмет көрсету аумағынан тыс, бірінші болып тіркелгендер қатарынан 1 (бір) үміткерге ағымдағы жылдың 1 қыркүйегінен бастап қабылданатыны туралы хабарлама жібереді.

 16. Өтінішті қағаз түрінде көрсетілетін қызметті беруші арқылы берген кезде, көрсетілетін қызметті берушінің қызметкері құжаттарды тіркейді және 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттарды көрсетілетін қызметті алушыдан алғаны туралы қолхат немесе құжаттарды қабылдаудан бас тартқаны туралы Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көзделген дәлелді бас тарту негіздері көрсетілген қолхатты Үлгілік қағидаларға 1-қосымшада белгіленген нысандар бойынша береді.

 Көрсетілетін қызметті беруші ағымдағы жылдың 1 қыркүйегінен бастап қабылдау туралы хабарламаны бірінші болып тіркелгендер қатарынан 3-ке 1 (білім беру ұйымының қызмет көрсету аумағынан 3 үміткерге, білім беру ұйымының қызмет көрсету аумағынан тыс 1 үміткерге) қатынасын ескере отырып жібереді.

 Білім беру ұйымы бірінші сыныпқа қабылдау туралы бұйрықты ағымдағы жылғы 25 тамыздан кейін шығарады.

 17. Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау осы Үлгілік қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау" мемлекеттік көрсетілетін қызметіне сәйкес портал немесе көрсетілетін қызметті беруші арқылы қағаз жеткізгіште жүзеге асырылады.

 18. "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау" мемлекеттік көрсетілетін қызметін алу үшін көрсетілетін қызметті алушы Үлгілік қағидаларға 2-қосымшада бекітілген мемлекеттік қызметін көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесіне сәйкес портал немесе қағаз тасығыш арқылы тапсырады.

 Үлгілік қағидаларға өзгерістер мен (немесе) толықтырулар енгізілген кезде білім беру саласындағы уәкілетті орган нормативтік құқықтық акті мемлекеттік тіркелгеннен кейін 3 (үш) жұмыс күні ішінде енгізілген өзгерістер мен (немесе) толықтырулар туралы ақпаратты "электрондық үкімет" ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымының операторына және көрсетілетін қызметті берушіге, сондай-ақ Бірыңғай байланыс орталығына жолдайды.

 19. Портал арқылы жүгінген жағдайда көрсетілетін қызметті алушының "жеке кабинетіне" білім алушының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда) (бұдан әрі – Т.А.Ә. (ол болған жағдайда)), туған күні, сыныбы, оқыту тілі және мектеп атауы (телефон нөмірі, пошта мекенжайы, электрондық мекенжайы (ресми интернет-ресурс)) бір білім беру ұйымынан екінші білім беру ұйымына ауыстыру туралы хабарлама жіберіледі. Хабарламаға қызмет көрсетушінің ЭЦҚ-сымен қол қойылады. Көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тартқан жағдайда Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көрсетілген негіздер бойынша дәлелді бас тарту жөнінде хабарлама жібереді.

 Хабарламаны көрсетілетін қызметті беруші 1 (бір) жұмыс күні ішінде жібереді.

 20. Көрсетілетін қызметті алушыдан қағаз жеткізгіштегі өтініш қабылданған жағдайда, көрсетілетін қызметті беруші 1 (бір) жұмыс күні ішінде "Білім беру қызметінде орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары пайдаланатын қатаң есептіліктегі құжаттардың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің м.а. 2023 жылғы 17 тамыздағы № 263 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33330 болып тіркелген) (бұдан әрі – 263 бұйрығы) 10-қосымшаға сәйкес білім алушылардың келген білім алушыны есепке алу талонын (бұдан әрі – келген білім алушыны есепке алу талоны) береді.

 Көрсетілетін қызметті алушы 3 (үш) жұмыс күні ішінде келген білім алушыны есепке алу талонын кеткен білім беру ұйымына ұсынады. 

 Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көрсетілген негіздер бойынша дәлелді бас тарту болған жағдайда, өтініш пен (немесе) құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат Үлгілік қағидалардың 2-қосымшасында белгіленген нысан бойынша беріледі.

 Келген білім алушыны есепке алу талонының қолданылу мерзімі – 3 (үш) жұмыс күні.

 21. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште қабылдаған жағдайда, білім алушы шыққан білім беру ұйымының көрсетілетін қызметті берушісі басқа білім беру ұйымына кеткен білім алушыны есепке алу талонын алғаннан кейін көрсетілетін қызметті алушыға 263 бұйрыққа 10-қосымшаға сәйкес білім алушының кетуі туралы есептен шығару талонын (бұдан әрі – кетуі туралы есептен шығару талоны), сондай-ақ 263 бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес сол білім алушының жеке ісін ұсынады.

 22. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алған жағдайда көрсетілетін қызметті алушы білім алушы келетін білім беру ұйымына алған құжаттардың түпнұсқаларын ұсынады.

 Білім беру ұйымдары білім алушыны қабылдау және (немесе) оқудан шығару туралы бұйрықтар шығарады, сондай-ақ белгіленген тәртіп шеңберінде тиісті сәйкестендіру жұмыстарын жүргізеді. 

 23. Көрсетілетін қызметті алушыдан құжаттарды қағаз жеткізгіште қабылданған жағдайда, өтінішті беру мерзімі (Үлгілік қағидалардың 20-тармағында белгіленген 3 (үш) жұмыс күні) сақталмаған жағдайда немесе Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көрсетілген дәлелді бас тарту негіздеріне сәйкес келмеген жағдайда, қызмет көрсетуші құжаттарды қабылдаудан бас тартады және қызмет алушыға өтініш пен (немесе) құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхатты Үлгілік қағидалардың 2-қосымшасында белгіленген нысан бойынша береді.

 24. "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау" мемлекеттік қызметін алу үшін көрсетілетін қызметті беруші "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заңының 5-бабы 2-тармағының 11) тармақшасына сәйкес мемлекеттік қызмет көрсету сатысы туралы деректерді мемлекеттік қызметтер көрсету мониторингінің ақпараттық жүйесіне ақпараттандыру саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен енгізуді қамтамасыз етеді.

 25. Бастауыш және негізгі орта білім беру үйымдарында жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын екінші, үшінші, төртінші, бесінші, алтыншы, жетінші, сегізінші, тоғызыншы сыныптарына білім алушыларды қабылдау сынып-жиынтықтары толымдылығының артық болмау шарты ескеріле отырып, ҚР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады.

 26. Шетелдіктерді және азаматтығы жоқ тұлғаларды білім беру ұйымына қабылдау тәртібі және үміткердің білім деңдейін айқындау "Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктердің және азаматтығы жоқ тұлғалардың мектепалды, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім алу ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2010 жылғы 28 қыркүйектегі № 468 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6573 болып тіркелді) бекітілген Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктердің және азаматтығы жоқ тұлғалардың мектепалды, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім алу ережесімен реттеледі.

 27. Жалпы орта білімнің жалпы білім беру оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының оныншы, он бірінші (он екінші) сыныптарына білім алушыларды қабылдау осы Үлгілік қағидаларға 15-тармағына сәйкес білім алушының жеке өтініші, сондай-ақ осы Үлгілік қағидалардың 11-тармағында көзделген құжаттар мен негізгі орта білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттың негізінде жүзеге асырылады.

 Өтініштерді қабылдау ағымдағы күнтізбелік жылдың 1 тамызынан бастап 31 тамызына дейін (қоса алғанда) жүргізіледі.

 28. Білім алушыларды гимназиялардың, лицейлердің оныншы, он бірінші сыныптарына қабылдау гимназияның, лицейдің жарғысына сәйкес аталған білім беру ұйымдары түрлерінің қызмет көрсету аумағы ескерілместен білім алушының жеке өтінішінің сондай-ақ осы Үлгілік қағидалардың 11-тармағында көзделген құжаттар мен негізгі орта білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжат негізінде жүзеге асырылады.

 29. Гимназиялар мен лицейлер осы Үлгілік қағидалардың 15-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарында айқындалған білімнің міндетті көлемін меңгеруді қамтамасыз ету үшін жалпы білім беретін сыныптарды құрады.

 30. Олимпиадалық резервтің республикалық, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мамандандырылған мектеп-интернат-колледждерін және спорттағы дарынды балаларға арналған облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мектеп-интернаттарынан басқа мамандандырылған білім беру ұйымдарына (бұдан әрі – мамандандырылған білім беру ұйымы) қабылдау конкурс негізінде (бұдан әрі – конкурс) жүргізіледі.

 Мамандандырылған білім беру ұйымы өз интернет-ресурсында, сондай-ақ qabyldau.daryn.kz порталында конкурсты өткізу кезінде сынып-жиынтықтарды қалыптастыруға мүмкіндік беретін квотаны орналастырады.

 31. Мамандандырылған білім беру ұйымына оқуға түсуге көрсетілетін қызметті алушыдан конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау ағымдағы күнтізбелік жылдың 1 ақпанынан бастап 15 сәуір аралығында жүргізіледі, қосымша мерзімдерді Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы уәкілетті орган белгілейді.

 32. Мамандандырылған білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен құжаттарды қабылдау үшін жауапты тұлға тағайындалады. Жауапты тұлға конкурсқа қатысуға үміткерлердің электрондық базасын құруға (мамандандырылған білім беру ұйымының атауы, Т.А.Ә. (ол болған жағдайда), жеке сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі – ЖСН), сыныбы, оқыту тілі, электрондық мекен-жайы, дипломдарының көшірмелері (ол болған жағдайда) жауапты болады.

 33. Конкурсқа қатысу үшін көрсетілетін қызметті алушы белгіленген мерзімде мамандандырылған білім беру ұйымының интернет-ресурсында немесе qabyldau.daryn.kz порталында тіркеуден өтеді немесе мамандандырылған білім беру ұйымының жауапты тұлғасына келесі құжаттарды:

 1) көрсетілетін қызметті алушының өтініші;

 2) ЖСН көрсете отырып, баланың туу туралы куәлігінің көшірмесі;

 3) баланың электрондық мекенжайын көрсете отырып, оқу орнынан ұйымның мөрімен расталған фотосуреті бар анықтама;

 4) баланың 3х4 көлеміндегі 2 дана фотосуреті;

 5) Үлгілік қағидалардың 34-тармақта көрсетілген халықтың әлеуметтік осал санаттарына жататынын растайтын құжаттардың көшірмелері.

 Мамандандырылған білім беру ұйымының интернет-ресурсында немесе qabyldau.daryn.kz порталында жөндеу жұмыстарына байланысты техникалық үзілістер орын алған жағдайда (оның ішінде жабдықтардың істен шығуы, бағдарламалық қамтамасыз етудегі ақаулар, зиянды бағдарламалардың әсері, хакерлік шабуылдар, әлеуметтік инженерия көріністері немесе табиғи құбылыстар салдарынан), құжаттар мамандандырылған білім беру ұйымында құжаттарды қабылдауды жүзеге асыратын уәкілетті тұлғаға тікелей қағаз түрінде ұсынылады.

 34. Қабылданатын білім алушылардың жалпы санының 15% мөлшерінде іріктелетін әлеуметтік осал санаттағы халықтың қатарына мыналар жатады:

 жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;

 мүгедектігі бар балалар;

 көпбалалы отбасылардан шыққан балалар (аналары "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған, бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ "Ана даңқы" I және II дәрежелі ордендерімен марапатталғандар);

 атаулы мемлекеттік әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасылардан шыққан балалар, сондай-ақ атаулы әлеуметтік көмек алмайтын (жан басына шаққандағы табысы күнкөріс деңгейінен төмен) отбасылардан шыққан балалар;

 бірінші топтағы мүгедектігі бар ата-аналардың балалары;

 мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған немесе асырап отырған отбасылардың балалары;

 отбасында тұратын жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;

 төтенше жағдайлар салдарынан шұғыл көмекке мұқтаж отбасылардан шыққан балалар;

 мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді, әскери қызметті атқару кезінде, ғарыш кеңістігіне ұшу немесе ұшу дайындығы барысында қаза тапқан (қайтыс болған) адамдардың отбасыларындағы балалар.

 35. Мамандандырылған білім беру ұйымы:

 1) "Мың бала" ауыл мектептерінің ұлттық зияткерлік олимпиада жеңімпаздары үшін жетінші сыныпқа қабылданатын білім алушылардың жалпы санынан 10% мөлшерінде;

 2) осы Үлгілік қағидаларға 34-тармақта көрсетілген халықтың әлеуметтік осал топтары үшін бесінші, алтыншы, жетінші, сегізінші және оныншы сыныптарға қабылданатын білім алушылардың жалпы санынан 15% мөлшерінде;

 3) Маңғыстау облысы, Жаңаөзен қаласындағы оқушылар үшін бесінші, алтыншы, жетінші, сегізінші және оныншы сыныптарға қабылданатын жалпы оқушылар санының 5% мөлшерінде, квоталарды бекітеді.

 36. Осы Үлгілік қағидаларға 34-тармақта көрсетілген бесінші, алтыншы, жетінші, сегізінші және оныншы сыныптарға қабылданатын білім алушылар жергілікті атқарушы өкілді органдардың және/немесе меншік нысанындағы барлық білім беру ұйымдарының басқару органының шешімі бойынша бюджет қаражаты есебінен тамақпен қамтамасыз етіледі.

 37. Конкурсқа қатысуға өтінішті белгіленген мерзімдерден кейін беру немесе осы Үлгілік қағидалардың 33-тармағында көрсетілген құжаттардың толық емес топтамасын ұсыну құжаттарды қабылдаудан бас тартудың негіздері болып табылады.

 38. Оқуға қабылдау конкурсын ұйымдастыру және өткізу үшін "Дарын" республикалық ғылыми-практикалық орталығы (бұдан әрі – "Дарын" орталығы) конкурстық комиссия құрады.

 39. Конкурстық комиссияның құрамына конкурстық комиссияның төрағасы, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінің аумақтың органдарының, "Дарын" орталығының оқу-әдістемелік кеңесінің мүшелері, арнайы мониторингтік топтардың өкілдері, білім беру саласындағы қоғамдық ұйымдар өкілдері кіреді.

 40. Конкурстық комиссияның төрағасы комиссия мүшелерінің арасынан сайланады. Комиссия мүшелерінің саны тақ санды құрауы тиіс, бірақ жеті адамнан кем болмауы тиіс.

 41. "Дарын" орталығы басшысының бұйрығымен конкурсқа қатысуға құжаттар тапсырған білім алушылардың электрондық базасымен жұмыс істеуге уәкілетті тұлға тағайындалады.

 42. Құжаттарды қабылдау аяқталғаннан кейін 2 (екі) жұмыс күні ішінде әрбір мамандандырылған білім беру ұйымының уәкілетті тұлғасы конкурсқа қатысуға құжат тапсырған білім алушылардың электрондық базасын "Дарын" орталығына тапсырады.

 43. Құжаттарды қабылдау аяқталғаннан кейін конкурстық комиссия ұсынылған материалдардың конкурсқа қатысу шарттарына сәйкестігін тексереді және қажет болған жағдайда осы Үлгілік қағидалардың 33-тармағында көрсетілген құжаттардың түпнұсқаларын қосымша сұратады.

 44. Конкурс 15 мамыр – 15 маусым аралығындағы кезеңде апта сайын әрбір сенбі-жексенбі күндері өтеді. Қосымша мерзімдерді Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы уәкілетті орган келесі оқу жылы басталғанға дейін белгілейді.

 45. Конкурс өткізу кестесі qabyldau.daryn.kz порталында және мамандандырылған білім беру ұйымдарының интернет-ресурстарында конкурс басталғанға дейін 10 (он) жұмыс күні бұрын орналастырылады.

 46. "Дарын" орталығы оқу-әдістемелік кеңес конкурсқа арналған материалдарды (сұрақ кітапшасы, жауап парақтары) әзірлеп, бекітеді.

 47. Конкурс күндізгі (тестілеу арқылы) форматта өткізіледі. Электрондық форматта конкурс өткізу "Дарын" орталығы мен мамандандырылған білім беру ұйымдарының алдын ала келісуге жатады.

 48. Конкурсты өткізу үшін конкурстық материалдарды "Дарын" орталығының қызметкерлері конкурс басталғанға дейін бір күн бұрын қағаз нұсқада (пломбаланған) мамандандырылған білім беру ұйымдарына жеткізеді.

 49. Конкурс әрбір өңірде жергілікті атқарушы органдармен келісім бойынша "Дарын" орталығы алдын ала айқындайтын мамандандырылған білім беру ұйымының базасында өтеді. Үміткерлер арасында конкурс және қорытынды шығару әрбір мамандандырылған білім беру ұйымы бөлінісінде өткізіледі.

 50. Білім алушыларды мамандандырылған білім беру ұйымына қабылдау процесінің ашықтығын қамтамасыз ету үшін ғимаратқа, аудиторияға және конкурстық іріктеу алаңына енгізу үшін қолданылатын бейнебақылау және дыбыс жазу жүйесі орнатылады. Мамандандырылған білім беру ұйымы конкурсты өткізу үшін техникалық жабдықтармен жарақтандырылады.

 51. Оқуға түсушілерге арналған тестілеу:

 1) 5-сыныпқа арналған тестілеу мынадай пәндер бойынша 40 сұрақтан тұрады:

 математика және логика - 30 сұрақ;

 оқу сауаттылығы - 10 сұрақ.

 2) 6-сыныпқа арналған тестілеу мынадай пәндер бойынша 60 сұрақтан тұрады:

 математика және логика - 35 сұрақ;

 оқу сауаттылығы - 15 сұрақ;

 Қазақстан тарихы - 10 сұрақ.

 3) 7-сыныпқа арналған тестілеу мынадай пәндер бойынша 75 сұрақтан тұрады:

 математика және логика - 55 сұрақ;

 оқу сауаттылығы - 10 сұрақ;

 Қазақстан тарихы - 10 сұрақ.

 4) 7-8-сыныпқа арналған тестілеу мынадай пәндер бойынша 85 сұрақтан тұрады (қазақ тілі мен әдебиетін тереңдетіп оқытатын мектептер үшін):

 математика және логика - 30 сұрақ.

 оқу сауаттылығы - 15 сұрақ;

 қазақ тілі мен әдебиет – 40 сұрақ.

 5) 10-сыныпқа арналған тестілеу мынадай пәндер бойынша 95 сұрақтан тұрады:

 математика және логика - 60 сұрақ;

 оқу сауаттылығы – 10 сұрақ;

 Қазақстан тарихы - 25 сұрақ.

 52. Тестілеуге бөлінген уақыт 5-сыныпта – 60 минут, 6-сыныпта – 90 минут, 7-сыныпта – 120 минут, 8-сыныпта – 150 минут, 10-сыныпта – 180 минут (конкурстық материалдарды тарату, Жауап парағының бөлімдерін толтыру, сондай-ақ түсіндіру жұмыстарының уақыты көрсетілген уақытқа кірмейді).

 53. Тестілеудің қорытынды нәтижелерін есептеу кезінде дұрыс жауаптар саны "4" (төрт) коэффициентіне көбейтіледі, ал бір дұрыс емес жауап "-1" (минус бір) коэффициентіне көбейтіледі. Осылайша, жалпы қорытынды есептеледі (4* дұрыс жауап + ( - ) * дұрыс емес жауап = жалпы қорытынды балл).

 54. Нәтижелерді өңдеуді Конкурстық комиссия жауап парақтарын сканерлеу арқылы жүргізеді, нәтижелерді алу "Дарын" орталығының бірыңғай тексеру жүйесі арқылы қамтамасыз етіледі. Сұрақ кітапшасы қарастырылмайды.

 55. Конкурс іріктеу нәтижелері бойынша апелляция жүргізілмейді.

 56. Облыстық кезеңінің жеңімпаздары мен жүлдегерлері, сондай-ақ "Дарын" орталығы, облыстық және республикалық маңызы бар қалалардың және астананың білім басқармалары өткізетін, республикалық олимпиадаларға қатысу туралы дипломдардың иелері жинаған баллдары тең болған жағдайда мамандандырылған білім беру ұйымдарына қабылдау кезінде басымдыққа ие болады.

 57. "Білім-инновация лицейді" қоспағанда, мамандандырылған білім беру ұйымдарына оқуға түсушілер арасында конкурс өткізу нысанында бір турда (тестілеу) өткізіледі.

 "Білім-инновация" лицейіне конкурстық іріктеу және қабылдау "Білім-Инновация" халықаралық қоғамдық қоры белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.

 58. Мамандандырылған білім беру ұйымына оқуға түсушілерді, оның ішінде осы Үлгілік қағидалардың 34-тармағында көрсетілген мамандандырылған білім беру ұйымдарына қабылдау мамандандырылған білім беру ұйымының бөлінісінде бос орындардың санына сәйкес ең жоғары баллдан бастап жүзеге асырылады.

 59. Мамандандырылған білім беру ұйымдарына оқуға түсушілерге арналған конкурстың қорытындылары конкурстық комиссияның хаттамасымен ресімделеді және конкурс өткізілген күннен кейінгі күннен кешіктірілмей qabyldau.daryn.kz порталында, сондай-ақ мамандандырылған білім беру ұйымдарының интернет-ресурстарында орналастырылады.

 60. Конкурс қорытындылары бойынша мамандандырылған білім беру ұйымының басшысы оқу жылы басталғанға дейін конкурстан өткен үміткерлерді мамандандырылған білім беру ұйымына қабылдау туралы бұйрық шығарады.

 61. Конкурстық комиссия мамандандырылған білім беру ұйымдарына негізгі конкурс бойынша өтпеген, бірақ жинаған баллдарының жалпы саны бойынша кеміту ретімен резервтік тізім жасайды. Аталған тізім мамандандырылған білім беру ұйымының интернет-ресурсында орналастырылады.

 62. Осы Үлгілік қағидалардың 61-тармағында көзделген резервтік тізімге енгізілген үміткерлер бос орындар болған жағдайда оқу жылы ішінде мамандандырылған білім беру ұйымдарына қабылдануы мүмкін. Бос орындар туралы ақпарат мамандандырылған білім беру ұйымының интернет-ресурсында орналастырылады.

 63. Сегізінші, оныншы сыныптардағы бос орындар пайда болған жағдайда, мамандандырылған білім беру ұйымы конкурс арқылы іріктеуді дербес жүргізеді, бұл ретте қабылданатын білім алушылар саны № ҚР ДСМ-76 бұйрығына 2-қосымшада бекітілген санитариялық қағидаларда белгіленген нормалардан аспауын қамтамасыз етуге міндетті.

 64. Дарынды балалардың әскери іс, өнер, тіл мен әдебиет негіздерін терең игеруіне бағытталған білім беруді қамтамасыз ететін мамандандырылған білім беру ұйымдары мектеп Жарғысына сәйкес функционалды кәсіби, психологиялық, шығармашылық және физиологиялық мәліметтерді ескере отырып, үміткерлердің екінші турын өткізеді.

 3-тарау. Мемлекеттік қызметтерді көрсету мәселелері бойынша республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органдарының көрсетілетін қызметті берушінің және (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымдану тәртібі

 65. Мемлекеттік қызмет көрсету мәселелері бойынша шағымды қарауды жоғары тұрған әкімшілік орган, лауазымды адам, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау және бақылау жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі – шағымды қарайтын орган) жүргізеді.

 Шағым көрсетілетін қызметті берушіге және (немесе) шешіміне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасалып отырған лауазымды адамға беріледі.

 Көрсетілетін қызметті беруші шешіміне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасалып отырған лауазымды адам шағым келіп түскен күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей шағымды және әкімшілік істі шағымды қарайтын органға жібереді.

 Бұл ретте көрсетілетін қызметті берушіге шешіміне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасалып отырған лауазымды адам, егер ол 3 (үш) жұмыс күні ішінде шағымда көрсетілген талаптарды толық қанағаттандыратын шешім не өзге де әкімшілік әрекет қабылдаса, шағымды қарайтын органға шағым жібермеуге құқылы.

 Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заңның 25-бабының 2-тармағына сәйкес тіркелген күнінен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде қаралуға жатады.

 Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау және бақылау жөніндегі уәкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап 15 (он бес) жұмыс күні ішінде қаралуға жатады.

 66. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, сотқа шағым жасауға Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 91-бабының 5-тармағына сәйкес әкімшілік (сотқа дейінгі) тәртіппен шағым жасалғаннан кейін жол беріледі.


Олимпиадалық резервтің
 республикалық, облыстық,
 республикалық маңызы бар
 қалалардың, астананың
 мамандандырылған мектеп-


интернат-колледждерін және
 спорттағы дарынды балаларға
 арналған облыстық,
 республикалық маңызы бар
 қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда,
 бастауыш, негізгі орта және
 жалпы орта білімнің жалпы
 білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарына оқуға
 қабылдаудың үлгілік
 қағидаларына
 1-қосымша

 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау" мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесі

1

Көрсетілетін қызметті берушінің атауы

Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші)

2

Мемлекеттік көрсетілетін қызметті ұсыну тәсілдері

1) www.egov.kz "электрондық үкімет" веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы;

2) көрсетілетін қызметті беруші арқылы жүзеге асырылады.

3

Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің мерзімі

1 (бір) жұмыс күні

4

Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны

Электронды (ішінара автоматтандырылған) / қағаз түрінде

5

Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нәтижелері

 Портал арқылы "жеке кабинетке" жүгінген жағдайда, қызмет алушыға ағымдағы жылдың 1 қыркүйегінен бастап орта білім беру ұйымына қабылдау және оқуға қабылдану туралы немесе осы Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көзделген негіздер бойынша қабылдаудан бас тарту туралы хабарлама жолданады.

Хабарламада қызмет көрсетуші ағымдағы жылдың 1 қыркүйегінен бастап ең алдымен аумақтық қызмет көрсету аймағына тиесілі болып табылатын және бірінші болып өтініш берген 3 (үш) қызмет алушыны, содан кейін тіркелгендердің ішінен қызмет көрсету аймағына жатпайтын 1 (бір) үміткерді қабылдау туралы мәлімет көрсетеді.

Қызмет көрсетушіге (қағаз түрінде) жүгінген жағдайда:

келісім болғанда – қызмет алушыға Үлгілік қағидалардың 1-қосымшасында белгіленген нысан бойынша құжаттарды қабылдау туралы қолхат беріледі;

 бас тарту болғанда – Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік қызметтер туралы" Заңының 19-1-бабының 2-тармағына және (немесе) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 бұйрығымен (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23890 болып тіркелген) бекітілген санитариялық қағидаларының 2-қосымшасына сәйкес қызмет алушыға құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат беріледі.

6

Мемлекеттік көрсетілетін қызмет кезінде көрсетілетін қызметті алушыдан алынатын төлем мөлшері және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда оны алу тәсілдері

Тегін

7

Жұмыс кестесі

1. көрсетілетін қызметті беруші - Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне (бұдан әрі – Кодекс) сәйкес демалыс және мереке күндерін қоспағанда, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 13.00-ден 14.30-ға дейінгі түскі үзіліспен, белгіленген жұмыс кестесіне сәйкес сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Қызмет алушылардың құжаттарын қабылдау көрсетілген кестеге сәйкес 9.00-ден 18.30-ға дейін жүзеге асырылады.

2. портал – жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда, тәулік бойы (көрсетілетін қызметті алушы жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін, Кодекске сәйкес демалыс және мереке күндері жүгінген кезде өтініштерді қабылдау және мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижелерін беру келесі жұмыс күні жүзеге асырылады). Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайлары:

1. көрсетілетін қызметті берушінің интернет-ресурсында;

2. www.egov.kz порталында орналасқан.

8

Мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі

- порталға:

1. "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау" мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесіне сәйкес нысан бойынша көрсетілетін қызметті берушінің өтініші;

2. ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен бекітілген 065/е нысанындағы "Иммундау паспорты" және № 052-2/е нысанындағы "Бала денсаулығының паспорт";

3. баланың 3х4 см өлшеміндегі цифрлық фотосуретi;

4. оныншы, он бірінші (он екінші) сыныптарға оқуға қабылдау үшін негізгі орта білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттың болуы міндетті шарт болып табылады. - көрсетілетін қызметті берушіге (қағаз түрінде):

1. "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау" мемлекеттік қызметін көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесіне сәйкес нысан бойынша көрсетілетін қызметті берушінің өтініші;

2. баланың туу туралы куәлігі (құжатты қағаз түрінде тапсырған кезде деректерді салыстыру үшін көрсетілетін қызметті алушының өзі ұсынады);

3. қызмет алушының жеке куәлігі (құжатты қағаз түрінде тапсырған кезде деректерді салыстыру үшін көрсетілетін қызметті алушының өзі ұсынады);

4. ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен бекітілген 065/е нысанындағы "Иммундау паспорты" және № 052-2/е нысанындағы "Бала денсаулығының паспорт";

5. баланың 3х4 см өлшеміндегі 2 дана фотосуретi;

6. оныншы, он бірінші (он екінші) сыныптарға оқуға қабылдау үшін негізгі орта білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттың болуы міндетті шарт болып табылады.

Тиiстi мемлекеттiк органдар шектеу iс-шараларын жүзеге асырған, төтенше жағдай енгiзілген, белгiлi бiр аумақта әлеуметтiк, табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлар туындаған жағдайларда шектеу шараларын алып тастау, төтенше жағдайды тоқтату шаралары қабылданға дейін 065/е нысанындағы "Иммундау паспорты" және № 052-2/е нысанындағы "Бала денсаулығының паспорт" медициналық анықтамаларды осы аумақтағы көрсетілетін қызметті алушылар тікелей білім беру ұйымына қажеттілігіне қарай береді

9

Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген мемлекеттік қызметтер көрсетуден бас тарту үшін негіздеме

1. көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігін анықтау;

2. көрсетілетін қызметті алушының және (немесе) мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті ұсынылған материалдардың, объектілердің, деректердің және мәліметтердің Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;

3. уәкілетті мемлекеттік органның мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті келісімі туралы сұрау салуға берілген теріс жауап, сондай-ақ сараптаманың, зерттеудің не тексерудің теріс қорытындысы;

4. көрсетілетін қызметті алушыға қатысты оның қызметіне немесе мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуды талап ететін жекелеген қызмет түрлеріне тыйым салу туралы соттың заңды күшіне енген шешімінің (үкімінің) болуы;

5. көрсетілетін қызметті алушыға қатысты соттың заңды күшіне енген үкімінің болуы, оның негізінде көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алумен байланысты арнаулы құқығынан айырылуы бойынша;

 6. көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету үшін талап етілетін, "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабына сәйкес берілетін қолжетімділігі шектеулі дербес деректерге қол жеткізуге келісімі болмауы;

7. сынып - жинақтардың толық болған кезінде.

10

Мемлекеттік қызметтерді, оның ішінде электрондық нысанда және Мемлекеттік корпорация арқылы ұсыну ерекшеліктерін ескеретін өзге де талаптары

Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тәртібі мен мәртебесі туралы ақпаратты порталдың "жеке кабинеті", сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы, және бірыңғай байланыс-орталығы "1414", 8-800-080-7777 арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде алу мүмкіндігі бар. Үшінші тұлғалардың қызмет алу шарттары: Порталдағы "жеке кабинеттен" ақпарат сұралатын тұлғаның келісімімен, үшінші тұлғалардың электрондық сұранысы.


"Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білім берудің жалпы білім
 беретін бағдарламалары
 бойынша оқыту үшін
 ведомстволық бағыныстылығына қарамастан
 білім беру ұйымдарына
 құжаттарды қабылдау және
 оқуға қабылдау" мемлекеттік
 қызмет көрсетуге қойылатын
 негізгі талаптар тізбесіне
 қосымша
 Нысан



_______________________
 білім беру ұйымының атауы



_______________________



директордың тегі, аты, әкесінің
 аты (ол болған жағдайда)
 кімнен __________________



көрсетілетін қызметті
 алушының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)



Телефоны: _________________







 Өтініш

      Менің балам ____________________________________________________

                                   тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

      ______________________________________________________________

      (елді мекеннің, ауданның, қаланың және облыстың атауы)

      ______________________________________________________________

                                             тіркелген мекенжайы бойынша

      ______________________________________________________________

           (білім беру ұйымының толық атауы)  қабылдауды сұраймын.

      Ақпараттық жүйелерде қамтылған заңмен қорғалатын құпияны құрайтын

      мәліметтерді пайдалануға келісемін.

      _______________

      "___" ________ 20__ жыл


"Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білім берудің жалпы білім
 беретін бағдарламалары
 бойынша оқыту үшін
 ведомстволық бағыныстылығына қарамастан
 білім беру ұйымдарына
 құжаттарды қабылдау және
 оқуға қабылдау" мемлекеттік
 қызмет көрсетуге қойылатын
 негізгі талаптар тізбесіне
 қосымша
 Нысан

 Көрсетілетін қызметті алушыдан құжаттардың алынғаны туралы ҚОЛХАТ

      ______________ _______________________________________________

      (елді мекен, аудан, қала және облыс атауы)

      Құжаттардың қабылданғаны туралы № ___________ қолхат

      _______________________________________________

      (көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, әкесінің аты ( ол болған жағдайда)

      мынадай құжаттар алынды:

      1. Өтініш

      2. 065/е нысанындағы "Иммундау паспорты" және № 052-2/е нысанындағы "Бала денсаулығының паспорт" медициналық анықтамалары.

      4. Фото ¾ 2 дана.

 5. Негізгі орта білім туралы аттестат (10 (11) -сыныпқа қабылдау кезінде).

 _______________________________________________________________

 Сондай-ақ, Сізге балаңыздың осы жылдың 1 қыркүйектен бастап қабылданатыны туралы хабарлаймыз.

 Өтініштің қабылданған күні _____________________

 _______________________________________________

 тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда) (құжаттарды қабылдаған уәкілетті адам)

 _____________ (қолы)

 Телефоны

 Алдым: _______________________________________________

 тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)/көрсетілетін қызметті алушының қолы

 "__" __________ 20__ жыл


"Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білім берудің жалпы білім
 беретін бағдарламалары
 бойынша оқыту үшін
 ведомстволық бағыныстылығына қарамастан
 білім беру ұйымдарына
 құжаттарды қабылдау және
 оқуға қабылдау" мемлекеттік
 қызмет көрсетуге қойылатын
 негізгі талаптар тізбесіне
 қосымша
 Нысан

 Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы ҚОЛХАТ

      Осы қолхатпен қызмет алушының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

      расталады: ______________________________________

      ЖСН: ________________________________

      Ұсынылған құжаттар: _____________________________________

      Өтініш берген күні: "__" ____________ 20_ ж.

       Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заңының 19-1-бабы 2) тармағына және (немесе) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеудің тізілімінде № 23890 болып тіркелген) "Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларының 2-қосымшасына сәйкес

      ___________________________________________________________________

                                                   (бас тарту себебін көрсету)

       Осы қолхат 2 (екі) дана етіп жасалды, әр тарапқа бір-бір данадан беріледі. 

      Көрсетілетін қызметті беруші өкілінің тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда):

      __________________________

      Лауазымы: _______________________________

      Қолы: ___________________

      Күні: "__" ________________ 20_ жыл

      Көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

      (таныстым): ___________________________

      Қолы: ___________________

      Күні: "__" ________________ 20_ жыл


Олимпиадалық резервтің
 республикалық, облыстық,
 республикалық маңызы
 бар қалалардың, астананың
 мамандандырылған мектеп-
 интернат-колледждерін және
 спорттағы дарынды балаларға
 арналған облыстық,
 республикалық маңызы бар
 қалалардың, астананың мектеп-интернаттарын қоспағанда,
 бастауыш, негізгі орта және
 жалпы орта білімнің жалпы
 білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарына оқуға
 қабылдаудың Үлгілік
 қағидаларына
 2-қосымша

 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау" мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесі

1

Көрсетілетін қызметті берушінің атауы

Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші).

2

Мемлекеттік қызметті ұсыну тәсілдері

1) "электрондық үкіметтің" веб-порталы www.egov.kz (бұдан әрі – портал);

2) көрсетілетін қызметті беруші

3

Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі

Электронды – 1 (бір) жұмыс күні;

Қағаз түрінде – 3 (үш) жұмыс күні.

4

Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны

Электронды (ішінара автоматтандырылған)/ қағаз түрінде.

5

Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесі

– портал арқылы:

қызмет алушының "жеке кабинетіне" білім алушыны бір білім беру ұйымынан екінші білім беру ұйымына ауыстыру туралы хабарлама келіп түседі. Хабарламада Т.А.Ә. (ол болған жағдайда), туған күні, сыныбы, оқыту тілі және мектебі (телефон, пошта мекенжайы, электрондық мекенжайы (ресми интернет-ресурс)) көрсетіледі және ол қызмет көрсетушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан әрі – ЭЦҚ) куәландырылады.

 Мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартылған жағдайда – қызмет көрсетуден бас тартудың уәжделген себебі көрсетіліп, осы Үлгілік қағидалардың 13-тармағының 7) тармақшасында көзделген бас тарту себептері көрсетіледі.

– Қағаз түрінде:

 көрсетілетін қызметті беруші қабылданғанын растайтын келген білім алушыны есепке алу талонын береді, ол білім алушы шығып жатқан білім беру ұйымына ұсынылады немесе негізделген бас тарту үшін Үлгілік қағидалардың 13-тармағында көзделген жағдайлар болған кезде Үлгілік қағидалардың 2-қосымшасында белгіленген нысан бойынша өтініш пен (немесе) құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат беріледі.

Қабылданғанын растайтын келген білім алушыны есепке алу талоны 3 (үш) жұмыс күні ішінде жарамды.

Білім алушы шығып жатқан көрсетілетін қызметті беруші қабылданғанын растайтын келген білім алушыны есепке алу талонының негізінде қызмет алушыға кетуі туралы есептен шығару талонын және білім алушының жеке ісін береді.

Қызмет алушы құжаттарды (жеке істі) баратын көрсетілетін қызметті берушіге ұсынады.

Көрсетілетін қызметті берушілер білім алушыны орта білім беру ұйымына қабылдау/шығару туралы бұйрық шығарады және салыстыру жүргізеді.

6

Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде көрсетілген қызметті алушыдан алынатын төлем мөлшері және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда оны алу тәсілдері

Тегін

7

Жұмыс уақыты

1. Көрсетілетін қызметті беруші – Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне (бұдан әрі – Кодекс) сәйкес демалыс және мереке күндерін қоспағанда, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, белгіленген жұмыс кестесіне сәйкес сағат 13.00-ден 14.30-ға дейінгі түскі үзіліспен сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін.

2. Портал – жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда, тәулік бойы (көрсетілген қызметті алушы жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін, демалыс және мереке күндері жүгінген кезде өтініштерді қабылдау және Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру Кодекске сәйкес келесі жұмыс күні жүзеге асырылады). Мемлекеттік қызмет көрсету орындарының мекенжайлары:

1. көрсетілетін қызметті берушінің интернет-ресурсында;

2.www.egov.kz порталында орналастырылған

8

Мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі

- портал арқылы:

  көрсетілетін қызметті алушының Үлгілік қағидалардың 2-қосымшасының нысанына сәйкес өтініші.

- көрсетілетін қызметті берушіге (қағаз түрінде):

 1. көрсетілетін қызметті алушының Үлгілік қағидалардың 2-қосымшасының нысанына сәйкес өтініші;

2. 263 бұйрығына 10-қосымшаға сәйкес, білім беру ұйымына ұсынылуы тиіс білім алушыны келген білім алушыны есепке алу талоны ұсынылады. (Аталған талап Республика Қазақстан шегінен тыс жерге кететін білім алушылардан басқа барлық жағдайларда қолданылады. Шетелге шығатын білім алушылар бұл ретте Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге шыққанын растайтын құжатты ұсынады.)

9

Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту үшін негіздер

1. көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігін анықтау;

2. көрсетілетін қызметті алушының және (немесе) мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті ұсынылған материалдардың, объектілердің, деректердің және мәліметтердің Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;

3. уәкілетті мемлекеттік органның мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті келісімі туралы сұрау салуға берілген теріс жауап, сондай-ақ сараптаманың, зерттеудің не тексерудің теріс қорытындысы;

4. көрсетілетін қызметті алушыға қатысты оның қызметіне немесе мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуды талап ететін жекелеген қызмет түрлеріне тыйым салу туралы соттың заңды күшіне енген шешімінің (үкімінің) болуы;

5. көрсетілетін қызметті алушыға қатысты соттың заңды күшіне енген үкімінің болуы, оның негізінде көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алумен байланысты арнаулы құқығынан айырылуы бойынша;

6. көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету үшін талап етілетін, "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабына сәйкес берілетін қолжетімділігі шектеулі дербес деректерге қол жеткізуге келісімі болмауы;

7. сынып - жинақтардың толық болған кезінде.

10

Мемлекеттік қызметті, оның ішінде электрондық нысанда және Мемлекеттік корпорация арқылы көрсету ерекшеліктері ескеріле отырып қойылатын өзге де талаптар

Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған жағдайда мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы электрондық нысанда алуға мүмкіндігі бар. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсету тәртібі мен мәртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде порталдағы "жеке кабинеті", көрсетілетін қызметті берушінің анықтамалық қызметтері, сондай-ақ "1414", 8-800-080-7777 Бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар.


"Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білім беру ұйымдары
 арасында балаларды ауыстыру
 үшін құжаттарды қабылдау"
 мемлекеттік қызмет көрсетуге
 қойылатын негізгі талаптар
 тізбесіне қосымша


Нысан


_______________________


білім беру ұйымының атауы


______________________


директордың тегі, аты, әкесінің
 аты (ол болған жағдайда) кімнен
 __________________
 көрсетілетін қызметті алушы
 тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)
 Телефоны: _________________





 Өтініш

      Менің балам ___________________________________________________

                                    тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

      ______________________________________________________________

                  (елді мекеннің, ауданның, қаланың және облыстың атауы)

      _______________________________________________________________

                                         тіркелген мекенжайы бойынша

      _____________________________________________________________

                (білім беру ұйымының толық атауы) қабылдауды сұраймын.

      Ақпараттық жүйелерде қамтылған заңмен қорғалатын құпияны құрайтын

      мәліметтерді пайдалануға келісемін.

      _______________

      "___" ________ 20__ жыл


"Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білім беру ұйымдары
 арасында балаларды ауыстыру
 үшін құжаттарды қабылдау"
 мемлекеттік қызмет көрсетуге
 қойылатын негізгі талаптар
 тізбесіне қосымша
 Нысан

 Өтініш пен (немесе) құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы   ҚОЛХАТ

      Осы қолхатпен қызмет алушының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

      расталады: ______________________________________

      ЖСН: ________________________________

      Ұсынылған құжаттар: _____________________________________

      Өтініш берген күні: "__" ____________ 20_ ж.

      Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заңының 19-1-бабы 2) тармағына және (немесе) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеудің тізілімінде № 23890 болып тіркелген) "Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларының 2-қосымшасына сәйкес

      _____________________________________________

      (бас тарту себебін көрсету)

      Осы қолхат 2 (екі) дана етіп жасалды, әр тарапқа бір-бір данадан беріледі.

       Көрсетілетін қызметті беруші өкілінің тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда): 

      __________________________

      Лауазымы: _______________________________

      Қолы: ___________________

      Күні: "__" ________________ 20_ жыл

      Көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

      (таныстым): ___________________________

      Қолы: ___________________

      Күні: "__" ________________ 20_ жыл

]]>
admin Mon, 08 Dec 2025 15:36:50 -0500
263 бұйрық Білім беру қызметінде орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары пайдаланатын қатаң есептіліктегі құжаттардың нысандарын бекіту туралы https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2011-263-bjry-blm-beru-yzmetnde-orta-tehnikaly-zhne-ksptk-orta-blmnen-kejng-blm-beru-jymdary-pajdalanatyn-ata-eseptlkteg-zhattardy-nysandaryn-bektu-turaly.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2011-263-bjry-blm-beru-yzmetnde-orta-tehnikaly-zhne-ksptk-orta-blmnen-kejng-blm-beru-jymdary-pajdalanatyn-ata-eseptlkteg-zhattardy-nysandaryn-bektu-turaly.html Білім беру қызметінде орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары пайдаланатын қатаң есептіліктегі құжаттардың нысандарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің м.а. 2023 жылғы 17 тамыздағы № 263 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 25 тамызда № 33330 болып тіркелді.

       "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 88) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
 
 

      1. Мыналар:

       1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес 1-4 сыныптарға арналған сынып журналының нысаны;

       2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес 5-11 (12)-сыныптарға арналған сынып журналының нысаны;

       3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес Факультативтік сабақтар, үйде оқыту журналының нысаны;

       4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес Білім алушының жеке іс қағазының насаны;

       5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес Педагогтердің жеке құрамын есепке алу кітабының нысаны;

       6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес Ауыстырылған сабақтарды есепке алу журналының насаны;

       7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес 1-4 сынып білім алушысының үлгерім табелінің нысаны;

       8) осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес 5-11 (12) сынып білім алушысының үлгерім табелінің нысаны;

       9) осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес Білім алушыларды жазатын алфавиттік кітабынің нысаны;

       10) осы бұйрыққа 10-қосымшаға сәйкес Кеткен және келген білім алушыларды есепке алу кітабынің нысаны;

       11) осы бұйрыққа 11-қосымшаға сәйкес Бұйрықтарды тіркеу кітабынің нысаны;

       12) осы бұйрыққа 12-қосымшаға сәйкес Негізгі орта мектепті бітіргендігі туралы аттестатты есепке алу және беру кітабынің нысаны;

       13) осы бұйрыққа 13-қосымшаға сәйкес Жалпы орта білім туралы аттестатты есепке алу және беру кітабынің нысаны;

       14) осы бұйрыққа 14-қосымшаға сәйкес Теориялық оқытуды есепке алу журналының нысаны;

       15) осы бұйрыққа 15-қосымшаға сәйкес Жеке сабақтарды есепке алу журналының нысаны;

       16) осы бұйрыққа 16-қосымшаға сәйкес Өндірістік оқытуды есепке алу журналының нысаны;

       17) осы бұйрыққа 17-қосымшаға сәйкес Емтихан ведомосының (білім алушыларды аралық аттестаттау үшін) нысаны;

       18) осы бұйрыққа 18-қосымшаға сәйкес Емтихан ведомосының (білім алушыларды кредиттік және (немесе) модульдік оқыту технологиясы бойынша аралық аттестаттау үшін) нысаны;

       19) осы бұйрыққа 19-қосымшаға сәйкес Білім алушылардың атаулы кітабынің нысаны;

       20) осы бұйрыққа 20-қосымшаға сәйкес Академиялық анықтама немесе транскрипт беру кітабынің нысаны;

       21) осы бұйрыққа 21-қосымшаға сәйкес Дипломдардың телнұсқаларын беру кітабынің нысаны;

       22) осы бұйрыққа 22-қосымшаға сәйкес Диплом бланкілерін есепке алу журналының нысаны;

       23) осы бұйрыққа 23-қосымшаға сәйкес Диплом беру кітабының нысаны бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Орта білім беру комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртiппен:

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелуін;

      2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің интернет-ресурсына орналастыруды;

      3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы


Оқу-ағарту министрінің міндетін атқарушы

Е. Оспан


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 1-қосымша/
 Нысан




      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 1-4-сыныптарға арналған сынып журналы

 _______________________________________________________________

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана)

 _______________________________________________________________

 (аудан, қала (ауыл)

 _______________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 _______________________________________________________________

      (сынып) _______________________________________________ оқу жылы

Пәннің атауы_______________________

№ р/с

Білім алушының тегі, аты

Айы, күні















одан әрі, 26-ға дейін





























































      Барлығы

      (сол жақ беті)

Педагогтің тегі, аты (болған жағдайда) (бұдан әрі - тегі, аты, әкесінің аты) (болған жағдайда) _____________________________________________

Тоқсандық бағалау көрсеткіші

Күні, айы

Тақырып тары

Үй тапсырмасы

Оқу бағдарламалары бөлімдері үшін тоқсандық жиынтық бағалау (бұдан әрі - БЖБ) балы

тоқсан бойынша жиынтық бағалау (бұдан әрі - ТЖБ) балы)

тақырып бойынша жиынтық бағалау % (ең жоғары 50%)

ТЖБ % (ең жоғары 50%)

Жиынтығы %

Тоқсандық баға лау







БЖБ 1

БЖБ 2

БЖБ 3

БЖБ 4

















Ең жоғары балдар























































































       Ескерту: 

      Сынып журналы орта білім беру ұйымы электрондық жүйеге қосылған жағдайда электрондық форматта ғана толтырылады, оны қағаз нұсқада толтыруға жол берілмейді.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 2-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 5-11 (12)-сыныптарға арналған сынып журналы

 _______________________________________________________________

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана)

 _______________________________________________________________

 (аудан, қала (ауыл)

 _______________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 __________________________сынып______________________ оқу жылы



Пәннің атауы _______________________________

№ р/с

Білім алушының тегі, аты

Айы, күні

Одан әрі, 26-ға дейін





























































      Одан әрі

      (оң жақ беті)

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) ____________________

Тоқсандық бағалау көрсеткіші

Оқу бағдарламалары бөлімдері үшін тоқсандық жиынтық балы (бұдан әрі - ТЖБ)

ТЖБ баллы

Оқу бағдарламалары бөлімдері үшін тоқсандық жиынтық бағалау (бұдан әрі - БЖБ) балы % (ең жоғары 50%)

ТЖБ % (ең жоғары 50%)

Жиынтық %

Тоқсандық бағалау

БЖБ 1

БЖБ 2

БЖБ 3

БЖБ 4

Ең жоғары балдар















































      Кестенің жалғасы

Күні, айы

Тақырыбы

Үй тап сырма сы



















      Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін тапсыру туралы мәлімет (5, 10 және 12-сыныптарда дене тәрбиесі пәнінің педагогі толтырады).

Білім алушылардың тегі, аты

Дене дайындығының деңгейі

Белгі түрі және грамоталар

Президенттік тесті тапсырған күні

Президенттік деңгей

Ұлттық деңгей

1











2











3











      Одан әрі

      (сол жақ беті)

       Ескерту: 

      Сынып журналы білім беру ұйымы электрондық жүйеге қосылған жағдайда электрондық форматта ғана толтырылады, оны қағаз нұсқада толтыруға жол берілмейді.













Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 3-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Факультативтік сабақтар, үйде оқыту журналы

 _______________________________________________________________

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана)

 _______________________________________________________________

 (аудан, қала (ауыл)

 _______________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 __________________ сынып _____________________________ оқу жылы

 (сол жақ беті)

 Факультативтік курстың атауы _____________________

№ р/с

Білім алушының тегі, аты

Айы, күні

















одан әрі барлығы 26 баған



































































      Одан әрі беттің соңына дейін

      (оң жақ беті)

      Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

      _____________________

Айы, күні

Факультативтік сабақтың тақырыбы

Тапсырмалар

Педагогтің өлшемшарттары

























      Одан әрі, беттің соңына дейін

      Ескерту:

      Факультативтік сабақтар, үйде оқыту журналы әр факультативтік курс бойынша негізгі және орта мектептерде жүргізіледі. Факультативтік сабақтар, үйде оқыту журналы білім беру ұйымы электрондық жүйеге қосылған жағдайда, электрондық форматта ғана толтырылады, оның қағаз нұсқада толтырылуына жол берілмейді.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 4-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      Білім алушының жеке іс қағазы

      №_____

      Суреттің орны

      Тегі____________________________________________________________

      Аты ___________________________________________________________

      Әкесінің аты (болған жағдайда)_____________________________________

      Туған күні, айы, жылы ____________________________________________

      Мекен-жайы ____________________________________________________

      1. Жынысы: ер, әйел _______ (астын сызу)

      2.________________________________________ туған (күні, айы, жылы)

      Негізі:

      Туу туралы куәлік № ___ берілген күні __________ серия №_______

      3. Ата-анасының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

      _______________________________________________________________

      немесе заңды өкілдерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

      _______________________________________________________________

      4. Ұлты ________________________________________________________

      5. Бірінші сыныпқа қабылданғанға дейін қай жерде тәрбиеленді/оқыды/

      _______________________________________________________________

      6. Орта білім беру ұйымынан кету туралы белгі (қашан, қайда, себептері)

      ______________________________________________________________

       Ескерту: 

      Білім алушының жеке іс қағазы (бұдан әрі – Жеке іс қағазы) орта білім беру ұйымына қабылданған кезден бастап мектеп бітіргенше (мектептен шыққанша) әрбір оқушыға сынып жетекшілері жүргізеді.

      10-11 (12) сынып оқушыларының білім алу кезеңінде негізгі орта мектепті бітіргені туралы аттестат Жеке іс қағазында болады.

      Білім алушының жеке іс қағазы оқушының білім алуы кезінде және мектепті бітіргеннен кейін үш жылға дейін мектепте сақталады.

      Білім алушының Жеке іс қағазына:

      1) Туу туралы куәліктің көшірмесі;

      2) 2 дана 3х4 көлеміндегі фотосурет;

      3) мектептің медициналық кабинетінде сақталатын медициналық карта (мектепке қабылданған кезде талап етіледі);

      4) әрбір сыныптағы үлгерім табелі тіркеледі.

      Оқу жылының соңында Жеке іс қағазына барлық пәндер бойынша бағалары туралы жазбалар, білім алушылардың жетістіктері мен жіберген сабақтарының саны жазылады.

      Бір мектептен екінші мектепке ауысқан кезде "_________мектептен кетті" деген жазба жазылып, директордың қолы қойылып, мектептің мөрі басылып, Жеке іс қағазы ата-анаға немесе өзге де заңды өкіліне беріледі.

      "Алфавиттік кітапқа" тіркеу үшін әрбір білім алушының Жеке іс қағазы нөмірленеді.

      Жеке іс қағаздары мектеп директорының бұйрығымен бекітілген жауапты адамда сақталады.

      Білім беру ұйымы электронды жүйеге қосылған жағдайда Жеке іс қағазы электрондық форматта толтырылады, оны қағаз түрінде толтыру талап етілмейді.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 5-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      Педагогтердің жеке құрамын есепке алу кітабы

      ______________________________________________________________

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана)

 ______________________________________________________________

 (аудан, қала (ауыл)

 ________________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 Кітап __________________ жылы басталды

 Кітап __________________ жылы аяқталды

 (сол жақ беті)

№ р/с

Тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), лауазымы

Жынысы

Туған жылы

Ұлты

Білімі (оқу орны, факультеті, мамандығы, дипломның №, қашан бітірді)

1

2

3

4

5

6





































      Беттің соңына дейін

      (оң жақ беті)

Қашан және қандай біліктілікті арттыру курстарын бітірді

Қандай пәнді жүргізеді

Осы орта білім беру ұйымына қабылданған кездегі жалпы педагогикалық өтілі

Осы орта білім беру ұйымында қай уақыттан бері жұмыс істейді, бұйрықтың нөмірі, күні

Аттестаттау дан өткен күні, аттестаттау коммиссия сының қорытын дысы

Награда лары мен атағы, ғылыми дәрежесі

Үйінің мекенжайы, телефоны

Кеткендігі туралы белгі, кету себебі

7

8

9

10

11

12

13

14

















































      Беттің соңына дейін

       Ескерту: 

      Педагогтердің жеке құрамын есепке алу кітабы (бұдан әрі – Есепке алу кітабы) барлық орта білім беру ұйымдарында жүргізіледі.

      Жұмысқа жаңадан келген педагогтер келесі нөмір тәртібімен жазылады.

      Есепке алу кітабындағы жазбалар құжатпен негізделеді.

      Есепке алу кітабы нөмірленеді, тігіледі, орта білім беру ұйымы директорының қолымен және мөрмен бекітіледі.

      Есепке алу кітабы орта білім беру ұйымы электрондық жүйеге қосылған жағдайда электронды форматта ғана толтырылады, оның қағаз нұсқасын толтыру талап етілмейді.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 6-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      Ауыстырылған сабақтарды есепке алу журналы

      ______________________________________________________________

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана)

 ______________________________________________________________

 (аудан, қала (ауыл)

 ______________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 ______________________________________/________

 оқу жылы (сынып) (сол жақ беті)

 Ауыстырылған сабақтарды есепке алу журналы

Айы, күні

Сынып

Пән

Пән бойынша педагогтің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Сабақты өткізбеуінің себебі





































      беттің соңына дейін

      (оң жақ беті)

Сабақты ауыстырған педагогтің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Ауыстырған сабақтың саны

Сабақты өткізген педагогтің қолы










       Ескерту: 

      Ауыстырылған сабақтарды есепке алу журналын әрбір мектепте директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары (директор) жүргізеді.

      Ауыстырылған сабақтарды есепке алу журналы орта білім беру ұйымы электронды жүйеге қосылған жағдайда электрондық форматта ғана толтырылады, оны қағаз түрінде толтыру талап етілмейді.

      Жазбалар тек ресімделген тиісті құжаттардың негізінде жүргізіледі (мектепішілік бұйрықтар, еңбекке уақытша жарамсыздық парағы, сынып журналындағы жазбалар). Ауыстырылған сабақты жүргізген педагог ол жөнінде журналға қол қояды.


Қазақстан Республикасы


Оқу-ағарту министрінің


міндетін атқарушы


2023 жылғы 17 тамыздағы


№ 263 бұйрығына


7-қосымша/


Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      1-4 сынып білім алушысының үлгерім табелі

      ______________________________________________________________

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана, аудан, қала, ауыл)

 ______________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана)

 _______________________________________________________________

 (аудан, қала (ауыл)

 __________________________________________________________

 (орта білім беру ұйымының атауы)

 Кітап ____________________жылы басталды

 Кітап ___________________ жылы аяқталды

 1-бөлім. Жалпы орта білім туралы аттестаттарды есепке алу

 Кітаптың ішкі беті (сол жақ беті)

Кіріс

№ р/с

Аттестаттардың атауы, сериясы, нөмірі

Саны

Кіріске тіркеу үшін негіздеме және алған күні

















      Беттің соңына дейін

      (оң жақ беті)

№ р/с

Аттестаттардың атауы, нөмірі, сериясы

Саны

Беру үшін негіздеме және берілген күні

Аудандық (қалалық) білім бөлімі меңгерушісінің немесе мектептің құжаттамасымен айналысатын адамның қалған, сондай-ақ бүлінген бланкілердің нөмірін көрсете отырып, оларды алғаны туралы қолы






      Беттің соңына дейін

       2-бөлім. Жалпы орта білім туралы аттестаттарды беру есебі 

      Кітаптың ішкі беті

      (сол жақ беті)

№ р/с

Жалпы орта білім туралы аттестаттың сериясы және нөмірі

Орта мектепті бітірушінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Туған жылы, айы, күні

Осы орта білім беру ұйымына қабылданған жылы

Пәндер бойынша білім бағасы













      Беттің соңына дейін

      (оң жақ беті)

№ р/с

Марапаттау

Орта мектепті бітіргені туралы педагогикалық кеңес шешімінің жылы, айы, күні

Жалпы орта білім туралы аттестатты алу жөніндегі қолхат













      Кітаптың соңғы беті

      Осы кітапта ____________________ бет (жазбаша) нөмірленген, тігілген және мөрмен бекітілген.

      Орта білім беру ұйымының басшысы _________________________ (қолы)

      ________ жыл " _____" ______________

       Ескерту: 

      Жалпы орта білім туралы аттестат беру және бланкілерді есепке алу кітабы (бұдан әрі – Кітап) директордың оқу работе жөніндегі орынбасары жалпы орта мектепте жүргізеді.

      Бірінші бөлімде жай аттестаттың, үздік аттестаттың және ерекше үлгідегі "Алтын белгі" аттестатының сериясы мен нөмірлері көрсетіле отырып, жалпы орта білім туралы аттестаттардың алынған және берілген бланкілерінің саны жеке ескеріледі.

      Аттестаттардың таза және бүлінген бланкілерінің қалдығы олардың сериясы мен нөмірлері көрсетіле отырып, аудандық білім бөліміне тапсырылады. Кітапта бұл туралы тиісті жазба жасалады.

      Кітаптың екінші бөлімінде орта мектепті бітірген білім алушылар туралы толық мәліметтер жазылады.

      Тиісті бағандарда аттестатта көрсетілген пәндер бойынша бағалар қойылады, мақтау грамотасымен наградтау туралы мәліметтер жазылады, аттестат беру туралы педагогикалық кеңестің шешімінің күні көрсетіледі, жалпы орта білім туралы аттестатты алғаны туралы қолы қойылады.

      Осы Кітапта бір немесе бірнеше оқу пәндері бойынша қанағаттанарлықсыз бағалары бар 11-сынып білім алушыларына анықтама, жалпы орта білім туралы аттестаттың телнұсқаларын, экстерн аттестаттарын беру туралы белгі қойылады.

      Кітапта бір немесе бірнеше оқу пәндері бойынша қанағаттанарлықсыз бағалары бар білім алушыларға анықтама беру туралы да жазба жүргізіледі.

      Жалпы орта білім туралы аттестаттың телнұсқасын беру туралы жазба осы Кітаптағы кезекті нөмір бойынша жүргізіледі, онда 4-29 бағандар мынадай мәтінді жазу үшін пайдаланылады: "_____ жылы ______ (күні) ______ (айы), берілген №______ сериясы ________ жоғалған түпнұсқаның орнына берілген телнұсқаны ______ жылы ____ (күні) _____ (айы) алдым", ал жоғары жағында 2-жолда №______ сериясы ________ телнұсқаны беру туралы белгі қойылады.

      Қате толтырылғанның орнына аттестат беру туралы жазба Кітаптағы кезекті нөмір бойынша жүргізіледі, онда 4-29 бағандар мынадай мәтінді жазу үшін пайдаланылады: "_____ жылы ______ (күні) ______ (айы), берілген №______ сериясы ________ қате толтырылған түпнұсқаның орнына ______ жылы ____ (күні) _____ (айы) алдым", ал жоғары жағында 2-жолда №______ сериясы ________ қайта аттестат беру туралы белгі қойылады.

      Экстернге жалпы орта білім туралы аттестат беру туралы жазба осы Кітаптың "Осы мектепке қабылданған жылы" деген бағанында жазылады – "экстерн".

      Кітаптің беттері нөмірленеді, тігіледі және аудандық (қалалық) білім бөлімі меңгерушісінің мөрімен және қолымен бекітіледі.

      Білім беру ұйымы электрондық жүйеге қосылған кезде Кітап электрондық форматта ғана толтырылады, оны қағаз нұсқада толтыру талап етілмейді.

      Кітап оқу жылының қорытындысы бойынша ақпараттық жүйеден жүктеліп, беттері нөмірленіп, тігіліп, мектеп директорының қолымен және білім беру ұйымының мөрімен бекітіліп, сақталуы қамтамасыз етіледі.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 14-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Теориялық оқытуды есепке алу журналы

 Оқу тобы _________________________

 Оқу курсы _________________________

 Мамандығы _______________________

 Біліктілігі __________________________

      20___/20___ оқу жылы___________________________________

      Мазмұны

№ р/с

Модуль индексі

Пән және (немесе) модуль атауы

Оқытушының тегі, аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда)

Парақтар











       Ескерту: 

      Мазмұндағы бағандар саны оқу жылы ішінде оқу тобында оқытылатын пәндер және (немесе) модульдер санына байланысты белгіленеді.

      Білім алушылардың сабаққа қатысуы мен үлгерімін есепке алу (сол жақ беті) (оң жақ беті)

      Ескерту: Журналдағы өткен оқу материалын жазуға, білім алушының сабаққа қатысуын және үлгерімін есепке алуға арналған парақтар саны оқу жоспарына сәйкес топта оқытылатын пәндер және (немесе) модульдер санына, оның оқу ұзақтығына байланысты оқу сабақтары журналының бланкілерін басып шығару кезінде белгіленеді.

      Бір модульді бірнеше педагог сабақ берген жағдайда әрбір педагог осы нысанды оқу сабақтарының кестесі мен оқу процесінің кестесіне сәйкес толтыруға жол беріледі. Модуль бойынша оқыту бағдарламасы аяқталғаннан кейін (соңғы сабақты жүргізетін педагог) "Модуль бойынша қорытынды" модулі бағдарламасының сағатпен және/немесе кредитпен нақты орындалуы көрсетіледі.

      Әр семестрдің қорытындысы бойынша (соңғы сабақты жүргізетін педагог) оқу жұмыс жоспарына сәйкес модуль бойынша жалпы орташа баға қойылады.

      Пән/модуль бойынша жалпы орташа баға өндірістік оқытуды және пән/модульде көзделген практиканың барлық түрлерін ескере отырып қойылады.

Модульдің индексі _________

Пән және (немесе) модуль атауы ____________

Педагогтің(тердің) тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) __________________________________

№ р/с

Білім алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Айы, күні

Сабақ өткізу күні

Оқу сағатының саны

Бағалау өлшемшарттары және/немесе сабақ тақырыптары

Педагогтің қолы

Концертмейстердің қолы





















































      Оқу-тәрбие жұмыстарының қорытындысы

№ р/с

Білім алушылардың аты-жөні

Пәндердің атауы/модуль индексі_______

1-жартыжылдық (семестр)

2-жартыжылдық (семестр)

Аралық және/немесе қорытынды аттестаттауға жіберу рейтингі

Сынақ

Емтихан

Қорытынды баға



































Оқу жоспары бойынша сағат және (немесе) кредит саны















Іс жүзінде жүргізілген сағаттар және (немесе) кредиттер













 Кестенің жалғасы

Сабаққа қатыспаған сағат саны

Жарты жылдық семестр

1-жартыжылдық (1-семестрде)

2-жартыжылдық (2-семестрде)

бір жылда

барлығы

оның ішінде себепсіз

барлығы

оның ішінде себепсіз

барлығы

оның ішінде себепсіз






















      Топ жетекшісінің қолы ___________

      Басшының оқу ісі жөніндегі орынбасары __________________

      Ескерту: Пән және (немесе) модуль атауы" деген бағанның саны оқу жоспары мен бағдарламаларына сәйкес журнал бланкілерін басып шығару кезінде белгіленеді. Емтихан сеcсиясына шығарылған пәндер және (немесе) модульдер бойынша емтихандар мен сынақтарда алынған бағалар қойылады.

      Журналды толтыру бойынша ескертулер мен ұсыныстар:

Күні

Ескертулер мен ұсыныстардың мазмұны

Журналды тексерушінің аты-жөні, лауазымы және қолы







      Ескерту:

      Журналды толтыру қағидалары

      1. Журнал теориялық, практикалық оқытуды есепке алу және оқу-тәрбиелік жұмысты қорытындылау үшін қатаң есептіліктегі құжат болып табылады.

      2. Педагогтер журналды бір оқу тобына және бір оқу жылына толтырады.

      3. Топтағы білім алушылар туралы мәліметтерді атаулы кітапқа, бұйрықтар кітабына және білім алушының жеке ісіне сәйкес оқу бөлімі толтырады. "Үйінің мекенжайы" деген бағанда білім алушының ата-анасының немесе оларды алмастыратын тұлғалардың мекенжайы көрсетіледі.

      4. "Білім алушылардың сабаққа қатысуы мен үлгерімін есепке алу" нысанда білім алушылардың сабаққа қатысуы және ағымдағы үлгерімі, өткізілген теориялық және практикалық сабақтардың мазмұны және жұмсалған сағат саны көрсетіледі.

      Әрбір оқу пәніне және (немесе) модульге қажетті парақ, оған бөлінген оқу сағаттары мен консультациялардың санына байланысты бөлінеді. Консультациялар журналдың соңғы беттерінде ескеріледі.

      Бақылау, зертханалық және басқа да жұмыстардың бағалары, олардың өткізген күнгі бағанға қойылады.

      Білім алушының сабаққа немесе консультацияға қатыспауы "ж" әрпімен белгіленеді.

      "Білім", "Өнер" бағыттары бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында концертмейстердің сабақты сүйемелдеуі кезінде толтырылады.

      5. Білім алушылардың медициналық тексеріс нәтижесі туралы мәліметтерді медициналық қызметкер толтырады.

      6. Жартыжылдықтағы (семестрдегі) және оқу жылындағы үлгерім бағалары, сондай-ақ оқу жоспарын орындағаны туралы мәліметті педагогтер "Оқу-тәрбие жұмыстарының қорытындысы" парағында толтырады. Әрбір білім алушының өткізіп алған сағаттардың жалпы санын топ жетекшісі қояды.

      7. Аралық және/немесе қорытынды аттестаттауға жіберу рейтингі теориялық, практикалық оқытуды, сондай-ақ курстық жобаны/жұмысты ескере отырып, орташа арифметикалық баға ретінде есептеледі.

       8. Журналдағы барлық жазбалар анық, ұқыпты түрде көк түсті сиямен жазылады. 

      9. Журналдың жүргізілуін басшының орынбасарлары (қызмет бағыттары бойынша), оқу-тәрбие процесінің мониторингін бөлім меңгерушілері бақылайды. Олардың ескертулері мен ұсыныстары журналдың соңындағы тиісті парақта жазылады.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 15-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Жеке сабақтарды есепке алу журналы

 Педагог _________________________

 20___/20___ оқу жылы

 Білім алушылардың сабаққа қатысуын және үлгерімін есепке алу

 (сол жақ беті) (оң жақ беті)

№ р/с

Білім алушының тегі және аты-жөні

Курс, мамандық

Пәннің және (немесе) модульдің атауы

Айы, күні

Оқу сағаттарының саны

Педагогтің қолы

Тьютордың/концертмейстердің қолы

1



















































2



















































3











































































       Ескерту: 

      Журналдағы парақтар саны оқу сабақтары журналы бланкілерін басу кезінде пәндер және (немесе) модульдер санына қарай оқу жоспарына сәйкес және олардың өту мерзіміне бекітіледі.

      Жеке сабақтардың сағаттарын есепке алу

№ р/с

Білім алушының тегі және аты-жөні

Курс, мамандық

Пәннің және (немесе) модульдің атауы

Айы





Оқу жылы үшін







































































































      Журналды жүргізу жөнінде ескерулер мен ұсыныстар

Мерзімі

Ескертулер мен ұсыныстардың мазмұны

Журналды тексерушінің тегі және аты-жөні, лауазымы және қолы













      Ескерту:

      Жеке сабақтар сағаттарын есепке алу журналын жүргізу қағидалары:

      1. Журналды педагог педагогикалық жүктемесіне сәйкес толтырады және ол бір оқу жылына есептелген.

      2. "Білім алушылардың сабаққа қатысуын және үлгерімін есепке алу" нысаны бойынша білім алушылардың сабаққа қатысуы мен ағымдағы үлгерімі есепке алынады, жұмсалған сағат саны мен сабақ өткізу күні жазылады. Сабақта болмаған білім алушы "ж" әріппен белгіленеді.

      3. Білім алушылардың аты-жөнін журналдағы тізімге қосуды, сондай-ақ тізімнен алуды басшының (директордың) тиісті бұйрығы шыққаннан кейін оқу бөлімі жүргізеді.

      4. "Жеке сабақтардың сағаттарын есепке алу" нысанда педагог оқу жылына берілген сағаттар жиынтығын жасау үшін, ай сайын орындалған сағаттарды жазып отырады.

       5. Журналдағы барлық жазбалар анық, ұқыпты, көк түсті ұшы дөңгеленген сиямен жүргізіледі. 

      6. Журналдың жүргізілуін бақылауды бөлім меңгерушілері, басшының орынбасарлары (қызмет бағыттары бойынша) жүзеге асырады. Ескертулер мен ұсыныстар журналдың соңындағы тиісті парақта жазылады.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 16-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі

      Өндірістік оқытуды есепке алу журналы

      Топ № __________

      Мамандығы____________

      Біліктілігі ______________

      Оқу курсы _____________

      20___/20___ оқу жылы

       Практика жетекшісі _________________________________________ 

      Тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

      Мазмұны

№ р/с

Өндірістік оқыту және (немесе) кәсіптік практика атауы

Өндірістік жетекшісінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) (өндірістік оқыту шебері, педагог немесе әдіскер)

Парақтар

















      Топтағы білім алушылар туралы мәліметтер

№ р/с

Тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Атаулы кітап бойынша нөмірі

Туған күні, айы және жылы

Үйінің мекенжайы

Қосымша мәліметтер

























      Өндірістік оқытуды есепке алу

      Модульдің индексі (пән атауы) ________________________

      Өндірістік оқыту және (немесе) кәсіптік практика атауы ____________

      (сол жақ беті)

№ р/с

Білім алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Күні









































      (оң жақ беті)

№ р/с

Сабақ күні

Сағаттар саны

Сабақтың тақырыбы/ бағалау критерийі

Оқытушының қолы











      Практика жетекшісі (өндірістік оқыту шебері, оқытушы немесе әдіскер) ________ қолы.

      Практиканы есепке алу (педагогикалық мамандықтар бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыратын техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін)

      Модуль индексі ________________________

      Көрнекі сабақтар ____________

      (сол жақ беті)

№ р/с

Білім алушының аты-жөні

Айы, күні





















      (оң жақ беті)

      Семестр _________________ оқу жылы _____ сағат саны

      Әдіскер _____________________________________________________

№ р/с

Күні

Педагогтің (тәрбиешінің) тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Тақырыбы

Мектеп, сынып (мектепке дейінгі білім беру мекемесі, топ)

Сағат саны

Әдіскердің қолы















      Ескерту:

      Нысанды педагогикалық мамандықтар бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыратын техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары қолданады.

      Парақтардың саны оқу жоспары мен бағдарламаларына сәйкес журнал бланкілерін басып шығару барысында белгіленеді.

      Әдіскердің консультациясы

      Пәннің және (немесе) модульдің атауы __________________________

      ____________________________________________________________

№ р/с

Білім алушының аты-жөні

Айы және күні

































































      (оң жақ беті)

      Семестр_________________ оқу жылы _____сағат саны

      Әдіскер_____________________________________________________

№ р/с

Күні

Білім алушының аты-жөні

Тақырыбы

Мектеп, сынып (мектепке дейінгі білім беру мекемесі, топ)

Сағат саны

Әдіскердің қолы















      Ескерту:

      Нысанды педагогикалық мамандықтар бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыратын техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары қолданады.

      Парақтардың саны оқу жоспары мен бағдарламаларына сәйкес журнал бланкілерін басып шығару барысында белгіленеді.

      Практиканың атауы _______________________________

 (сол жақ беті)

№ р/с

Білім алушының аты-жөні

Айы және күні

































































      (оң жақ беті)

      Семестр_________________ оқу жылы _____ сағат саны

      Әдіскер_____________________________________________________

№ р/с

Күні

Білім алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Тақырыбы

Мектеп, сынып (мектепке дейінгі білім беру мекемесі, топ)

Педагогтің (тәрбиешінің) тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Сағат саны

Әдіскердің қолы

әдіскер

педагог тәрбиеші



















       Ескерту: 

      Нысанды педагогикалық мамандықтар бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыратын техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары қолданады.

      Парақтардың саны оқу жоспары мен бағдарламаларына сәйкес журнал бланкілерін басып шығару барысында белгіленеді.

      Өндірістік оқытудың _________ жартыжылдық (семестр) қорытындылары

№ р/с

Білім алушының аты-жөні

Модульдің атауы

Орындалды (сағат саны)

Баға





















      Кестенің жалғасы

Тексеру жұмыстары

Жарты жылдық бағасы (семестр)

Жіберілген сағаттар

Барлығы

оның ішінде негізсіз себептер бойынша





























      Беттер саны

      Ескертпе: нысан екі жартыжылдық ескеріле отырып белгіленеді.

      Өндірістік оқыту қорытындылары _______________________

№ р/с

Білім алушының аты-жөні

Өндірістік оқыту қорытындылары

Жыл ішінде босатылған сағаттар

I-жартыжылдықтың (1-семестрдің) бағасы

Барлық жіберілген сағат

оның ішінде дәлелсіз себептер бойынша

II- жартыжылдықтың (2-семестрдің) бағасы

Барлық жіберілген сағат

оның ішінде дәлелсіз себептер бойынша

Барлығы

оның ішінде дәлелсіз себептер бойынша
































       Ескерту: 

      Нысанды педагогикалық мамандықтар бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыратын ұйымдарды қоспағанда, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары қолданады.

      Кәсіптік практиканың қорытындылары________

№ р/с

Білім алушының аты-жөні

Кәсіптік практиканың қорытындылары

Жыл ішінде босатылған сағаттар

I- жартыжылдықтың (1-семестрдің) бағасы

Барлық жіберілген сағат

оның ішінде дәлелсіз себептер бойынша

II- жартыжылдықтың (2-семестрдің) бағасы

Барлық жіберілген сағат

оның ішінде дәлелсіз себептер бойынша

Барлығы

оның ішінде дәлелсіз себептер бойынша





















      Журналды жүргізу бойынша ескертулер мен ұсыныстар

Күні

Ескертулер мен ұсыныстардың мазмұны

Журналды тексерген адамның аты-жөні, лауазымы және қолы



















 Өндірістік оқытуды есепке алу журналын жүргізу қағидасы

 1. Журналды өндірістік оқыту шебері және (немесе) оқытушы бір оқу тобына жүргізеді және бір оқу жылына есептелген.

 2. Журналдағы барлық жазбалар анық және ұқыпты, түзетусіз, көк түсті қаламсаппен толтырылады.

 3. Оқу-өндірістік шеберханалардағы өндірістік оқытуды есепке алу журналын практика жетекшісі (өндірістік оқыту шебері, оқытушы немесе әдіскер) сабақ өткізілетін күні толтырады. Тақырыптардың атауы және олар бойынша орындалған оқу-өндірістік жұмыстардың қысқаша мазмұны, жұмсалған сағаттар саны жазылады. Білім алушылардың сабақтан себепсіз қалуы "ж" әрпімен белгіленеді.

 4. "Өндірістік оқытуды есепке алу" нысанында журналдың оң жақ бетіндегі сабақ тақырыптарының жазбалары арасында бос жол және сол жақ беттегі күндер арасында бос торкөзді қалдыруға рұқсат етілмейді.

 5. Журналдың жүргізілуін бақылауды білім беру ұйымының басшысы (директор), басшының (директордың) оқу-өндірістік жұмыс жөніндегі орынбасарлары, өндірістік оқыту және кәсіптік практика мониторингін – аға шебер немесе практика жетекшісі жүзеге асырады.

 Ескертулер мен ұсыныстар журналдың соңында тиісті парақта жазылады.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 17-қосымша/
 Нысан

 Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Емтихан ведомосы (білім алушыларды аралық аттестаттау үшін)

 ______________________________________________________________

 техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім білім беру ұйымының атауы

 Емтихан ведомосы (білім алушыларды аралық аттестаттау үшін)

 _________курсы ________ тобы_____________ пәні бойынша

 мамандық _____________________________________

 емтихан алушы_______________________________________

 (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

№ р/с

Емтихан билетінің нөмірі

Eмтихан алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Емтихандар бойынша баға

Емтихан алушының қолы

жазбаша

ауызша

жалпы

















      "____" ______________ 20___ жыл.

      Емтиханды өткізу уақыты

      Жазбаша ____________ басталуы _________ аяқталуы________________

      Ауызша________________ басталуы _________ аяқталуы_____________

      Емтихан өткізуге арналған барлық сағат ______ сағат_____ мин ________

      Емтихан алушының қолы_______________________________


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 18-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      Емтихан ведомосы (білім алушыларды кредиттік және (немесе) модульдік оқыту

       технологиясы бойынша аралық аттестаттау үшін) 

 ______________________________________________________________ 

 техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының атауы 

 Емтихан ведомосы (білім алушыларды аралық аттестаттау үшін)

 Модуль немесе пән бойынша модуль индексі______ ___ курс ______ топ

 мамандық ______________________________________________________

 біліктілік _______________________________________________________

 емтихан алушы__________________________________________________

 (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

№р/с

Емтиханға жіберу рейтингі

Емтихан билетінің нөмірі

Емтихан алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Емтихандар бойынша бағалар

Емтихан алушының қолы

Жазбаша

Ауызша

Жалпы



Әріптік

Сандық эквивалент

әріптік

сандық эквивалент

әріптік

сандық эквивалент

әріптік

сандық эквивалент








































      "____" ______________ 20___ жыл

      Емтиханды өткізу уақыты

      Жазбаша емтиханның басталуы _________ аяқталуы_____________

      Ауызша емтиханның басталуы _________ аяқталуы _____________

      Емтихан өткізуге арналған барлық сағат ______ сағат_____ мин ________

      Емтихан алушының қолы _________________________________________

      Бағалардың саны:

      А, А-____________,

 В+, В, В -, С+, __________,

 С, С-, D+, D __________,

 F_________________.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 19-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      Білім алушылардың атаулы кітабы

      ______________________________________________________________

      (техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының атауы)

      ______________________________________________________________

      Басталды 20___ жыл

      Аяқталды 20___ жыл

Білім алушылардың атаулы кітаптағы №

Білім алушылардың контингенті туралы бұйрық кітабы бойынша №

Білім алушылардың тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Туған жылы

Жынысы

Ұлты

Үйінің мекенжайы (оқуға түскенге дейінгі тұрғылықты жері)

1

2

3

4

5

6

7















      Кестенің жалғасы

Білім беру ұйымына қабылдау күні

Қандай мамандық бойынша оқиды

Оқу мерзімі

Білім беру ұйымының білім алушылардың бітіргені немесе оқудан шығарылғаны туралы бұйрығының күні мен №

Берілген біліктілік (дәреже, класс, санат)

Бітіргені туралы құжаттың атауы

8

9

10

11

12

13













      Кестенің жалғасы

Оқыған кезінде алған марапаттары мен мадақтамалары (үздік диплом)

Бітіруші жұмысқа тұрған кәсіпорын (кәсіпорынның орналасқан жері)

Әртүрлі белгілер

14

15

16







      Ескертпе:

      Білім алушылардың атаулы кітабы білім алушылардың жеке құрамын есепке алуға арналған қатаң есептіліктегі құжат болып табылады. Білім алушылардың атаулы кітабы білім алушылардың контингенті бойынша статистикалық және қаржылық есептілікті жасауға негіз болады.

      Білім алушылардың атаулы кітабын білім беру ұйымы басшысының қадағалауымен басшысының оқу-өндірістік жұмыс жөніндегі орынбасары толтырады.

      Білім алушылардың атаулы кітабы тігілуі, нөмірленуі, мөрмен және білім беру ұйымының басшысының қолымен бекітілуі тиіс.

      Білім алушылардың атаулы кітабы үнемі білім беру ұйымында сақталады.

      Білім алушылардың атаулы кітабы қатаң түрде бұйрыққа сәйкес толтырылады.

      Күндізгі, сырттай, кешкі және экстернат нысанында білім алатын контингенттер үшін білім алушылардың жеке атаулы кітаптары жүргізіледі.

      Білім алушыларды қабылдау аяқталған соң шектемелік сызба сызылады және "20___ жылы ________ ________ (жазумен) білім алушы адам қабылданды" деген жазба жазылып, білім беру ұйымы басшысының (директорының), басшының оқу-өндірістік жұмыс жөніндегі орынбасары мен бухгалтердің қолымен және мөрмен бекітіледі.

      Білім алушылардың атаулы кітаптары анық, ұқыпты, тазартусыз және түзетулерсіз толтырылуы тиіс; жіберілген қателер басшы мен бухгалтердің қолы қойылған түсіндірмемен қате жазбаны және түзету жазбасын сызып тастау арқылы түзетілуі тиіс.

      Білім алушылардың атаулы кітабын бөлімдерге бөлу, беттер мен жолдарды, оның ішінде оқуға қабылданған білім алушы мен қорытынды сызба арасында бос жол қалдыруға рұқсат етілмейді. Кітапта әр білім алушыны жазу үшін екі қатар жол беріледі.

      Атаулы кітапқа білім беру ұйымына оқу жылының басында немесе ортасында қабылданғанына қарамастан, барлық білім алушылар енгізіледі.


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 20-қосымша/
 Нысан

      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Академиялық анықтама немесе транскрипт беру кітабы

 _______________________________________________________________

 (білім беру ұйымының атауы)

 __________________басталды

   _________________аяқталды

Реттік тіркеу нөмірі

Тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Анықтаманың немесе транскриптің нөмірі

Анықтаманың немесе транскриптің берілген күні

Анықтаманы немесе транскрипті алу туралы қолы 





















 Кестенің жалғасы

Мамандықтың атауы

Берілген біліктілік

Қорытынды аттестаттауды өткізу комиссиясы отырысы хаттамасының № және күні

Алғаны туралы қолы

Білім беру ұйымы басшысының қолы


Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 21-қосымша/
 Нысан









      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

      Дипломдардың телнұсқаларын беру кітабы

      Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының

      толық атауы_____________________

      _________________________оқу нысаны

      __________________________ басталды

      __________________________ аяқталды

Реттік тіркеу нөмірі

Дипломнң сериясы және №

Диплом берілген күн

Білім беру ұйымын бітірушінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)









      Кестенің жалғасы

Мамандықтың атауы

Берілген біліктілік

Қорытынды аттестаттауды өткізу комиссиясы отырысы хаттамасының № және күні

Алғаны туралы қолы

Білім беру ұйымы басшысының қолы












Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 22-қосымша/
 Нысан









      Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Диплом бланкілерін есепке алу журналы

 Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының

 толық атауы_____________________

 _________________________оқу нысаны

 __________________________ басталды

 __________________________ аяқталды

Келіп түскені

Келіп түскен күні

Ілеспе құжаттың нөмірі

Қайдан келіп түсті

Саны, дана

Бланктердің сериясы мен нөмірі





















      Кестенің жалғасы

Берілуі

Берілген күні

Беруге арналған құжаттың күні мен нөмірі

Кімге берілді

Бөлімше атауы

Алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

















      Кестенің жалғасы

Берілуі

Саны, дана

Бланктердің сериясы мен нөмірі

Алушының қолы

Ескерту (жою туралы белгі және т. б.)


















Қазақстан Республикасы
 Оқу-ағарту министрінің
 міндетін атқарушы
 2023 жылғы 17 тамыздағы
 № 263 бұйрығына
 23-қосымша/
 Нысан








 Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

 Диплом беру кітабы

 Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының

 толық атауы_________________________________________________________

 Оқыту нысаны________________

 Басталды____________________ 

 Аяқталды___________________

Реттік тіркеу нөмірі

Диплом сериясы мен №

Дипломды берген күн

Білім беру ұйымын бітірушінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

















      Кестенің жалғасы

Мамандық атауы

Берілген біліктілік

Қорытынды аттестаттауды өткізу жөніндегі комиссия отырысы хаттамасының күні және №

Алған туралы қолы

Білім беру ұйымы басшысының қолы











       Ескерту: 

      Білім алушыларға берілген дипломдар әрбір білім беру ұйымында ұсынылған нысан бойынша дайындалған кітапта тіркеледі.

      Берілген дипломдарды тіркеу кітаптарының әрбір парағы нөмірленеді, тігіледі, мөрмен бекітіледі және білім беру ұйымының басшысында (директорында) сақталады.

 ______________________________________________________________

]]>
admin Mon, 08 Dec 2025 15:27:19 -0500
125 бұйрық https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2009-125-bjry.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/2009-125-bjry.html

Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, оларды аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы N 125 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2008 жылғы 21 сәуірде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне N 5191 болып енгізілді.

       Қолданушылардың назарына!!! 

       Бұйрықтың қолданысқа енгізілу тәртібін 5-тармақтан қараңыз. 

       Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

       "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 64) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
        1. Қоса беріліп отырған: 

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидалары;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес Техникалық және кәсіптік, орта оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидалары;

      3) алып тасталды – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
       Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Білім және ғылым министрінің 30.01.2017 № 36 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
       2. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім департаменті (С.М. Өмірбаев):

      1) осы бұйрықты белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін;

      2) мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында жарияласын.

       3. "Білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылаудан, аралық және қорытынды мемлекеттік аттестаттаудан өткізу ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2006 жылғы 7 қыркүйектегі N 481 бұйрығының (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде N 4394 болып тіркелген) күші жойылды деп танылсын.

      4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр К.Н. Шәмшидиноваға жүктелсін.

       5. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланғаннан кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. 

      Министр

Ж. Түймебаев


Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің


2008 жылғы 18 наурыздағы№ 125 бұйрығына


1-қосымша




 Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі қағидалары

       Ескерту. Үлгі қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 13.04.2023 № 96 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

 1-тарау. Жалпы ережелер

       1. Осы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 64) тармақшасына сәйкес әзірленді және бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізу тәртібін айқындайды.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
       2. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар қолданылады:

      1) бағалау – білім алушылардың оқуда нақты қол жеткізген нәтижелерін оқытудан күтілетін нәтижелермен әзірленген өлшемшарттар негізінде салыстыру процесі;

      2) бағалау өлшемшарттары – білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау жүргізуге негіз болатын белгі;

      3) білім алушылардың үлгерімін ағымдық бақылау – бұл жалпы білім беретін оқу бағдарламасына сәйкес ағымдағы сабақ барысында педагог жүргізетін білім алушылардың білімдерін жүйелі тексеру;

      4) білім алушыларды аралық аттестаттау – білім алушылардың оқу аяқталғаннан кейін оқу пәнінің бір бөлігінің немесе бүкіл көлемінің мазмұнын игеру сапасын бағалау мақсатында жүргізілетін рәсім;

       5) білім алушыларды қорытынды аттестаттау – Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) бекітілген Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында (бұдан әрі – МЖМБС) қарастырылған оқу пәндерінің көлемін меңгеру дәрежесін анықтау мақсатында жүргізілетін рәсім:

      6) жиынтық бағалау – белгілі бір оқу кезеңін (тоқсан, оқу жылы), сондай-ақ оқу бағдарламасына сәйкес бөлімдерді (ортақ тақырыптарды) оқып аяқтағаннан кейін өткізілетін бағалау түрі;

      7) модерация – бағалаудың объективтілігін және айқындығын қамтамасыз ету үшін балдарды қоюды стандарттау мақсатында тоқсандық жиынтық бағалау бойынша білім алушылардың жұмысын талқылау процесі;

      8) оқытудан күтілетін нәтижелер – оқыту процесі аяқталғанда білім алушының нені біліп, түсініп, көрсете алатынын сипаттайтын құзыреттіліктер жиынтығы;

      9) формативті бағалау – сыныптағы күнделікті жұмыс барысында жүргізілетін бағалау түрі білім алушылардың үлгерімінің ағымдағы көрсеткіші болып табылады, оқу барысында білім алушы мен мұғалім арасындағы жедел өзара байланысты, білім алушы мен педагог арасындағы кері байланысты қамтамасыз етеді және білім беру процесін жетілдіруге мүмкіндік береді.

2-тарау. Білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды және аралық аттестаттауды жүргізу тәртібі

       Ескерту. 2-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      3. Білім алушылардың оқу жетістігін бағалау формативтік және жиынтық бағалау нысандарында жүзеге асырылады.

      4. Формативтік бағалау, оның ішінде үй жұмысын бағалау білім алушылардың оқу мақсаттарына қол жеткізуіне мониторинг жүргізу мен сабақта сараланған жұмысты одан әрі құру үшін жүргізіледі және педагогтің ұсыныстары арқылы жазбаша нысанда (дәптерлерде немесе күнделіктерде/электронды журналдарда) немесе ауызша жүзеге асырылады.

      5. Формативтік бағалау кезінде мұғалім сабақта кері байланысты жүзеге асырады. Педагог білім алушылардың санын, кері байланысты беру нысанын және жиілігін дербес анықтайды.

      6. Формативті бағалау нәтижелері қағаз түрінде басып шығаруды және сақтауды талап етпейді.

      Формативті бағалау нәтижелерін ұсыну білім алушылардың орындалған жұмыстарында және/немесе электронды журналдарда балл түрінде жүзеге асырылады, педагог түсінік бере алады.

      7. Білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылауды тоқсан, бөлім (ортақ тақырып) аяқталғаннан кейін оқу материалдарының мазмұнын меңгеру деңгейін анықтау және қадағалау үшін жиынтық бағалау нысанында педагогтер жүргізеді.

      1-сыныпта білім алушылардың оқу жетістіктері бағаланбайды.

      8. 2-11 сынып оқушыларына формативті бағалау, бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау (бұдан әрі – БЖБ) және тоқсан бойынша жиынтық бағалау (бұдан әрі ТЖБ) нәтижелері бойынша білім алушыларға тоқсандық оқу жетістіктерін бағалау кезінде ескерілетін балдар қойылады.

      9. Сабақта БЖБ орындау үшін өткізу нысаны (бақылау, практикалық немесе шығармашылық жұмыс, жоба, эссе, диктант, мазмұндама, шығарма, тестілеу және басқалар) мен уақытын педагог дербес айқындайды.

      БЖБ үшін максималды балл 1-4 сыныптарда кемінде 7 және 15 балдан артық емес, 5-11 (12) сыныптарда кемінде 7 және 20 балдан артық емес болуы керек.

      10. БЖБ және ТЖБ қойылатын қорытынды балды қою кезінде қолмен жөнделген жер, сондай-ақ оқу тапсырмалары мен есептер шарттарын ресімдеуі есептелмейді, мінез-құлқы үшін балдар төмендетілмейді.

      11. Аптасына 1 сағат оқу жүктемесі кезінде БЖБ қажет болған жағдайда бөлімдерді біріктіре отырып тоқсанына екі реттен артық жүргізілмейді, қорытынды баға жартыжылдыққа қойылады.

      12. БЖБ тоқсанына үш реттен артық өткізілмейді. Бөлімдер/ортақ тақырыптар тоқсанына төрт және одан да көп бөлімдерді/ортақ тақырыптарды оқып-зерделеген жағдайда тақырыптардың ерекшеліктерін және оқыту мақсаттарының санын ескере отырып біріктіріледі. Оны екі кезеңде өткізуге болады.

      13. Оқу пәндерінің күрделілік деңгейін есепке ала отырып, бір күнде үштен артық ТЖБ өткізуге болмайды. ТЖБ тоқсан аяқталатын соңғы күні өткізілмейді. Бір оқу пәні бойынша БЖБ мен ТЖБ бір күнде өткізілмейді.

      14. Үйде оқитын білім алушыларды бағалау кезінде педагог үйде оқитын білім алушылардың оқу жүктемесін және олардың оқып-зерделеген оқу материалын ескере отырып, сараланған және/немесе жеке тапсырмаларды әзірлейді.

      15. Ерекше білім берілуіне қажеттіліктері бар білім алушыларды бағалау кезінде мұғалім сараланған және/немесе жеке тапсырмаларды қолданады, сондай-ақ білім алушының ерекшеліктерін есепке ала отырып, оның ішінде жеке оқу бағдарламаларын іске асыру кезінде бағалау өлшемшарттарына өзгерістер енгізеді.

      16. "Көркем еңбек", "Музыка", "Дене шынықтыру", "Кәсіпкерлік және бизнес негіздері", "Графика және жобалау", "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық", "Зайырлылық және дінтану негіздері" және бастауыш мектепте "Цифрлық сауаттылық" пәндері бойынша БЖБ мен ТЖБ өткізілмейді және тоқсан/жартыжылдық және оқу жылының қорытындысы бойынша "есептелінді" ("есептелінген жоқ") деген белгі жазылады.

       17. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын (бұдан әрі – Үлгілік оқу жоспары) таңдау кезінде 10-11-сыныптарда қысқартылған оқу жүктемесі бар инвариантты компоненттің тереңдетілген және стандартты деңгейінің пәндерін таңдау кезінде "Кәсіпкерлік және бизнес негіздері", "Графика және жобалау" оқу пәндерінен басқа пәндер бойынша жиынтық бағалау жүргізіледі.

      Вариативті компонент сағатының есебінен таңдалған 10-11-сыныптардың оқу пәндері бойынша жиынтық бағалау өткізілмейді, оқу жылының соңында "есептелінді" ("есептелінген жоқ") деген белгі жазылады.

      18. Қысқартылған оқу жүктемесі бар Үлгілік оқу жоспарларын таңдаған жағдайда БЖБ саны 11-тармаққа сәйкес жүргізіледі.

      Вариативтік компонент есебінен таңдалған 5-9-сыныптардағы оқу пәндері бойынша (инварианттық компоненттегі таңдау пәндері) жиынтық бағалау өткізілмейді, оқу жылының соңында "есептелінді"/"есептелінген жоқ" деген белгі жазылады.

       19. Жиынтық бағалау тапсырмалары білім алушылармен орындалады және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8424 болып тіркелген) жалпы білім беретін пәндер бойынша Үлгілік оқу бағдарламасына (бұдан әрі – Үлгілік оқу бағдарламасы) сәйкес олар өткен материалдарды қамтиды.

      20. Формативті және жиынтық бағалау тапсырмаларын академиялық адалдық принциптерін сақтай отырып педагогтер дербес дайындайды.

      21. ТЖБ өткізер алдында педагогтердің әдістемелік бірлестігінің отырысында тапсырмалардың оқу мақсаттарына сәйкестігін, тапсырмалар көлемін, тапсырмаларды орындауға арналған нұсқаулықтарды, орындау уақытын талқылайды.

      Тілдік пәндер бойынша жиынтық бағалау сөйлеу қызметінің төрт түрі (тыңдалым (тыңдау), айтылым, оқылым, жазылым) бойынша жүргізіледі. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым дағдыларын бағалау жиынтық бағалауды өткізу жоспарланған аптаның ішінде сабақтың барысында жүргізіледі.

      22. Даулы мәселелер туындаған жағдайда білім алушылардың тоқсандағы оқу жетістіктерінің нәтижелері бойынша жазбаша түрде өткізілетін жиынтық бағалауда объективтілікті және ашықтықты қамтамасыз ету үшін және/немесе педагогикалық кеңестің шешімімен педагогтер қажет болған жағдайда, ТЖБ бағасы қойылғанға дейін бір күннен кешіктірмей модерация жүргізеді.

      Балдары өзгертілуі тиіс болатын білім алушылардың тоқсандық жиынтық жұмыстарының модерациясы жүргізілген жағдайда олар қайта тексеріледі. Модерация қорытындысы бойынша ТЖБ үшін балл өсу жағына да, азаю жағына да өзгереді.

      23. Білім алушылар жиынтық бағалау өткізу күні объективті себептерге байланысты (денсаулық жағдайына байланысты, жақын туыстарының қайтыс болуы, қолайсыз метеожағдайларға байланысты, барлық деңгейдегі жарыстарға, конференцияларға, олимпиадаларға және ғылыми жобалар конкурстарына қатысу) болмаған жағдайда жиынтық бағалауды жеке кесте бойынша тапсырады.

      Ағымдағы тоқсан/жартыжылдық аяқталғанға дейін жиынтық жұмыстарды тапсырмаған жағдайда білім алушыға жиынтық жұмыстарды тапсырғанға дейін "уақытша аттестатталмады" деген белгі электронды журналда қойылады. Тапсыру қорытындысы бойынша төртінші/жартыжылдық баға қойылады.

      24. БЖБ және ТЖБ қорытындысы болмаған жағдайда білім алушы уақытша аттестаттаудан өтпеген болып есептеледі.

      25. Ағымдағы жылғы білім алушылардың жазбаша жиынтық жұмыстары мектепте сол оқу жылы аяқталғанға дейін сақталады.

      26. Білім алушылардың жиынтық бағалау нәтижелері балл түрінде (қағаз/электрондық) журналға қойылады және осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес балды бағаға ауыстыру шәкілі бойынша тоқсандық және жылдық бағаға ауыстырылады.

      27. Жиынтық бағалау қорытындысы бойынша ақпарат білім алушыларға және ата-аналарға немесе баланың өзге де заңды өкілдеріне қағаз түрінде немесе электронды нұсқада беріледі.

      28. Тоқсандық баға формативті бағалау және жиынтық бағалау қорытындысының негізінде 50%-да 50% пайыздық арақатынаста қойылады.

      Аптасына 1 сағат оқу жүктемесі кезінде жартыжылдыққа баға формативті бағалау және БЖБ нәтижесі бойынша қойылады.

      29. Ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің өтініші бойынша психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация қорытындысы бойынша қайта оқу жылы ұсынылатын білім алушыларды қоспағанда, 1-сыныптың білім алушылары екінші оқу жылына қалдырылмайды.

      1-сыныпта баланы қайта оқыту педагогикалық кеңестің шешімімен ресімделеді.

      30. 2-11 (12) сынып білім алушыларының пәндер бойынша жылдық бағалары жақын бүтіндікке дөңгелектеу арқылы тоқсандық бағалар жиынтығының орташа арифметикалық мәні ретінде қойылады және қорытынды баға болып табылады.

      31. Бір немесе екі пәннен "2" бағасын алған 2-8 (9) және 10 (11) сынып білім алушылары үшін мектеп жасаған кестеге сәйкес жүргізілетін оқу жылындағы материал мазмұнын қамтитын жиынтық бағалау оқу жылына ұйымдастырылады.

      Қорытынды баға жақын бүтіндікке дөңгелектеу арқылы жылдық баға мен қосымша жиынтық бағаның орташа арифметикалық мәні арқалы қойылады.

      Үш немесе одан да көп пәннен "2" бағасын алған 2-8 (9) және 10 (11) сынып білім алушылары қайта оқуға орнында қалдырылады.

      "3", "4", "5" бағаларын алған 2-8 (9) және 10 (11) сынып білім алушылары келесі сыныпқа көшіріледі.

      32. Бір немесе екі оқу пәнінен қайта "2" бағасын алған 2-8 (9) және 10 (11) сыныптардың білім алушылары осы пәндерден қосымша жиынтық бағалаудан өткізіледі.

      Қорытынды баға жақын бүтіндікке дөңгелектеу арқылы жылдық баға мен қосымша жиынтық бағаның орташа арифметикалық мәні арқылы қойылады.

      Қосымша жиынтық бағалау жаңа оқу жылының басына дейін өткізіледі.

      Қосымша жиынтық бағалаудан "2" деген баға алған жағдайда, білім алушы сол сыныпта оқуға орнында қалдырылады.

      33. Тоқсандық, жылдық және қорытынды бағаларды қайта қарауға рұқсат берілмейді.

      34. Білім алушылар бір мектептен екінші мектепке ауысқан кезде оқу жылы көлеміндегі оның жиынтық бағалау нәтижесі электронды (қағаз) журналдан жазба арқылы ресімделіп, директордың қолымен және мектеп мөрімен расталып, білім алушының жеке іс қағазымен беріледі.

      Білім алушы бұрын қандай да бір пән оқытылмаған мектептен ауысқан жағдайда "Тоқсан үшін баға" бағанына "Оқытылмаған" белгісі енгізіледі. Бұл жағдайда білім алушыға оқу пәні бойынша жылдық баға осы пәнді оқу кезінде одан әрі ағымдағы оқу жылында алынған тоқсандық бағалар жиынтығының орташа арифметикалық мәні ретінде қойылады.

      35. Қазақ тілі бойынша емтихан білім алушылардың бағдарламалар мазмұнын меңгеруін бағалау мақсатында негізгі орта (5-8 сыныптар), жалпы орта (10 сынып) деңгейінде академиялық жыл аяқталған кезде қазақ тілінде оқытатын мектептерде "Қазақ тілі" пәні бойынша және қазақ тілінен басқа тілде оқытатын мектептерде "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша МЖМБС-қа (тыңдалым (тыңдау), айтылым, оқылым, жазылым) сәйкес жазбаша және ауызша нысанда өткізіледі.

      Емтиханды өткізу уақыты білім беру ұйымының педагогикалық кеңесімен айқындалады, тапсырмаларды академиялық адалдық қағидаттарын сақтай отырып, педагогтер құрастырады және білім беру ұйымының әкімшілігі бекітеді.

      "Қазақ тілі", "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәндері бойынша қорытынды баға емтихан (бес балдық шкала бойынша) және жылдық бағалау (бес балдық шкала бойынша) нәтижелері негізінде 30-дан 70-ке пайыздық арақатынаста қойылады. Қорытынды бағалау ең жақын бүтінге қарай дөңгелектеледі.

      Қағидалардың осы тармағында көрсетілген пәндерді қоспағанда, оқу жылының қорытындылары бойынша аралық аттестаттау өткізілмейді.

       35-1. 5 (6) – 8 (9), 10 (11) сыныптардың білім алушылары аралық аттестаттаудан білім беру ұйымдары басшыларының бұйрықтарымен мынадай жағдайларда босатылады: 

      1) денсаулық жағдайы бойынша;

      2) бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар, оның ішінде бала кезінен мүгедектігі бар адамдар, мүгедектігі бар балалар;

      3) жақын туыстарының қайтыс болуы.

      Білім алушыларды аралық аттестаттаудан босату туралы бұйрықтар:

       1) осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген білім алушылар санаты үшін "Денсаулық сақтау саласындағы есепке алу құжаттамасының нысандарын, сондай-ақ оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21579 болып тіркелген) (бұдан әрі – № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрық) бекітілген № 026/е нысанына сәйкес дәрігерлік-консультациялық комиссияның қорытындысы;

      2) жақын туыстарының қайтыс болғаны туралы куәлік негізінде шығарылады.

      Аралық аттестаттаудан босатылған білім алушылар үшін қорытынды баға ағымдағы оқу жылының жылдық бағасы негізінде қойылады.

      Ескерту. Қағидалар 35-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
 
 

 3-тарау. Білім алушыларды қорытынды аттестаттаудан өткізу тәртібі

      36. Негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгеру білім алушылардың міндетті қорытынды аттестаттауымен аяқталады және мынадай нысандарда өткізіледі:

      1) 9 (10) сыныптардың білім алушылары үшін қорытынды бітіру емтихандары;

      2) 11 (12) сыныптардың білім алушылары үшін мемлекеттік бітіру емтихандары.

      37. 1-8 (9), 10 (11) сыныптардың білім алушыларына қорытынды аттестаттау қарастырылмайды.

      38. Қорытынды аттестаттауға МЖМБС талаптарына сәйкес үлгілік жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 9 (10), 11 (12) сыныптардың білім алушылары жіберіледі.

      39. Негізгі орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 9 (10) сынып білім алушылары төрт пәннен емтихан тапсырады, оның біреуі таңдау бойынша.

      Жалпы орта білім берудің жалпы білім беру оқу бағдарламаларын меңгерген 11 (12) сынып білім алушылары бес емтихан түрінде қорытынды аттестаттау тапсырады, олардың біреуі таңдау бойынша.

      40. 9 (10) сынып білім алушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда өткізіледі:

      1) қазақ тілі/орыс тілі және өзбек/ұйғыр/тәжік тілінде білім беретін мектептер үшін ана тілі (оқыту тілі) бойынша эссе нысанында жазбаша емтихан, гуманитарлық цикл пәндерін тереңдетіп оқытатын мектеп білім алушылары үшін жазбаша жұмыс (мақала, әңгіме, эссе);

      2) математикадан (алгебрадан) жазбаша емтихан;

      3) орыс, өзбек, ұйғыр және тәжік тілдерінде оқытатын сыныптардағы қазақ тілі мен әдебиеті бойынша жазбаша емтихан және қазақ тілінде оқытатын сыныптардағы орыс тілі мен әдебиеті бойынша жазбаша емтихан;

      4) таңдау пәні (физика, химия, биология, география, геометрия, Қазақстан тарихы, дүниежүзі тарихы, әдебиет (оқыту тілі бойынша), шет тілі (ағылшын/ француз/неміс), информатика) бойынша жазбаша емтихан.

      41. 11 (12) сынып білім алушыларын қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда өткізіледі:

      1) қазақ тілі/орыс тілі бойынша және өзбек/ұйғыр/тәжік тілінде білім беретін мектептер/сыныптар үшін ана тілі (оқыту тілі) бойынша жазбаша емтихан;

      2) алгебра және анализ бастамаларынан жазбаша емтихан;

 3) Қазақстан тарихынан ауызша емтихан;

 4) орыс, өзбек, ұйғыр және тәжік тілдерінде оқытатын мектептерде/ сыныптарда қазақ тілі мен әдебиетінен және қазақ тілінде оқытатын мектептерде/ сыныптарда орыс тілі мен әдебиетінен жазбаша емтихан;

 5) таңдау бойынша пәннен (физика, химия, биология, география, геометрия, дүниежүзі тарихы, құқық негіздері, әдебиет (оқыту тілі), шетел тілі (ағылшын/ француз/неміс), информатика) жазбаша емтихан.

 42. Мамандандырылған музыкалық мектеп-интернаттардың 11-сынып білім алушыларын қорытынды аттестаттау жазбаша емтихан нысандарда өткізіледі:

 1) қазақ тілі/орыс тілі бойынша (оқыту тілі);

 2) алгебра және анализ бастамалары бойынша.

 Мамандандырылған музыкалық мектеп-интернаттардың 12-сынып білім алушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда өткізіледі:

 1) Қазақстан тарихынан тестілеу;

 2) орыс тілінде оқытатын мектептерде қазақ тілінен және қазақ тілінде оқытатын мектептерде орыс тілінен тестілеу;

 3) білім алушының таңдауы бойынша пәннен (физика, химия, биология, география, геометрия, дүниежүзі тарихы, құқық негіздері, әдебиет, шетел тілі (ағылшын, француз, неміс), информатика) тестілеу.

 43. Халықаралық мектептерде 9 (10), 11(12)-сыныптардың білім алушыларын қорытынды аттестаттау білім алушылардың таңдауы бойынша қазақ тілінде, орыс тілінде, немесе олардың оқып жатқан тілінде өткізіледі.

 44. 9 (10) сынып білім алушылары үшін емтихан материалдарын (тапсырмалар мен балдарды қою схемасы) облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының білім басқармалары (бұдан әрі – білім басқармалары) дайындайды, орта білім беру ұйымдарының 11 (12) сынып білім алушылары үшін, сондай-ақ республикалық мектептердің 9 (10) және 11 (12) сыныптар білім алушылары үшін Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің "Ұлттық тестілеу орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі – ҰТО) дайындайды.

 ҰТО әзірленген емтихан материалдары мазмұнының сапасына тәуелсіз бағалау жүргізуді қамтамасыз етеді.

 ҰТО емтихан материалдарының электрондық нұсқаларын олардың құпиялылығы мен сақталуын қамтамасыз ете отырып білім басқармаларына және республикалық білім беру ұйымдарына жібереді.

 Қорытынды аттестаттаудың мазмұны және күтілетін нәтижелер әр пән мен оқыту тілі бөлінісінде ерекшелікпен регламенттеледі.

 Ескерту. 44-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  45. Бір және екі пәннен (қорытынды аттестаттау өткізілмейтін) жылдық қанағаттанарлықсыз баға алған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушыларына қорытынды аттестаттау басталғанға дейін сол пәндерден оқу жылы бойынша қосымша жиынтық бағалау жүргізіледі.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "3", "4", "5" бағасын алған кезде қорытынды баға жылдық бағаның орташа арифметикалық мәні және жақын бүтін санға дөңгелектене отырып, оқу жылына жиынтық бағалау ретінде қойылады.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 9 (10) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді, қайта оқу жылына қалдырылады.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және "Білім туралы құжаттардың түрлерін, білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың нысандарын және оларды есепке алу мен беру қағидаларын, білім туралы өзіндік үлгідегі құжаттардың мазмұнына қойылатын негізгі талаптарды және оларды есепке алу мен беру қағидаларын, сондай-ақ білім беру ұйымдарында білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтаманың нысанын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 28 қаңтардағы № 39 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10348 болып тіркелген) (бұдан әрі – № 39 бұйрық) бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама алады.

 Үш және одан да көп пән бойынша "2" бағасын алған 9 (10) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және қайта оқу жылына қалдырылады.

 Үш және одан да көп пән бойынша "2" бағасын алған 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес анықтама алады.

 46. Бір және екі пәннен (қорытынды аттестаттау өтілетін) жылдық қанағаттанарлықсыз бағалары бар 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары қорытынды аттестаттау басталғанға дейін осы пәндер бойынша оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалаудан өтеді.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "3", "4", "5" бағасын алған кезде қорытынды баға емтихан нәтижелері (бес балдық шәкіл бойынша) және оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау (бес балдық шәкіл бойынша) үшін 30-дан 70-ке пайыздық арақатынаста қойылады. Қорытынды бағаны дөңгелектеу жақын бүтін санға жүргізіледі.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 9 (10) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және қайта оқу жылына қалдырылады.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес анықтама алады

 47. Білім алушыларды "Көркем еңбек", "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" және "Дене тәрбиесі" оқу пәндерінен Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгіленген тәртіпте босату олардың үлгеріміне, қорытынды аттестаттауға жіберуге келесі сыныптарға көшіруге әсер етпейді.

 48. 5 – 9 (10)-сыныптардағы оқу кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық және қорытынды бағалары "5" болған 9 (10)-сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес негізгі орта білім туралы үздік аттестат беріледі.

 49. Жалпы орта білім туралы аттестатқа қосымшаға енгізілетін пәндерден "5" болған және 10 (11) - 11 (12) сыныптардағы оқу кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық, қорытынды бағалары "5" болған 11 (12) сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы үздік аттестат беріледі.

 50. 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары қорытынды аттестаттаудан білім басқармалары басшыларының бұйрықтарымен, республикалық мектептердің білім алушылары Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің бұйрығымен мынадай жағдайларда босатылады:

 1) денсаулық жағдайына байланысты;

 2) бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар, оның ішінде бала кезінен мүгедектігі бар адамдар, мүгедектігі бар балалар;

 3) халықаралық олимпиадаларға (жарыстарға) қатысу үшін Қазақстан Республикасының құрама командасына үміткерлер болып табылатын жазғы оқу-жаттығу жиындарына қатысушылар;

 4) жақын туыстарының қайтыс болуы.

 Ескерту. 50-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  51. Білім алушыларды қорытынды аттестаттаудан босату туралы бұйрықтар мынадай құжаттар негізінде шығарылады:

 1) осы Қағидалардың 50-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген білім алушылар санаты үшін № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен бекітілген № 026/у нысанына сәйкес дәрігерлік-консультациялық комиссияның қорытындысы;

 2) осы Қағидалардың 50-тармағында көрсетілген білім алушылар санаты үшін мектептің педагогикалық кеңесінің шешімінен көшірме және мектептің қолдаухаты;

 3) осы Қағидалардың 50-тармағында көрсетілген білім алушылар санаты үшін "Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың тізбесін және олардың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізіліміне № 20317 болып тіркелген) бекітілген нысанға сәйкес білім алушылардың оқу үлгерімі табельдерінің (бұдан әрі – табель) түпнұсқасы және көшірмесі. Табельдердің түпнұсқалары оның көшірмесімен сәйкестігі тексерілгеннен кейін мектеп әкімшілігіне қайтарылады.

 4) жақын туыстарының қайтыс болуы туралы куәлік.

 Осы тармақтың 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген құжаттар мектеп басшысының қолымен және мөрімен расталады.

 Қорытынды аттестаттаудан босатылған білім алушылардың қорытынды бағасы ағымдағы оқу жылының жылдық бағаcы негізінде қойылады.

 Ескерту. 51-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  51-1. Карантин, әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар немесе аралық және қорытынды аттестаттауға қатысушылардың әрекеттеріне тәуелді емес өзге де мән-жайлар туындаған кезде білім беру саласындағы уәкілетті орган аралық, қорытынды аттестаттауды өткізу нысанын өзгерту және/немесе мерзімдерін ауыстыру не оларды өткізбеу жөнінде шешім қабылдайды.

 Ескерту. Қағидалар 51-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  52. Негізгі орта білім туралы үздік аттестат алған, негізгі, жалпы орта білім беру бағдарламаларына немесе "Назарбаев Зияткерлік мектептері" дербес білім беру ұйымының (бұдан әрі – "НЗМ" ДББҰ) білім беру бағдарламаларына сәйкес 5 (6) - 11 (12) сыныптарда білім алған кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық және қорытынды бағалары "5", 10 (11)-11 (12)-сыныптар аралығында білім алу кезеңінде барлық пәндер бойынша тоқсандық бағалары "5" болған, жалпы орта білім беру аяқталғаннан кейін қорытынды аттестаттаудан "5" бағасына өткен 11 (12) сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаты беріледі.

 Ескерту. 52-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  53. Алып тасталды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  54. Осы Қағидалардың 50-тармағының 3) тармақшасына сәйкес қорытынды аттестаттаудан босатылған, негізгі орта білім туралы үздік аттестат алған, негізгі, жалпы орта білім беру бағдарламаларына немесе "НЗМ" ДББҰ-ның білім беру бағдарламаларына сәйкес 5 (6) - 11 (12) сыныптарда білім алған кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық және қорытынды бағалары "5", 10 (11)-11 (12)-сыныптар аралығында білім алу кезеңінде барлық пәндер бойынша тоқсандық бағалары "5" болған, тізбесі "Жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық және халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жобалар конкурстарының (ғылыми жарыстардың), орындаушылар конкурстарының, кәсіби шеберлік конкурстары мен спорттық жарыстардың тізбесін және оларды іріктеу өлшемдерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2011 жылғы 7 желтоқсандағы № 514 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7355 болып тіркелген) бекітілген соңғы үш жылдағы жалпы білім беретін пәндер бойынша халықаралық олимпиадалардың жеңімпаздарына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаты және "Алтын белгі" белгісі беріледі.

 55. Қорытынды аттестаттаудың нәтижесі бойынша:

 1) бір немесе екі пәннен қанағаттанарлықсыз баға алған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары мектепте тиісті оқу пәндері бойынша емтихан нысанында қайта қорытынды аттестаттаудан өтуге жіберіледі;

 2) үш және одан көп пәндерден қанағаттанарлықсыз бағалар алған 9 (10) сыныптың білім алушылары қайта оқу жылына қалдырылады;

 3) үш және одан көп пәндерден қанағаттанарлықсыз бағалар алған 11 (12) сыныптың білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама беріледі.

 Келесі оқу жылы аяқталғаннан кейін № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама алған білім алушылар мектепте тиісті оқу пәндері бойынша емтихан нысанында қайта қорытынды аттестаттаудан өтеді.

 56. Қайта қорытынды аттестаттау өткізу мерзімін білім беру ұйымы белгілейді.

 Қайта қорытынды аттестаттаудың емтихан материалдарын білім басқармалары әзірлейді.

 Қайта қорытынды аттестаттаудан өткен 9 (10) сынып білім алушыларына №39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес негізгі орта білім туралы аттестат беріледі.

 Қайта қорытынды аттестаттау кезінде қанағаттанарлықсыз баға алған 9 (10) сыныптың білім алушылары қайта оқу жылына қалдырылады.

 Қайта қорытынды аттестаттаудан өткен 11 (12) сынып білім алушыларына №39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы аттестат беріледі.

 Қайта қорытынды аттестаттау кезінде қанағаттанарлықсыз баға алған 11(12) сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтаманы алады.

 57. Қорытынды аттестаттау кезеңінде ауырып қалған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары сауыққаннан кейін өткізіп алған емтихандарды тапсырады.

 Қорытынды аттестаттау кезеңінде COVID-19 коронавирустық инфекциямен ауырғандармен байланыста болған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары қорытынды бітіру емтиханын білім беру ұйымы белгілеген мерзімде тапсырады.

 58. 9 (10), 11 (12) сыныптардың бітірушілерін мерзімінен бұрын қорытынды аттестаттауға білім алушылар шетелге оқуға түскен немесе тұрғылықты орнын шетелге ауыстырған жағдайда, растайтын құжаттарын ұсынған кезде жіберіледі және ол оқу жылының аяқталуына дейін 2 ай бұрын қорытынды бітіру емтихандары немесе мемлекеттік бітіру емтихандары нысанында өткізіледі.

 9 (10) және 11 (12) сынып бітірушілерін мерзімінен бұрын қорытынды аттестаттауды білім беру ұйымдары жүргізеді. Жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестатын алуға үміткер мерзімінен бұрын аттестаттауды "5" бағаға тапсырған жағдайда білім беру ұйымдары № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы үздік аттестат береді.

 Мерзімінен бұрын қорытынды аттестаттауға арналған емтихан материалдарын білім басқармалары әзірлейді.

 59. Ағымдағы жылғы 1 ақпанға дейінгі мерзімде білім алушыларды қорытынды аттестаттау жөніндегі емтихан комиссиясы (бұдан әрі – Комиссия) мектеп директорының бұйрығымен мектептер жанында, білім бөлімі басшысының бұйрығымен аудандық, қалалық білім бөлімдері жанында, басқарма басшысының бұйрығымен білім басқармалары жанында және Министрдің бұйрығымен Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің (бұдан әрі – Министрлік) жанында (республикалық мектептер үшін) құрылады.

 60. Мектеп жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері және мектеп директорының орынбасарлары (болған жағдайда), қоғамдық ұйымдардың (болған жағдайда) және ата-аналар комитетінің өкілдері кіреді. Комиссияны мектеп директоры немесе оның орнын алмастырушы тұлға басқарады.

 Мектеп жанындағы Комиссия мүшелерінің саны негізгі және орта мектепте бір бітіруші сынып-кешен болған кезде кемінде бес адамнан және негізгі және орта мектепте екі және одан көп бітіруші сынып-кешен болған кезде кемінде жеті адамнан тұрады.

 61. Аудандық, қалалық білім бөлімі жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері, білім бөлімдерінің, қоғамдық ұйымдар мен ата-аналар комитетінің өкілдері, сондай-ақ білім бөлімі қызметкерінің арасынан тағайындалған хатшы енеді. Комиссияны білім бөлімінің басшысы немесе оның орнын алмастырушы тұлға басқарады.

 62. Білім басқармасы жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері, білім басқармасының мамандары, қоғамдық ұйымдардың және ата-аналар комитеттерінің, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, сондай-ақ білім басқармасы қызметкерлерінің арасынан тағайындалған хатшы кіреді. Комиссияны білім басқармасының басшысы немесе оның орнын алмастырушы тұлға басқарады.

 63. Министрлік жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері, Министрлік және Министрлікке ведомстволық бағынысты ұйымдардың қызметкерлері, қоғамдық ұйымдардың және ата-аналар комитеттерінің өкілдері, сондай-ақ Министрлік қызметкерлері арасынан тағайындалған хатшы енеді. Комиссияны Министрліктің Орта білім беру комитетінің төрағасы немесе оны алмастырушы адам басқарады.

 64. Халықаралық алмасу бағдарламалары бойынша білім алушылар олардың білім алу кезеңінде халықаралық алмасу бағдарламалары бойынша кеткенге дейін оқыған Қазақстан Республикасы мектебінің контингентінде есептеледі.

 Халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға кеткен 11 (12) сынып оқушылары 11 (12) сынып үшін қорытынды аттестаттаудан шетелде оқуды бітіргеннен кейін білім басқармалары әзірлеген емтихан материалдары бойынша Қазақстан Республикасының мектептерінде өтеді.

 Қорытынды аттестаттау басталғанға дейін мектеп комиссиясының шешімімен білім алушылар шетелде оқымаған Үлгілік оқу жоспарының инвариантты компоненті пәндері бойынша аттестаттаудан өтеді.

 Қорытынды аттестаттауды өткізу мерзімі педагогикалық кеңестің шешімімен белгіленеді.

 Қорытынды аттестаттаудан өткеннен кейін білім алушыларға шетелде оқыған пәндер бойынша бағалары, Қазақстан Республикасының мектептеріндегі алдыңғы сыныптарда алынған жылдық және қорытынды бағалары ескеріле отырып № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы аттестат беріледі.

 65. Халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға кеткен және шетелде білім беру мекемелерін бітірген, сондай-ақ жалпы орта білім туралы аттестатқа қосымшаға енгізуге жататын пәндер бойынша бағалары "5" болған, 10 (11) - 11 (12) сыныптарда оқу аралығында барлық пәндер бойынша жылдық, қорытынды бағалары "5" болған білім алушыларға № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы үздік аттестат беріледі

 Ереженің 52-тармағында көрсетілген талаптарға сәйкес келетін халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға кеткен және шетелде білім беру мекемелерін бітірген білім алушыларға № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес "Алтын белгі" жалпы орта білім туралы аттестат және "Алтын белгі" белгісі беріледі.

 66. Ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларға және жеке оқу бағдарламасы бойынша оқитын білім алушыларға қорытынды аттесттау өткізу қажеттілігі туралы мәселені білім алушылардың жеке ерекшеліктеріне сәйкес педагогикалық кеңес шешеді.

 Арнайы білім беру ұйымдары мен жалпы білім беретін мектептердегі арнайы сыныптарындағы ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларға арналған қорытынды аттестаттаудың емтихан материалдарын аудандық, қалалық білім бөлімдері немесе білім басқармасы әзірлейді.

 67. 9 (10) сыныпта жазбаша жұмыстарды орындауға – 2 астрономиялық сағат, математикаға (алгебраға) (жазбаша) – 3 астрономиялық сағат (физика-математикалық бағыттағы мамандандырылған мектептерде – 4 сағат) бөлінеді.

 68. 11 (12) сыныпта қазақ тілі /орыс тілі және ұйғыр/ тәжік/ өзбек тілінде оқытатын мектептер үшін ана тілі бойынша (оқыту тілі) жазбаша емтиханға 3 астрономиялық сағат, алгебра және анализ бастамалары бойынша 5 астрономиялық сағат бөлінеді.

 Қорытынды аттестаттаудан өтетін ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін мектептің ұсынымдарына сәйкес білім алушыларды қорытынды аттестаттау жөніндегі емтихан комиссиясының шешімімен емтихан тапсыру кезінде қосымша уақыт беріледі.

 69. Жазбаша емтихандар 9 (10) және 11 (12) сынып білім алушылары бір-бірден отырғызылатын үлкен сынып бөлмелерінде (бір партаға бір білім алушысы отырғызылып толық сынып сиятындай мектеп ғимаратындағы үлкен бөлмеде) өтеді.

 Жазбаша жұмыстарды орындау үшін білім алушыларға мектептің мөртабаны басылған қағаз беріледі.

 Орындалған жұмысты жоба жазбаларымен бірге білім алушылар Комиссияға тапсырады.

 Жұмыстарын емтиханға арналып бөлінген уақыт ішінде аяқтай алмаған білім алушылар аяқталмаған қалпында тапсырады.

 70. Жазбаша емтихан өткізу кезінде (диктанттан басқа) білім алушыға дәлелді себеппен сынып бөлмесінен шығуға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда ол жұмысты емтихан жұмысында немесе тіркеу журналында білім алушының емтиханда болмауының ұзақтығын белгілейтін Комиссия мүшесіне тапсырады.

 71. Жазбаша емтихан және тестілеу аяқталғаннан кейін Комиссия мүшелері мектеп ғимаратында жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндері жұмыстарынан басқа білім алушылардың жұмыстарын тексереді.

 Тексерілмеген жұмыстар мектеп басшысына сақтау үшін тапсырылады. Тексеру кезінде қателердің асты сызылады. Жалпы орта білім курсы бойынша эсседе қателердің саны жеке көрсетіледі.

 Математика (алгебра) бойынша "2" және "5" деген бағаға бағаланған жазбаша жұмысқа мектеп Комиссиясы рецензия береді.

 9 (10) және 11 (12) сыныптарда жұмыстар балдарды қою схемасына сәйкес тексеріледі.

 72. Мектептердің барлық сыныптарындағы жазбаша емтихан жұмыстары Астана қаласының уақытымен таңертеңгі сағат 10:00-де басталады.

 73. Тест тапсырмаларының саны мен нысаны, тестілеуге арналған жауап парағының нысаны әр пән, бейін және оқыту тілі бөлінісінде жасалған тест ерекшеліктерімен анықталады. Аттестаттау қорытындысы ерекшеліктерін ҰТО әзірлейді.

 Ескерту. 73-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  74. 9 (10) және 11 (12) сыныптарда пәндер бойынша қорытынды аттестаттау өткеннен кейін Комиссия білім алушыларға балдарды және емтихан бағаларын қояды және оларды осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша Негізгі орта және жалпы орта білім беру деңгейлеріндегі оқу курсы емтиханының қағаз және электронды хаттамасына енгізеді.

 9 (10) және 11 (12) сынып білім алушыларының пәндер бойынша қорытынды аттестаттау нәтижелері балл түрінде журналға (қағаз/электрондық) қойылады және осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес емтихан балдарын емтихан бағасына ауыстыру шәкілі бойынша ауыстырылады.

 75. Оқу сабақтары ұйымдастырылған емдеу мекемесінде емделіп жатқан білім алушыларға қорытынды баға қою кезінде олардың осы емдеу мекемесінің жанындағы мектепте (сыныпта немесе топта) алған тоқсандық (жартыжылдық) және жылдық бағалары ескеріледі.

 76. Білім алушы жазбаша өтінішінің негізінде мектептің Комиссиясы мүшесінің қатысуымен өзінің жазба жұмысын тексеру нәтижелерімен танысады.

 77. Кезекті емтиханнан "2" деген баға алған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары келесі емтиханға жіберіледі.

 78. 9 (10) және 11 (12) сыныпта пән бойынша қорытынды бағаларды шығару кезінде қорытынды баға емтихан нәтижелері (бес балдық шәкіл бойынша) және оқу жылындағы тоқсандық бағалар (бес балдық шәкіл бойынша) 30:70 арақатынаста қойылады. Қорытынды бағаны дөңгелектеу жақын бүтін санға жүргізіледі.

 Егер 11 (12) сыныптарда инварианттық компоненттің тереңдетілген және стандартты деңгейлерінің пәндері таңдалмаған жағдайда, жалпы орта білім туралы аттестатқа осы пәндер бойынша 9-сыныпта алған қорытынды бағалары қойылады.

 79. Жазбаша емтиханға қойылған бағамен келіспеген жағдайда білім алушы емтихан бағасын жариялағаннан кейін келесі күні сағат 13:00-ге дейін мектеп жанынан, аудандық, қалалық білім бөлімдері, білім басқармалары жанынан құрылған комиссияға апелляцияға өтініш береді, ал республикалық мектептердің білім алушылары Министрлік жанындағы комиссияға жүгінеді.

 Осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша апелляцияға өтінішті тиісті Комиссия тек тапсырмалардың мазмұны және/немесе техникалық себептер бойынша қабылдайды және 2 (екі) жұмыс күні ішінде қарайды.

 Апелляцияға берілген өтініште баяндалған нақты фактілер қарауға жатады. Нақты тапсырма бойынша дәлелді негіздеме (толық түсіндірме) көрсетілмей өтініштер қарауға жатпайды.

 Апелляция бойынша өтініштер осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша апелляцияға өтініштерді тіркеу журналында тіркеледі.

 Апелляцияға өтініштер бойынша шешім осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша комиссия отырысының хаттамасымен ресімделеді.

 80. Мектеп жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар үшін қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) 11 (12) сынып білім алушыларының таңдаған пәндерінің тізбесін көрсете отырып қорытынды аттестаттау тапсыратын 11 (12) сынып білім алушыларының тізімін қалыптастыру және ағымдағы жылғы 1 наурызға дейінгі мерзімде ҰТО филиалына жолдау;

 3) қорытынды аттестаттау өткізу, сондай-ақ қорытынды аттестаттауға білім алушыларды даярлау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 4) 9 (10) сынып білім алушыларының және жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен басқа 11 (12) сынып білім алушыларының жазбаша емтихан жұмыстарын қарау;

 5) жазбаша емтихан жұмыстары аяқталғаннан кейін Хаттаманың электронды нұсқасын білім бөлімдеріне немесе басқармаларына жолдау;

 6) тестілеу нәтижелерін беру және пайдалану;

 7) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен жазбаша емтихан жұмыстарын білім басқармалары жанынан қалыптастырылған Комиссия қарауына (республикалық мектептер Министрлік жанынан қалыптастырылатын Комиссия қарауына) білім бөлімдері арқылы жолдау;

 8) осы Қағидаларға 4-қосымшада келтірілген Тестілеу балдарын жалпы орта білім туралы аттестаттың бағаларына ауыстыру шәкіліне сәйкес тестілеу нәтижелерінің балдарын бағаларға ауыстыру;

 9) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және шешім қабылдау.

 81. Аудандық, қалалық білім бөлімі жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар арасында қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) қорытынды аттестаттауды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 3) осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндері бойынша "Алтын белгі" жалпы орта білім туралы аттестатын алуға үміткерлердің жазбаша емтихан жұмыстарын білім басқармасы жанындағы комиссияға жолдау;

 4) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және нақты шешім қабылдау.

 82. Білім басқармасы жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар арасында қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) "Алтын белгі" жалпы орта білім туралы аттестат алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 52-тармағында көрсетілген талаптарға сәйкестігін анықтау;

 3) қорытынды аттестаттауды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 4) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен жазбаша емтихан жұмыстарын қарау;

 5) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің жазбаша емтихан жұмыстарын қарау нәтижелерін мектептерге жолдау;

 6) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және нақты шешім қабылдау.

 83. Министрлік жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар арасында қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) қорытынды аттестаттауды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 3) республикалық мектептердің жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен жазбаша емтихан жұмыстарын қарау;

 4) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестатын және "Алтын белгі" белгісін алуға үміткерлердің жазбаша емтихан жұмыстарын қарау нәтижелерін білім басқармаларына, республикалық мектептерге жіберу;

 5) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және нақты шешім қабылдау.

 84. Жұмыстардың қорытындысын шығару және "Алтын белгі" белгісімен марапатталған білім алушылардың тізімін бекіту туралы шешімді қабылдау жөніндегі мектеп жанынан қалыптастырылған Комиссияның қорытынды отырысы тиісті жылдың 20 маусымынан кешіктірілмей өткізіледі.

 85. Негізгі орта білім туралы үздік аттестат, жалпы орта білім туралы үздік және жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын және "Алтын белгі" белгісін иеленген білім алушылардың тізімі мектеп директорының бұйрығымен бекітіледі.

 86. Білім басқармалары және республикалық мектептер білім алушыларды қорытынды аттестаттау нәтижесі туралы қорытынды мәліметтерді Министрлікке ағымдағы жылғы 1 шілдеден кешіктірмей ұсынады.

 87. Білім алушыларды қорытынды аттестаттау нәтижелері ағымдағы жылғы тамызда оқу жылының жұмыс қорытындылары бойынша мектеп жанынан құрылған Комиссияның барлық мүшелерінің қатысуымен педагогикалық кеңесте талқыланады.

 Педагогикалық кеңес оқу-тәрбие жұмысының сапасын жақсарту бойынша нақты шаралар қабылдайды




Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 1-қосымша

Балдарды бағаға ауыстыру шәкілі

2-11 (12) сыныптардағы балдардың пайыздық мазмұны (%)

Баға

0 – 39

қанағаттанарлықсыз – "2"

40 – 64

қанағаттанарлық – "3"

65 – 84

жақсы – "4"

85 – 100

өте жақсы – "5"


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 2-қосымша




 "НЗМ" ДББҰ бітірушілерінің оқудағы нәтижелерін сырттай бағалау балдарын ҰБТ балдарына ауыстыру шәкілі

       Ескерту. 2-қосымша алып тасталды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 3-қосымша

 Негізгі орта және жалпы орта білім беру деңгейіндегі оқыту курсы үшін емтихан хаттамасы

      ______________________________________ бойынша Қазақстан Республикасы

      (оқу пәнінің атауы)

____________________________________________________________________

      (облыстың атауы)

____________________________________________________________________

      (аудан атауы)

 ____________________________________________________________________

      (қала (ауыл) атауы)

____________________________________________________________________

 (мектеп атауы)

 Емтихан комиссиясының құрамында:

____________________________________________________________________

 Емтихан комиссиясы төрағасының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

____________________________________________________________________

 Емтихан алушының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 ____________________________________________________________________

 Ассистенттің Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 Емтиханға келді:

____________________________________________________________________

 Білім алушылардың Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 Емтиханға келген жоқ:

____________________________________________________________________

 Білім алушылардың Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 Емтихан ____ сағат ____ минутта басталды.

 Емтихан ____ сағат ____ минутта аяқталды.

 Емтихан нәтижелері бойынша мынадай бағалар қойылды:

Емтихан тапсырушының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

Балл (жазумен)

Емтихан бағасы (жазумен)









      Емтиханды өткізу күні: "___" __________20__ ж.

      Бағаны хаттамаға енгізу күні: "___"__________ 20__ ж.

       Комиссия төрағасы _________________________________ _____________ 

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) қолы

       Емтихан алушы мұғалім _____________________________ _____________ 

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) қолы

       Ассистенттер ______________________________________ _____________ 

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) қолы

      _____________________________ _____________

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)             қолы

      Ескерту: ұқсас Хаттаманың электронды нұсқасы қағаз нұсқамен бірдей қолданылады.


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 4-қосымша

 9 (10) және 11 (12) сынып білім алушыларының емтихан балдарын емтихан бағаларына ауыстыру шәкілі

Баға

Максимальды балл 30 болған пәндер үшін балдар

Максимальды балл 40 болған пәндер үшін балдар

Максимальды балл 50 болған пәндер үшін балдар

Максимальды балл 60 болған пәндер үшін балдар

"2"

0-11

0-15

0-19

0-23

"3"

12-19

16-25

20-32

24-38

"4"

20-25

26-33

33-42

39-50

"5"

26-30

34-40

43-50

51-60


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 5-қосымша



НЫСАН









 Апелляцияға өтініш

      Мен __________ ________ пән(дер) бойынша жазбаша жұмыс нәтижесімен келіспеймін

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

      Келесі негіздер бойынша:________________№___тапсырмадан алған балдар санын қайта қарауды сұраймын.

      Күні

      Қолы


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 6-қосымша


НЫСАН

 Апелляцияға өтініштерді тіркеу журналы

Білім алушының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

Класс, оқыту тілі

Апелляция берілген пән(дер)

Өтініш беру уақыты

Білім алушының қолы

1.











2.





















      Комиссия мүшесі

      (Т.А.Ә., қолы)

      Толтырылған күні


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 7-қосымша


НЫСАН

 Апелляцияға берілген өтінішті қарау нәтижелері бойынша комиссия отырысының хаттамасы

      Қала ___________

 Емтихан орталығы _________

 Күні ____________

 Комиссия құрамы:

 Төраға: ___________________________

 Комиссия мүшелері: _________________________________

 Күн тәртібі: _______________ пән бойынша жазбаша емтихан үшін қойылған бағамен

 келіспеу туралы ____________________________________________ білім алушының

 Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 өтінішін қарау.

 Апелляцияға дейінгі емтихан бағасы – _____ балл.


Қазақстан Республикасы
 Білім және ғылым министрінің
 2008 жылғы 18 наурыздағы
 № 125 бұйрығына
 2-қосымша

 Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгі қағидалары

 Ескерту. Үлгі қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 13.04.2023 № 96 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

 1-тарау. Негізгі ережелер

 1. Осы техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгі қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 46) тармақшасына сәйкес әзірленген және меншік нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің тәртібін айқындайды.

 Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
 
 

 2. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар пайдаланылады:

 1) біліктілік емтиханы – теориялық және практикалық дайындықтың, тәжірибе мен құзыреттіліктің жеткілікті екендігін объективті айқындауға, олардың талаптарға сәйкестігін бағалауға және біліктілік деңгейін беруге мүмкіндік беретін рәсім;

 2) біліктілік комиссиясы – техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім алушыларына бір біліктілік шеңберінде кәсіптік модульді (пәндер) игеру қорытындылары бойынша жұмысшы біліктілігін беру рәсімін өткізу үшін құрылатын алқалы орган;

 3) білім алушыларды аралық аттестаттау - білім алушылардың бір оқу сабағының, бір оқу пәнінің және (немесе) модульдің, сондай-ақ бір біліктілік шеңберінде кәсіптік модульдердің бір бөлігінің немесе бүкіл көлемінің мазмұнын оларды зерделеп бітіргеннен кейінгі меңгеру сапасын бағалау мақсатында жүргізілетін рәсім;

 4) білім алушыларды қорытынды аттестаттау - олардың тиісті білім беру деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында көзделген оқу сабақтарының, оқу пәндерінің және (немесе) модульдердің көлемін меңгеру дәрежесін айқындау мақсатында жүргізілетін рәсім;

 5) білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау – педагог сабақта өткізетін білім алушылардың білімін, іскерлігі мен дағдыларын жүйелі түрде тексеру;

 6) демонстрациялық емтихан – білім алушыға меңгерген кәсіби құзыреттіліктерін іс жүзінде көрсетуге мүмкіндік беретін аралық және/немесе қорытынды аттестаттауды өткізу нысаны;

 7) дипломдық жұмыс (жоба) – білім алушылардың техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру бағдарламасын меңгеру нәтижелерін оның ішінде жобалық тәсілдерді қолдана отырып жинақтауды білдіретін өзіндік бітіру жұмысы;

 8) қорытынды аттестаттау комиссиясы – техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының бітірушілеріне қорытынды аттестаттау өткізу үшін құрылатын алқалы орган;

 9) оқу жетістіктерін бағалаудың балдық–рейтингтік әріптік жүйесі - халықаралық практикада қабылданған сандық эквивалентті әріптік жүйеге сәйкес келетін және білім алушылардың рейтингін белгілеуге мүмкіндік беретін оқу жетістіктерінің деңгейін балмен бағалау жүйесі;

 10) оқыту нәтижелері – білім алушылардың білім беру бағдарламасының оқу модулін меңгеру бойынша алған, көрсететін білімінің, машықтарының, дағдыларының бағалаумен расталған көлемі және қалыптасқан құндылықтар мен қарым-қатынастар;

 11) практикалық жұмыс – кәсіптік міндеттерді шешу үшін білім алушылардың практикалық біліктері мен дағдыларын айқындауға мүмкіндік беретін аралық және/немесе қорытынды аттестаттауды өткізу нысаны.

 3. Білім алушылардың білімін бағалау цифрлық бес балдық жүйе бойынша жүргізіледі: (5 - "өте жақсы", 4 – "жақсы", 3 – "қанағаттанарлық", 2 - "қанағаттанарлықсыз").

 Балдық-рейтингтік әріптік жүйені қолдану кезінде білім алушылардың оқу жетістіктері (білім, білік, дағды және құзыреттілік) осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес 4 балдық шкала бойынша тиісті цифрлық эквиваленті бар халықаралық тәжірибеде қабылданған әріптік жүйеге (оң бағалар, кемуіне қарай, "А" - дан "D"-ға дейін, "қанағаттанарлықсыз" - "F") сәйкес келетін 100 балдық шкала бойынша бағаланады.

 2-тарау. Білім алушыларды ағымдағы бақылаудан және аралық аттестаттаудан өткізу

 4. Білім беру ұйымдары білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылауды және аралық аттестаттауды өткізудің нысандарын, тәртібін және кезеңділігін дербес таңдайды.

 Ағымдағы бақылау пәндер және (немесе) модульдер бойынша практикалық және лабораторлық сабақтар жоқ болған жағдайда, педагогтің оқу бағдарламасында көзделген міндетті бақылау жұмыстарын (жазбаша тапсырмалар, рефераттар) тексеруі арқылы, оның ішінде оқытудың жеке траекториясын ескере отырып жүзеге асырылады.

 Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар тұлғалардың пәндер және (немесе) модульдер бойынша үлгеріміне ағымдағы бақылау психофизикалық даму ерекшеліктері ескеріле отырып жеке тапсырмалар бойынша өткізіледі.

 Қашықтан оқыту (бұдан әрі – ҚО) арқылы білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау:

 1) білім алушы мен педагогтің телекоммуникациялық құралдарды пайдалана отырып онлайн немесе офлайн режимінде тікелей қарым-қатынасы;

 2) автоматтандырылған тестілеу кешендері;

 3) жеке тапсырмаларды тексеру (білім алушылардың электрондық поштасына, мессенджерлеріне тапсырмалар беру) арқылы жүзеге асырылады.

 Білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды жүргізу нысандарын педагог оқу материалының мақсатын, мазмұнын ескере отырып анықтайды.

 5. Оқу жоспарына сәйкес оқыту дәрістік курспен шектелетін пәндер және (немесе) модульдер бойынша міндетті бақылау жұмыстары болмаған жағдайда, үлгерімді ағымдағы бақылау жүзеге асырылмайды. Пәндердің және (немесе) модульдердің тізбесін білім беру ұйымдарының алқалы органы айқындайды.

 6. Білім алушыларды аралық аттестаттаудан өткізу пәндерінің және (немесе) модульдерінің тізбесі мен нысанын оқу жұмыс жоспарларына сәйкес техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары белгілейді және оқу жылының басында оқу процесінің кестесіне енгізіледі.

 ҚО арқылы аралық аттестаттау өткізу кезінде мынадай нысандар қолданылады:

 1) тапсырманы орындауға кететін уақытты шектеу мүмкіндігі бар автоматтандырылған тест жүйелерін қолдана отырып тестілеу;

 2) жобаны орындау;

 3) практикалық, шығармашылық тапсырманы орындау;

 4) емтиханды онлайн режимінде тапсыру.

 Жалпы білім беретін пәндер бойынша аралық аттестаттау: қазақ тілінде оқытатын топтар үшін қазақ тілі, орыс тілі және әдебиеті; орыс тілінде оқытатын топтар үшін орыс тілі, қазақ тілі және әдебиеті; Қазақстан тарихы, математика және мамандық бейініне сәйкес білім беру ұйымының таңдау пәні бойынша емтихандар өткізуді көздейді.

 Жалпы білім беретін пәндер бойынша аралық аттестаттау "жалпы білім беретін пәндер" модуліне/цикліне бөлінген кредиттер/сағаттар есебінен өткізіледі.

 Бақылау жұмыстары, сынақтар және курстық жобалар (жұмыстар) пәнді және (немесе) модульді оқытуға бөлінген оқу уақыты есебінен, емтихандар - аралық және/немесе қорытынды аттестаттауға бөлінген мерзімде өткізіледі.

 Өнер және мәдениет саласындағы мамандықтар үшін қорытынды және (немесе) аралық аттестаттау шығармашылық тапсырмалардың орындалуын көздейді.

 Шығармашылық тапсырма туралы ережені техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы дербес әзірлейді.

 Білім алушыларға жұмысшы біліктілігін беруге арналған аралық аттестаттау өткізу үшін техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары басшысының бұйрығымен біліктілік комиссиясы құрылады.

 Жұмыс біліктілігі бағдарламасын меңгергеннен кейін біліктілік емтиханы өткізіледі.

 Біліктілік емтихан практикалық жұмыс немесе демонстрациялық емтихан нысанында техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының оқу-өндірістік шеберханаларында, зертханаларында және оқу орталықтарында және/немесе кәсіпорындардың өндірістік алаңдарында өткізіледі.

 Жұмыс біліктілігін алу жөніндегі бағдарламаны меңгергеннен кейін оқуын жалғастырмайтын білім алушылар үшін біліктілік емтиханы қорытынды аттестаттау шеңберінде өткізіледі.

 Оқуды жалғастыратын білім алушылар үшін біліктілік емтиханы аралық аттестаттау шеңберінде өткізіледі.

 Жұмысшы біліктілігін беру туралы куәлік беру туралы шешім біліктілік комиссиясының шешімі бойынша біліктілік емтиханы негізінде қабылданады.

 7. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушыларды аралық аттестаттау оқу жұмыс жоспарлары мен бағдарламаларына сәйкес курстық жобаларды (жұмыстарды) қорғау, практика бойынша есептер, сынақтар және емтихандар нысанында жүзеге асырылады, бұл ретте сынақтар мен курстық жобаларды (жұмыстарды) қорғау емтихандар басталғанға дейін (болған жағдайда) өткізіледі.

 Курстық жобалар (жұмыстар) аталған пән және (немесе) модуль бойынша курстық жобаны (жұмысты) орындау үшін жеткілікті білімді меңгеруді қамтамасыз ететін пәннің және (немесе) модульдің теориялық бөлімі немесе тарауы аяқталғаннан кейін орындалады.

 Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар тұлғаларды аралық аттестаттау емтихандар және/немесе сынақтар нысанында өткізіледі.

 8. Сынақтар тізбесі оқу жұмыс жоспарына, сондай-ақ курстық жобаларға (жұмыстарға), кәсіптік практикаға сәйкес айқандалатын пәндер және (немесе) модульдер бойынша саралған бағалармен/балдармен өткізіледі.

 9. Білім алушыларды аралық аттестаттау материалдары әрбір оқу пәнінің және (немесе) модульдің оқу жұмыс жоспарлары мен бағдарламаларының негізінде жасалады.

 10. Білім алушыларды аралық аттестаттауға даярлау кезеңінде консультацияға бөлінген жалпы бюджет уақыты есебінен консультация өткізіледі.

 11. Білім алушыларды емтихан нысанында аралық аттестаттаудан өткізу үшін:

 1) емтихан билеттері (емтихандық бақылау тапсырмалары), тест тапсырмалары, ситуациялық тапсырмалар;

 2) емтихан кезінде пайдалануға рұқсат берілген көрнекі құралдар, анықтама сипатындағы материалдар, нормативтік құжаттар мен техника үлгілері;

 3) оқу және технологогиялық карталар;

 4) спорт залдары, жабдықтар, мүкәммалдар;

 5) емтихан ведомосы дайын болуы қажет.

 12. Аралық аттестаттауды (емтихандар мен сынақтарды қабылдау) педагог және (немесе) аталған пән және (немесе) модуль бойынша семестр бойы сабақ берген педагогтер не білім беру ұйымы басшысының тапсырмасы бойынша осы пәннің және (немесе) модульдің бейініне сәйкес келетін біліктілігі бар педагог жүзеге асырады.

 13. Аралық аттестаттау кезінде емтихандарға әрбір пән және (немесе) модуль бойынша оқу жұмыс жоспарлары мен білім беру бағдарламаларына сәйкес барлық практикалық, зертханалық, есептік-графикалық және курстық жұмыстарды (жобаларды), сынақтарды толық орындаған білім алушылар жіберіледі.

 1-2 пән және (немесе) модуль бойынша қанағаттанарлықсыз бағалары бар білім алушылар емтиханға педагогикалық кеңестің шешімімен жіберіледі.

 14. Емтихан билеттері бойынша тапсырманы орындау үшін аралық аттестаттауды өткізу кезінде:

 ауызша емтиханға әр білім алушыға 25 (жиырма бес) минуттан артық емес уақыт бөлінеді;

 жазбаша емтихан өткізуге:

 1) шығармаға және (немесе) эссеге әдебиет бойынша 6 астрономиялық сағат;

 2) математика және арнайы пәндерден және (немесе) модульдерден 4 академиялық сағат;

 3) қазақ және орыс тілінен мазмұндауға 3 астрономиялық сағат, диктантқа қазақ және орыс тілінен 2 астрономиялық сағат.

 Жазбаша емтихан жұмыстары білім беру ұйымының мөртабаны қойылған қағаздарда орындалады.

 Аралық аттестаттау шеңберінде біліктілік емтиханын өткізу кезінде практикалық тапсырманы орындау үшін 1 емтихан алушыға 6 астрономиялық сағаттан аспайтын, ал демонстрациялық емтиханы нысанында 12 астрономиялық сағаттан аспайтын уақыт бөлінеді.

 Біліктілік комиссиясының құрамы 60% - дан кем емес арақатынаста кәсіпорындар (жұмыс берушілер) өкілдері және 40% - дан артық емес білім беру ұйымдары өкілдері қатарынан қалыптастырылады.

 Біліктілік комиссиясы дауыс беру құқығы жоқ хатшыны қоспағанда, комиссия төрағасын, комиссия мүшелерін қоса алғанда, өкілдерінің тақ санынан тұрады.

 Дуальды оқыту кезінде біліктілік комиссиясының құрамына аттестатталушы адамдардың тәлімгерлері жіберілмейді.

 15. Тыңдауға, оқу жұмыстарын қарауға, спорт көріністеріне байланысты арнайы пәндер, модульдер бойынша емтихандарды тиісті әдістемелік пәндік және циклдық комиссиялардың, кафедралардың, бөлімдердің педагогтары қабылдайды. Оларды өткізу үшін нақты жұмсалатын, бірақ бір оқушыға бір академиялық сағаттан аспайтын уақыт қарастырылады.

 16. Аралық аттестаттауды (емтихандар мен сынақтарды) өткізу кезінде техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының рұқсатынсыз (оқу ісі, әдістемелік жұмыстар жөніндегі басшының орынбасарынан, бөлім меңгерушісі мен пәндік-циклдік комиссияның төрағасынан (төрайымынан) басқа) бөгде адамдардың қатысуына болмайды.

 17. Сырқаттануына байланысты немесе басқа да дәлелді себептермен аралық аттестаттаудан өтпеген білім алушыларға техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім білім беретін оқу орнының басшысы оны тапсыруға жеке мерзімді білім беру ұйымдарының бекітілген бұйрығымен белгілейді.

 18. "Қанағаттанарлықсыз" (сынақтан өткен жоқ) деген баға алған жағдайда емтиханды қайта тапсыруға бір пән және (немесе) модуль бойынша бір реттен артық рұқсат етілмейді.

 "Қанағаттанарлықсыз" деген баға алған кезде емтиханды (сынақты) қайта тапсыру мерзімін білім беру ұйымы дербес айқындайды.

 Аралық аттестаттау нәтижелері бойынша біреуден артық емес "қанағаттанарлық" бағасы бар білім алушылар үшін білім алушының білім беру ұйымы басшысының атына еркін нысандағы өтініші негізінде бағалауды арттыру мақсатында қайта тапсыруға жол беріледі.

 Емтиханды (сынақты) қайта тапсыру білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен ресімделеді.

 19. Аралық аттестаттау нәтижелері бойынша үштен астам "қанағаттанарлықсыз" бағасы бар білім алушылар педагогикалық кеңестің шешімі бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен білім беру ұйымынан шығарылады, оған белгіленген үлгідегі анықтама беріледі.

 20. Белгіленген курстағы оқу жоспарының талаптарын толықтай орындаған, аралық аттестаттаудың барлық сынақтары мен емтихандарын табысты тапсырған білім алушылар келесі курсқа техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен көшіріледі.

 21. Сараланған есепке алу көзделген пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды бағаларды педагогтер ағымдағы үлгерімді бақылау бағалары негізінде орташа арифметикалық баға ретінде қояды.

 21-1. Емтихан көзделген пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды баға мына формула бойынша есептеледі:

 И = 0,6 х (РО 1+...+ РО N) /N+ 0,4 х Е, мұндағы:

 РО – оқыту нәтижесі;

 N – оқыту нәтижелерінің саны;

 Э – емтихан бағасы.

 Оқыту нәтижесінің рейтингі (балдар) бағалау критерийлері үшін балдардың орташа арифметикалық мәнімен есептеледі:

 РO=KO1+...+ KON/N, қайда: 

 КО – бағалау критерийлері;

 N – бағалау саны.

 22. Ағымдағы оқу сабақтарынан қол үзбей, аралық аттестаттау емтихандарын мерзімінен бұрын тапсыруға техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары басшысының бұйрығымен:

 1) ағымдағы семестрдің пәндері және (немесе) модульдері бойынша оқу жұмыс жоспарлары мен білім беру бағдарламаларына сәйкес зертханалық, практикалық, есептік-графикалық және курстық жұмыстарды (жобаларды), сынақтарды "өте жақсы" деген бағаға тапсырған;

 2) белгіленген мерзімде аралық аттестаттаудан өтуге мүмкіндігі жоқ (тиісті құжаттармен расталған дәлелді себептер бойынша) білім алушылар жіберіледі.

 3-тарау. Білім алушыларға қорытынды аттестаттауды өткізу

 23. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының білім алушыларын қорытынды аттестаттау, медициналық білім беру бағдарламалары бойынша біліктілік емтиханын және (немесе) білім алушыларды қоспағанда, жалпы кәсіптік және арнайы пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды емтихандар тапсыруды немесе арнайы пәндердің және (немесе) модульдердің бірінде қорытынды емтихан тапсыру арқылы диплом жобасын (жұмысын) орындау мен қорғауды немесе дипломдық жұмысты орындауды және қорғауды қамтиды.

 Медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушыларды қорытынды аттестаттау Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 11 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-249/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21763 болып тіркелген) бекітілген Денсаулық сақтау саласындағы білім беру бағдарламалары білім алушыларының білімі мен дағдыларын бағалау, түлектерінің кәсіптік даярлығын бағалау, денсаулық сақтау саласындағы мамандардың кәсіптік даярлығын бағалау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

 Қорытынды аттестаттау оны өткізудің алдын ала бекітілген кестесі бойынша өткізіледі.

 Қорытынды аттестаттауға академиялық қарызы жоқ және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) бекітілген техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімнің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарының (бұдан әрі – МЖМБС) талаптарына сәйкес білім беру бағдарламаларын толық көлемде меңгерген білім алушылар жіберіледі.

 Білім алушыларды қорытынды аттестаттауға жіберу білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен ресімделеді.

 ҚО арқылы қорытынды аттестаттауды өткізу кезінде білім беру ұйымы білім алушылардың жеке басын сәйкестендіруді қамтамасыз етеді, оның тәсілін ұйым дербес таңдайды және оны өткізу тәртібінің сақталуын бақылайды.

 Білім алушыларды сәйкестендіру білім алушының жеке басын бейне камера алдында ашық түрде ұсынылған жеке басын куәландыратын құжаттың деректерімен визуалды салыстыру арқылы жүзеге асырылады. Білім алушылар байланыс жабдықтары мен арналарына қойылатын техникалық талаптар туралы алдын ала хабардар етіледі. Білім беру ұйымы білім алушылардың техникалық мүмкіндігіне байланысты алдын ала тексеру арқылы көз жеткізеді.

 Компьютерлік тестілеу ақпараттық жүйелерге енгізілген құралдардың көмегімен немесе жеке құралдардың көмегімен өткізіледі. Тестілеу процесі автоматтандырылған. Тестілеу нәтижелерін автоматтандырылған өңдеу және сақтау қамтамасыз етіледі.

 24. Дипломдық жобаны (жұмысты) жұмысшы біліктілігі бойынша білім алатын студенттер, сондай-ақ жаратылыстану-ғылыми, гуманитарлық, экономикалық және шығармашылық мамандықтар бойынша білім алушылар орындайды және ол бітірушілердің арнайы теориялық білімі мен практикалық дағдыларын жүйелеуге, қорытындылауға және тексеруге бағытталған.

 Дипломдық жобаны (жұмысты) орта буын маманын, қолданбалы бакалавр дайындау кезінде техникалық, технологиялық және шаруашылық мамандықтар бойынша білім алатын студенттер орындайды, және ол кейбір техникалық құралдар мен технологиялар жасауды немесе олардың есебін болжайды.

 25. Білім беру ұйымдарында білім алушыларды қорытынды аттестаттауды өткізу үшін білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен қорытынды аттестаттау комиссиясы құрылады.

 Қорытынды аттестаттау комиссиясының құрамы дауыс беру құқығынсыз хатшыны қоса алғанда кәсіпорындардың білікті мамандарынан, арнайы пәндер оқытушыларынан, өндірістік оқыту шеберлерінен және оқу орнын басқарудың алқалы органдары өкілдерінен, яғни жұмыс берушілер өкілдерінен 60% - дан кем емес және техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының өкілдерінен 40% - дан артық емес арақатынасында құрылады.

 Қорытынды аттестаттау комиссиясы (бұдан әрі – комиссия) дауыс беру құқығы жоқ хатшыны қоспағанда, комиссия төрағасын, комиссия мүшелерін қоса алғанда, өкілдерінің тақ санынан тұрады.

 Медициналық білім беру бағдарламалары бойынша комиссиясының құрамына қосымша денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган аккредиттеген білім алушылардың білімі мен дағдыларын бағалауды жүзеге асыратын ұйымдардың өкілдері кіреді.

 26. Комиссия қорытынды аттестаттауды өткізу кезеңінде қорытынды аттестаттауды өткізуге бір ай қалғанда құрылады.

 27. Комиссия:

 1) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің білім беру бағдарламаларында белгіленген білім алушылардың теориялық және практикалық даярлық деңгейінің сәйкестігін;

 2) білім алушылардың өндірістік оқыту, жалпы кәсіптік және арнайы пәндер және (немесе) кәсіптік модульдер бойынша нақты білім, іскерлік деңгейін және практикалық дағдыларын, кәсіптер (мамандықтар) бойынша оқу бағдарламалары мен біліктілік сипаттамаларының талаптарына сәйкестігін айқындайды.

 28. Комиссия отырыстарының ұзақтығы күніне 6 сағаттан аспайды.

 29. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушыларды қорытынды аттестаттау, оның ішінде ҚО арқылы қорытынды атттестаттау оқу процесінің кестесінде көрсетілген мерзімде оқу жұмыс жоспарларының нысандары бойынша өткізіледі.

 Медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушыларды қорытынды аттестаттау медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушылардың білімі мен дағдыларын бағалау бойынша денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган аккредиттеген ұйымдармен келісілген мерзімде өткізіледі.

 Білім беру ұйымдарында ҚО арқылы қорытынды аттестаттау өткізу үшін орынжайлар:

 1) білім алушыларды үздіксіз бейне және аудио бақылау, бейнежазба жүргізуді;

 2) дипломдық жобаларды (жұмыстарды) қорғау кезінде білім алушылардың презентациялық материалдарын көрсету мүмкіндігін қамтамасыз ететін қажетті жабдықтар жиынтығымен жарақтандырылады.

 ҚО арқылы қорытынды аттестаттауға қатысатын білім алушылар рәсімнің тұтастығын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін техникалық құралдармен және бағдарламалармен қамтамасыз етіледі.

 ҚО арқылы қорытынды аттестаттау нақты уақыт режимінде (онлайн), оның ішінде білім алушының жеке басын міндетті сәйкестендіруді және кешенді емтихандарды өткізу тәртібінің сақталуын бақылауды жүзеге асыра отырып өткізіледі.

 Кешенді емтихандарды компьютерлік тестілеу нысанында өткізуге жол беріледі.

 30. Комиссияға мынадай материалдар мен құжаттар ұсынылады:

 1) мамандық бойынша оқу жұмыс жоспары;

 2) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының білім алушыларды қорытынды аттестаттауға жіберу туралы бұйрығы;

 3) білім алушылардың қорытынды бағаларының жиынтық ведомосы;

 4) оқу бағдарламасына сәйкес қорытынды емтиханға енгізілген емтихан билеттерінің жиынтығы мен сұрақтар тізбесі;

 5) денсаулық сақтау кадрларын даярлау бағыты бойынша оқу-әдістемелік бірлестікпен келісілген медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушыларға арналған тест тапсырмаларының техникалық ерекшеліктері мен клиникалық станциялар тізімі;

 6) күндізгі нысанында оқитын білім алушының денсаулық жағдайына байланысты қорытынды аттестаттау мерзімін жылжытуға құқығын растайтын құжаттар;

 7) сырттай нысанында оқитын білім алушының денсаулық жағдайына және (немесе) жұмыс орнынан дәлелді құжаттар ұсынылғанына байланысты қорытынды аттестаттау мерзімін жылжытуға құқығын растайтын құжаттар.

 31. ҚО арқылы кезінде техникалық ақаулықтар туындаған жағдайда, білім алушыға басқа күні және (немесе) басқа уақытта қорытынды аттестаттаудан өту мүмкіндігі беріледі. Бұл жағдайда техникалық хатшы электрондық акт ресімдейді және актінің көшірмесін комиссияның барлық мүшелеріне жібереді.

 Ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғалар үшін қорытынды аттестаттау олардың денсаулық жағдайына теріс факторлардың әсерін болдырмайтын және білім алушылардың физиологиялық ерекшеліктері мен денсаулық жағдайына жауап беретін жағдайларда өткізіледі.

 Пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды емтихандар оқу бағдарламаларына сәйкес: бірнеше арнайы пәндер және (немесе) кәсіптік модульдер бойынша сұрақтарды қамтитын ауызша, жазбаша, кешенді емтихан нысандарында өткізіледі.

 Қорытынды аттестаттауды өткізу нысандарын білім беру ұйымдары айқындайды.

 Диплом жобасын (жұмысын) қорғау қорытынды аттестаттау өткізу жөніндегі комиссияның ашық отырысында оның мүшелерінің кемінде 2/3-сінің қатысуымен өткізіледі. Бір дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау ұзақтығы бір білім алушыға 30 (отыз) минуттан аспайды. Диплом жобасын (жұмысын) қорғау үшін білім алушы ұзақтығы 10 (он) минуттан аспайтын баяндама жасайды.

 Қорытынды аттестаттау басталғанға дейін екі апта бұрын білім алушылар қорғауға жіберілген дипломдық жобаларды (жұмыстарды) рецензиялармен және презентациялық материалдармен ұсынады.

 Дипломдық жобаны (жұмысты) қорғауды өткізу уақыты кестемен анықталады және дипломдық жобаларды (жұмыстарды) қорғау басталғанға дейін кемінде үш жұмыс күні бұрын білім алушылардың назарына жеткізіледі.

 Дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау, оның ішінде ҚО арқылы қорғау презентация түрінде өтеді.

 Ауызша қорытынды емтиханның ұзақтығы бір білім алушыға 15 (он бес) минуттан аспайды.

 Ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғалар (ақыл-ойы сақталмаған) үшін қорытынды аттестаттау практикалық жұмысты орындау нысанында, өткізіледі, басқа санаттағылар үшін техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы айқындайды.

 32. Өтініш негізінде және комиссияның шешімі бойынша ағымдағы оқу жылында тиісті оқу пәні және (немесе) модуль бойынша емтихан тапсыруға/дипломдық жобаны (жұмысты) қорғауға дәлелді себеппен қорытынды аттестаттауға келмеген (денсаулық жағдайына немесе тиісті құжаттармен расталған өзге де объективті себептерге байланысты) білім алушылар қайта жіберіледі. Білім алушылар өтінішті еркін нысанда жазады.

 Қанағаттанарлықсыз баға алғаннан кейін денсаулық жағдайы туралы ұсынылған құжаттар қаралмайды.

 Оң бағаны көтеру мақсатында қорытынды емтиханды қайта тапсыруға және дипломдық жобаны (жұмысты) қорғауға жол берілмейді.

 33. Диплом жобасын (жұмыс) қорғау немесе қорытынды емтихан тапсыру кезінде "қанағаттанарлықсыз" деген баға алған білім алушыға мамандығы (кәсібі) бойынша оқу курсын толық аяқтағандығы туралы белгіленген үлгідегі анықтама беріледі.

 34. Белгіленген мерзімде қорытынды аттестаттаудан өтуге мүмкіндігі жоқ (денсаулық жағдайына, әскери қызметке шақырылуына немесе тиісті құжаттармен расталған өзге де объективті себептерге байланысты) білім алушыларға оқу процесінің кестесіне сәйкес қорытынды аттестаттау басталатын күнге дейін екі айдан ерте емес мерзімде қорытынды аттестаттауды (сессияны мерзімінен бұрын тапсыру немесе ұзарту) жеке тапсыруға рұқсат етіледі.

 Қылмыстық-атқару жүйесінің түзеу мекемелері жанындағы білім беру ұйымдарының білім алушыларын қорытынды аттестаттауды мерзімінен бұрын тапсыруға, жазасын өтеуден босату туралы мәселе шешілген жағдайда, оқу процесінің кестесіне сәйкес қорытынды аттестаттау басталатын күнге дейін үш айдан ерте емес мерзімде жол беріледі.

 35. Комиссиясының отырысы тиісті хаттамамен ресімделеді, оған комиссия төрағасы, мүшелері қол қояды.

 Қорытынды емтихандарды тапсыру және (немесе) дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау нәтижелері олар өткізілген күні, көрсету емтиханын өткізу кезінде 3 жұмыс күнінен кешіктірілмей жарияланады.

 Карантин, әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар немесе ҚО арқылы оқыту кезінде уәкілетті органның шешімі бойынша қорытынды аттестаттауға қатысушылардың іс-әрекеттеріне байланысты емес өзгеде мән-жайлар туындаған кезде, Комиссия осы Қағидалардың 23-тармағына сәйкес қорытынды аттестаттауды өткізу нысанын өзгерту және қорытынды аттестаттаудың нәтижелерін айқындау жөнінде шешім қабылдайды.

 Қорытынды аттестаттауды ҚО арқылы өткізу кезінде нәтижелерді есепке алу электрондық-цифрлық нысанда жүзеге асырылады. Бұл ретте қорытынды аттестаттау туралы мәліметтерді қағаз тасымалдағышта сақтау міндетті болып табылады.

 35-1. Аралық және (немесе) қорытынды аттестаттауды бағалау нәтижесімен келіспеген кезде білім алушылар білім беру ұйымы басшысының атына ол өткізілгеннен кейінгі келесі жұмыс күнінен кешіктірмей еркін нысанда өтініш (апелляцияға) жазады.

 Апелляциялық комиссия құрамын білім беру ұйымы дербес қалыптастыратын және айқындайтын білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен құрылады.

 Апелляциялық комиссия дауыс беру құқығы жоқ хатшыны қоспағанда, комиссия төрағасын, комиссия мүшелерін қоса алғанда, өкілдерінің тақ санынан тұрады.

 Апелляциялық комиссияның шешімі өтініш түскен күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірмей еркін нысандағы хаттамамен ресімделеді және оны білім алушының назарына жеткізеді.

 36. Оқу пәндері және (немесе) модульдер, курстық жобалар (жұмыстар) бойынша, оқу жоспарларының тәжірибелері бойынша есептердің сынақтар мен емтихандарының кемінде оқу бағдарламаларының кемінде 75 пайызын "жақсы" бағалармен ал қалғандарын – "жақсы" бағаларымен тапсырған және игерген және дипломдық жұмысты (жобаны) және (немесе) емтихандарды "жақсы" деген бағамен қорғаған білім алушылар, білім беру ұйымының қорытынды аттестациялық комиссиясының шешімі бойынша үздік диплом беріледі.

 Балдық-рейтингтік әріптік жүйені қолдану кезінде білім беру бағдарламасын "А", "А-", "В+", "В", "В-", "С+" бағаларымен игерген және тапсырған және оқудың барлық кезеңінде үлгерімінің орташа балы 3,5-тен төмен емес, сондай-ақ қорытынды аттестаттауды "А", "А-" бағаларымен тапсырған білім алушыларға, оқудың барлық кезеңі ішінде емтихандарды қайта тапсыру болмағанда, үздік диплом беріледі.

 37. Біліктілік деңгейін көрсете отырып диплом беру туралы шешім пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды емтихандар және (немесе) дипломдық жобаларды (жұмыстарды) қорғау нәтижелері негізінде қабылданады.


Техникалық және кәсіптік, орта
 білімнен кейінгі білім беру
 ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдағы бақылауды, аралық


және қорытынды аттестаттауды
 өткізудің үлгі қағидаларына
 қосымша

 Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі

Әріптік жүйе бойынша баға

Балдардың сандық эквиваленті

Пайыздық мазмұны

Дәстүрлі жүйе бойынша баға

А

4,0

95-100

Өте жақсы

А-

3,67

90-94

В+

3,33

85-89

Жақсы

В

3,0

80-84

В-

2,67

75-79

С+

2,33

70-74

С

2,0

65-69

Қанағаттанарлық

С-

1,67

60-64

D+

1,33

55-59

D

1,0

50-54

F

0

0-49

Қанағаттанарлықсыз


Қазақстан Республикасы
 Білім және ғылым министрінің
 2008 жылғы 18 наурыздағы
 N 125 бұйрығымен
 бекітілген








 Жоғары оқу орындарында білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидалары

       Ескерту. Қағида алып тасталды – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.


 
 
 

© 2012. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты» ШЖҚ РМК

]]>

Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, оларды аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы N 125 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2008 жылғы 21 сәуірде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне N 5191 болып енгізілді.

       Қолданушылардың назарына!!! 

       Бұйрықтың қолданысқа енгізілу тәртібін 5-тармақтан қараңыз. 

       Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

       "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 64) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
        1. Қоса беріліп отырған: 

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидалары;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес Техникалық және кәсіптік, орта оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидалары;

      3) алып тасталды – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
       Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Білім және ғылым министрінің 30.01.2017 № 36 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
       2. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім департаменті (С.М. Өмірбаев):

      1) осы бұйрықты белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін;

      2) мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында жарияласын.

       3. "Білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылаудан, аралық және қорытынды мемлекеттік аттестаттаудан өткізу ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2006 жылғы 7 қыркүйектегі N 481 бұйрығының (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде N 4394 болып тіркелген) күші жойылды деп танылсын.

      4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр К.Н. Шәмшидиноваға жүктелсін.

       5. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланғаннан кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. 

      Министр

Ж. Түймебаев


Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің


2008 жылғы 18 наурыздағы№ 125 бұйрығына


1-қосымша




 Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі қағидалары

       Ескерту. Үлгі қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 13.04.2023 № 96 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

 1-тарау. Жалпы ережелер

       1. Осы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 64) тармақшасына сәйкес әзірленді және бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізу тәртібін айқындайды.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
       2. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар қолданылады:

      1) бағалау – білім алушылардың оқуда нақты қол жеткізген нәтижелерін оқытудан күтілетін нәтижелермен әзірленген өлшемшарттар негізінде салыстыру процесі;

      2) бағалау өлшемшарттары – білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау жүргізуге негіз болатын белгі;

      3) білім алушылардың үлгерімін ағымдық бақылау – бұл жалпы білім беретін оқу бағдарламасына сәйкес ағымдағы сабақ барысында педагог жүргізетін білім алушылардың білімдерін жүйелі тексеру;

      4) білім алушыларды аралық аттестаттау – білім алушылардың оқу аяқталғаннан кейін оқу пәнінің бір бөлігінің немесе бүкіл көлемінің мазмұнын игеру сапасын бағалау мақсатында жүргізілетін рәсім;

       5) білім алушыларды қорытынды аттестаттау – Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) бекітілген Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында (бұдан әрі – МЖМБС) қарастырылған оқу пәндерінің көлемін меңгеру дәрежесін анықтау мақсатында жүргізілетін рәсім:

      6) жиынтық бағалау – белгілі бір оқу кезеңін (тоқсан, оқу жылы), сондай-ақ оқу бағдарламасына сәйкес бөлімдерді (ортақ тақырыптарды) оқып аяқтағаннан кейін өткізілетін бағалау түрі;

      7) модерация – бағалаудың объективтілігін және айқындығын қамтамасыз ету үшін балдарды қоюды стандарттау мақсатында тоқсандық жиынтық бағалау бойынша білім алушылардың жұмысын талқылау процесі;

      8) оқытудан күтілетін нәтижелер – оқыту процесі аяқталғанда білім алушының нені біліп, түсініп, көрсете алатынын сипаттайтын құзыреттіліктер жиынтығы;

      9) формативті бағалау – сыныптағы күнделікті жұмыс барысында жүргізілетін бағалау түрі білім алушылардың үлгерімінің ағымдағы көрсеткіші болып табылады, оқу барысында білім алушы мен мұғалім арасындағы жедел өзара байланысты, білім алушы мен педагог арасындағы кері байланысты қамтамасыз етеді және білім беру процесін жетілдіруге мүмкіндік береді.

2-тарау. Білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды және аралық аттестаттауды жүргізу тәртібі

       Ескерту. 2-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      3. Білім алушылардың оқу жетістігін бағалау формативтік және жиынтық бағалау нысандарында жүзеге асырылады.

      4. Формативтік бағалау, оның ішінде үй жұмысын бағалау білім алушылардың оқу мақсаттарына қол жеткізуіне мониторинг жүргізу мен сабақта сараланған жұмысты одан әрі құру үшін жүргізіледі және педагогтің ұсыныстары арқылы жазбаша нысанда (дәптерлерде немесе күнделіктерде/электронды журналдарда) немесе ауызша жүзеге асырылады.

      5. Формативтік бағалау кезінде мұғалім сабақта кері байланысты жүзеге асырады. Педагог білім алушылардың санын, кері байланысты беру нысанын және жиілігін дербес анықтайды.

      6. Формативті бағалау нәтижелері қағаз түрінде басып шығаруды және сақтауды талап етпейді.

      Формативті бағалау нәтижелерін ұсыну білім алушылардың орындалған жұмыстарында және/немесе электронды журналдарда балл түрінде жүзеге асырылады, педагог түсінік бере алады.

      7. Білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылауды тоқсан, бөлім (ортақ тақырып) аяқталғаннан кейін оқу материалдарының мазмұнын меңгеру деңгейін анықтау және қадағалау үшін жиынтық бағалау нысанында педагогтер жүргізеді.

      1-сыныпта білім алушылардың оқу жетістіктері бағаланбайды.

      8. 2-11 сынып оқушыларына формативті бағалау, бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау (бұдан әрі – БЖБ) және тоқсан бойынша жиынтық бағалау (бұдан әрі ТЖБ) нәтижелері бойынша білім алушыларға тоқсандық оқу жетістіктерін бағалау кезінде ескерілетін балдар қойылады.

      9. Сабақта БЖБ орындау үшін өткізу нысаны (бақылау, практикалық немесе шығармашылық жұмыс, жоба, эссе, диктант, мазмұндама, шығарма, тестілеу және басқалар) мен уақытын педагог дербес айқындайды.

      БЖБ үшін максималды балл 1-4 сыныптарда кемінде 7 және 15 балдан артық емес, 5-11 (12) сыныптарда кемінде 7 және 20 балдан артық емес болуы керек.

      10. БЖБ және ТЖБ қойылатын қорытынды балды қою кезінде қолмен жөнделген жер, сондай-ақ оқу тапсырмалары мен есептер шарттарын ресімдеуі есептелмейді, мінез-құлқы үшін балдар төмендетілмейді.

      11. Аптасына 1 сағат оқу жүктемесі кезінде БЖБ қажет болған жағдайда бөлімдерді біріктіре отырып тоқсанына екі реттен артық жүргізілмейді, қорытынды баға жартыжылдыққа қойылады.

      12. БЖБ тоқсанына үш реттен артық өткізілмейді. Бөлімдер/ортақ тақырыптар тоқсанына төрт және одан да көп бөлімдерді/ортақ тақырыптарды оқып-зерделеген жағдайда тақырыптардың ерекшеліктерін және оқыту мақсаттарының санын ескере отырып біріктіріледі. Оны екі кезеңде өткізуге болады.

      13. Оқу пәндерінің күрделілік деңгейін есепке ала отырып, бір күнде үштен артық ТЖБ өткізуге болмайды. ТЖБ тоқсан аяқталатын соңғы күні өткізілмейді. Бір оқу пәні бойынша БЖБ мен ТЖБ бір күнде өткізілмейді.

      14. Үйде оқитын білім алушыларды бағалау кезінде педагог үйде оқитын білім алушылардың оқу жүктемесін және олардың оқып-зерделеген оқу материалын ескере отырып, сараланған және/немесе жеке тапсырмаларды әзірлейді.

      15. Ерекше білім берілуіне қажеттіліктері бар білім алушыларды бағалау кезінде мұғалім сараланған және/немесе жеке тапсырмаларды қолданады, сондай-ақ білім алушының ерекшеліктерін есепке ала отырып, оның ішінде жеке оқу бағдарламаларын іске асыру кезінде бағалау өлшемшарттарына өзгерістер енгізеді.

      16. "Көркем еңбек", "Музыка", "Дене шынықтыру", "Кәсіпкерлік және бизнес негіздері", "Графика және жобалау", "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық", "Зайырлылық және дінтану негіздері" және бастауыш мектепте "Цифрлық сауаттылық" пәндері бойынша БЖБ мен ТЖБ өткізілмейді және тоқсан/жартыжылдық және оқу жылының қорытындысы бойынша "есептелінді" ("есептелінген жоқ") деген белгі жазылады.

       17. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын (бұдан әрі – Үлгілік оқу жоспары) таңдау кезінде 10-11-сыныптарда қысқартылған оқу жүктемесі бар инвариантты компоненттің тереңдетілген және стандартты деңгейінің пәндерін таңдау кезінде "Кәсіпкерлік және бизнес негіздері", "Графика және жобалау" оқу пәндерінен басқа пәндер бойынша жиынтық бағалау жүргізіледі.

      Вариативті компонент сағатының есебінен таңдалған 10-11-сыныптардың оқу пәндері бойынша жиынтық бағалау өткізілмейді, оқу жылының соңында "есептелінді" ("есептелінген жоқ") деген белгі жазылады.

      18. Қысқартылған оқу жүктемесі бар Үлгілік оқу жоспарларын таңдаған жағдайда БЖБ саны 11-тармаққа сәйкес жүргізіледі.

      Вариативтік компонент есебінен таңдалған 5-9-сыныптардағы оқу пәндері бойынша (инварианттық компоненттегі таңдау пәндері) жиынтық бағалау өткізілмейді, оқу жылының соңында "есептелінді"/"есептелінген жоқ" деген белгі жазылады.

       19. Жиынтық бағалау тапсырмалары білім алушылармен орындалады және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8424 болып тіркелген) жалпы білім беретін пәндер бойынша Үлгілік оқу бағдарламасына (бұдан әрі – Үлгілік оқу бағдарламасы) сәйкес олар өткен материалдарды қамтиды.

      20. Формативті және жиынтық бағалау тапсырмаларын академиялық адалдық принциптерін сақтай отырып педагогтер дербес дайындайды.

      21. ТЖБ өткізер алдында педагогтердің әдістемелік бірлестігінің отырысында тапсырмалардың оқу мақсаттарына сәйкестігін, тапсырмалар көлемін, тапсырмаларды орындауға арналған нұсқаулықтарды, орындау уақытын талқылайды.

      Тілдік пәндер бойынша жиынтық бағалау сөйлеу қызметінің төрт түрі (тыңдалым (тыңдау), айтылым, оқылым, жазылым) бойынша жүргізіледі. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым дағдыларын бағалау жиынтық бағалауды өткізу жоспарланған аптаның ішінде сабақтың барысында жүргізіледі.

      22. Даулы мәселелер туындаған жағдайда білім алушылардың тоқсандағы оқу жетістіктерінің нәтижелері бойынша жазбаша түрде өткізілетін жиынтық бағалауда объективтілікті және ашықтықты қамтамасыз ету үшін және/немесе педагогикалық кеңестің шешімімен педагогтер қажет болған жағдайда, ТЖБ бағасы қойылғанға дейін бір күннен кешіктірмей модерация жүргізеді.

      Балдары өзгертілуі тиіс болатын білім алушылардың тоқсандық жиынтық жұмыстарының модерациясы жүргізілген жағдайда олар қайта тексеріледі. Модерация қорытындысы бойынша ТЖБ үшін балл өсу жағына да, азаю жағына да өзгереді.

      23. Білім алушылар жиынтық бағалау өткізу күні объективті себептерге байланысты (денсаулық жағдайына байланысты, жақын туыстарының қайтыс болуы, қолайсыз метеожағдайларға байланысты, барлық деңгейдегі жарыстарға, конференцияларға, олимпиадаларға және ғылыми жобалар конкурстарына қатысу) болмаған жағдайда жиынтық бағалауды жеке кесте бойынша тапсырады.

      Ағымдағы тоқсан/жартыжылдық аяқталғанға дейін жиынтық жұмыстарды тапсырмаған жағдайда білім алушыға жиынтық жұмыстарды тапсырғанға дейін "уақытша аттестатталмады" деген белгі электронды журналда қойылады. Тапсыру қорытындысы бойынша төртінші/жартыжылдық баға қойылады.

      24. БЖБ және ТЖБ қорытындысы болмаған жағдайда білім алушы уақытша аттестаттаудан өтпеген болып есептеледі.

      25. Ағымдағы жылғы білім алушылардың жазбаша жиынтық жұмыстары мектепте сол оқу жылы аяқталғанға дейін сақталады.

      26. Білім алушылардың жиынтық бағалау нәтижелері балл түрінде (қағаз/электрондық) журналға қойылады және осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес балды бағаға ауыстыру шәкілі бойынша тоқсандық және жылдық бағаға ауыстырылады.

      27. Жиынтық бағалау қорытындысы бойынша ақпарат білім алушыларға және ата-аналарға немесе баланың өзге де заңды өкілдеріне қағаз түрінде немесе электронды нұсқада беріледі.

      28. Тоқсандық баға формативті бағалау және жиынтық бағалау қорытындысының негізінде 50%-да 50% пайыздық арақатынаста қойылады.

      Аптасына 1 сағат оқу жүктемесі кезінде жартыжылдыққа баға формативті бағалау және БЖБ нәтижесі бойынша қойылады.

      29. Ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің өтініші бойынша психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация қорытындысы бойынша қайта оқу жылы ұсынылатын білім алушыларды қоспағанда, 1-сыныптың білім алушылары екінші оқу жылына қалдырылмайды.

      1-сыныпта баланы қайта оқыту педагогикалық кеңестің шешімімен ресімделеді.

      30. 2-11 (12) сынып білім алушыларының пәндер бойынша жылдық бағалары жақын бүтіндікке дөңгелектеу арқылы тоқсандық бағалар жиынтығының орташа арифметикалық мәні ретінде қойылады және қорытынды баға болып табылады.

      31. Бір немесе екі пәннен "2" бағасын алған 2-8 (9) және 10 (11) сынып білім алушылары үшін мектеп жасаған кестеге сәйкес жүргізілетін оқу жылындағы материал мазмұнын қамтитын жиынтық бағалау оқу жылына ұйымдастырылады.

      Қорытынды баға жақын бүтіндікке дөңгелектеу арқылы жылдық баға мен қосымша жиынтық бағаның орташа арифметикалық мәні арқалы қойылады.

      Үш немесе одан да көп пәннен "2" бағасын алған 2-8 (9) және 10 (11) сынып білім алушылары қайта оқуға орнында қалдырылады.

      "3", "4", "5" бағаларын алған 2-8 (9) және 10 (11) сынып білім алушылары келесі сыныпқа көшіріледі.

      32. Бір немесе екі оқу пәнінен қайта "2" бағасын алған 2-8 (9) және 10 (11) сыныптардың білім алушылары осы пәндерден қосымша жиынтық бағалаудан өткізіледі.

      Қорытынды баға жақын бүтіндікке дөңгелектеу арқылы жылдық баға мен қосымша жиынтық бағаның орташа арифметикалық мәні арқылы қойылады.

      Қосымша жиынтық бағалау жаңа оқу жылының басына дейін өткізіледі.

      Қосымша жиынтық бағалаудан "2" деген баға алған жағдайда, білім алушы сол сыныпта оқуға орнында қалдырылады.

      33. Тоқсандық, жылдық және қорытынды бағаларды қайта қарауға рұқсат берілмейді.

      34. Білім алушылар бір мектептен екінші мектепке ауысқан кезде оқу жылы көлеміндегі оның жиынтық бағалау нәтижесі электронды (қағаз) журналдан жазба арқылы ресімделіп, директордың қолымен және мектеп мөрімен расталып, білім алушының жеке іс қағазымен беріледі.

      Білім алушы бұрын қандай да бір пән оқытылмаған мектептен ауысқан жағдайда "Тоқсан үшін баға" бағанына "Оқытылмаған" белгісі енгізіледі. Бұл жағдайда білім алушыға оқу пәні бойынша жылдық баға осы пәнді оқу кезінде одан әрі ағымдағы оқу жылында алынған тоқсандық бағалар жиынтығының орташа арифметикалық мәні ретінде қойылады.

      35. Қазақ тілі бойынша емтихан білім алушылардың бағдарламалар мазмұнын меңгеруін бағалау мақсатында негізгі орта (5-8 сыныптар), жалпы орта (10 сынып) деңгейінде академиялық жыл аяқталған кезде қазақ тілінде оқытатын мектептерде "Қазақ тілі" пәні бойынша және қазақ тілінен басқа тілде оқытатын мектептерде "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша МЖМБС-қа (тыңдалым (тыңдау), айтылым, оқылым, жазылым) сәйкес жазбаша және ауызша нысанда өткізіледі.

      Емтиханды өткізу уақыты білім беру ұйымының педагогикалық кеңесімен айқындалады, тапсырмаларды академиялық адалдық қағидаттарын сақтай отырып, педагогтер құрастырады және білім беру ұйымының әкімшілігі бекітеді.

      "Қазақ тілі", "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәндері бойынша қорытынды баға емтихан (бес балдық шкала бойынша) және жылдық бағалау (бес балдық шкала бойынша) нәтижелері негізінде 30-дан 70-ке пайыздық арақатынаста қойылады. Қорытынды бағалау ең жақын бүтінге қарай дөңгелектеледі.

      Қағидалардың осы тармағында көрсетілген пәндерді қоспағанда, оқу жылының қорытындылары бойынша аралық аттестаттау өткізілмейді.

       35-1. 5 (6) – 8 (9), 10 (11) сыныптардың білім алушылары аралық аттестаттаудан білім беру ұйымдары басшыларының бұйрықтарымен мынадай жағдайларда босатылады: 

      1) денсаулық жағдайы бойынша;

      2) бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар, оның ішінде бала кезінен мүгедектігі бар адамдар, мүгедектігі бар балалар;

      3) жақын туыстарының қайтыс болуы.

      Білім алушыларды аралық аттестаттаудан босату туралы бұйрықтар:

       1) осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген білім алушылар санаты үшін "Денсаулық сақтау саласындағы есепке алу құжаттамасының нысандарын, сондай-ақ оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21579 болып тіркелген) (бұдан әрі – № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрық) бекітілген № 026/е нысанына сәйкес дәрігерлік-консультациялық комиссияның қорытындысы;

      2) жақын туыстарының қайтыс болғаны туралы куәлік негізінде шығарылады.

      Аралық аттестаттаудан босатылған білім алушылар үшін қорытынды баға ағымдағы оқу жылының жылдық бағасы негізінде қойылады.

      Ескерту. Қағидалар 35-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
 
 

 3-тарау. Білім алушыларды қорытынды аттестаттаудан өткізу тәртібі

      36. Негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгеру білім алушылардың міндетті қорытынды аттестаттауымен аяқталады және мынадай нысандарда өткізіледі:

      1) 9 (10) сыныптардың білім алушылары үшін қорытынды бітіру емтихандары;

      2) 11 (12) сыныптардың білім алушылары үшін мемлекеттік бітіру емтихандары.

      37. 1-8 (9), 10 (11) сыныптардың білім алушыларына қорытынды аттестаттау қарастырылмайды.

      38. Қорытынды аттестаттауға МЖМБС талаптарына сәйкес үлгілік жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 9 (10), 11 (12) сыныптардың білім алушылары жіберіледі.

      39. Негізгі орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 9 (10) сынып білім алушылары төрт пәннен емтихан тапсырады, оның біреуі таңдау бойынша.

      Жалпы орта білім берудің жалпы білім беру оқу бағдарламаларын меңгерген 11 (12) сынып білім алушылары бес емтихан түрінде қорытынды аттестаттау тапсырады, олардың біреуі таңдау бойынша.

      40. 9 (10) сынып білім алушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда өткізіледі:

      1) қазақ тілі/орыс тілі және өзбек/ұйғыр/тәжік тілінде білім беретін мектептер үшін ана тілі (оқыту тілі) бойынша эссе нысанында жазбаша емтихан, гуманитарлық цикл пәндерін тереңдетіп оқытатын мектеп білім алушылары үшін жазбаша жұмыс (мақала, әңгіме, эссе);

      2) математикадан (алгебрадан) жазбаша емтихан;

      3) орыс, өзбек, ұйғыр және тәжік тілдерінде оқытатын сыныптардағы қазақ тілі мен әдебиеті бойынша жазбаша емтихан және қазақ тілінде оқытатын сыныптардағы орыс тілі мен әдебиеті бойынша жазбаша емтихан;

      4) таңдау пәні (физика, химия, биология, география, геометрия, Қазақстан тарихы, дүниежүзі тарихы, әдебиет (оқыту тілі бойынша), шет тілі (ағылшын/ француз/неміс), информатика) бойынша жазбаша емтихан.

      41. 11 (12) сынып білім алушыларын қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда өткізіледі:

      1) қазақ тілі/орыс тілі бойынша және өзбек/ұйғыр/тәжік тілінде білім беретін мектептер/сыныптар үшін ана тілі (оқыту тілі) бойынша жазбаша емтихан;

      2) алгебра және анализ бастамаларынан жазбаша емтихан;

 3) Қазақстан тарихынан ауызша емтихан;

 4) орыс, өзбек, ұйғыр және тәжік тілдерінде оқытатын мектептерде/ сыныптарда қазақ тілі мен әдебиетінен және қазақ тілінде оқытатын мектептерде/ сыныптарда орыс тілі мен әдебиетінен жазбаша емтихан;

 5) таңдау бойынша пәннен (физика, химия, биология, география, геометрия, дүниежүзі тарихы, құқық негіздері, әдебиет (оқыту тілі), шетел тілі (ағылшын/ француз/неміс), информатика) жазбаша емтихан.

 42. Мамандандырылған музыкалық мектеп-интернаттардың 11-сынып білім алушыларын қорытынды аттестаттау жазбаша емтихан нысандарда өткізіледі:

 1) қазақ тілі/орыс тілі бойынша (оқыту тілі);

 2) алгебра және анализ бастамалары бойынша.

 Мамандандырылған музыкалық мектеп-интернаттардың 12-сынып білім алушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда өткізіледі:

 1) Қазақстан тарихынан тестілеу;

 2) орыс тілінде оқытатын мектептерде қазақ тілінен және қазақ тілінде оқытатын мектептерде орыс тілінен тестілеу;

 3) білім алушының таңдауы бойынша пәннен (физика, химия, биология, география, геометрия, дүниежүзі тарихы, құқық негіздері, әдебиет, шетел тілі (ағылшын, француз, неміс), информатика) тестілеу.

 43. Халықаралық мектептерде 9 (10), 11(12)-сыныптардың білім алушыларын қорытынды аттестаттау білім алушылардың таңдауы бойынша қазақ тілінде, орыс тілінде, немесе олардың оқып жатқан тілінде өткізіледі.

 44. 9 (10) сынып білім алушылары үшін емтихан материалдарын (тапсырмалар мен балдарды қою схемасы) облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының білім басқармалары (бұдан әрі – білім басқармалары) дайындайды, орта білім беру ұйымдарының 11 (12) сынып білім алушылары үшін, сондай-ақ республикалық мектептердің 9 (10) және 11 (12) сыныптар білім алушылары үшін Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің "Ұлттық тестілеу орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі – ҰТО) дайындайды.

 ҰТО әзірленген емтихан материалдары мазмұнының сапасына тәуелсіз бағалау жүргізуді қамтамасыз етеді.

 ҰТО емтихан материалдарының электрондық нұсқаларын олардың құпиялылығы мен сақталуын қамтамасыз ете отырып білім басқармаларына және республикалық білім беру ұйымдарына жібереді.

 Қорытынды аттестаттаудың мазмұны және күтілетін нәтижелер әр пән мен оқыту тілі бөлінісінде ерекшелікпен регламенттеледі.

 Ескерту. 44-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  45. Бір және екі пәннен (қорытынды аттестаттау өткізілмейтін) жылдық қанағаттанарлықсыз баға алған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушыларына қорытынды аттестаттау басталғанға дейін сол пәндерден оқу жылы бойынша қосымша жиынтық бағалау жүргізіледі.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "3", "4", "5" бағасын алған кезде қорытынды баға жылдық бағаның орташа арифметикалық мәні және жақын бүтін санға дөңгелектене отырып, оқу жылына жиынтық бағалау ретінде қойылады.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 9 (10) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді, қайта оқу жылына қалдырылады.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және "Білім туралы құжаттардың түрлерін, білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың нысандарын және оларды есепке алу мен беру қағидаларын, білім туралы өзіндік үлгідегі құжаттардың мазмұнына қойылатын негізгі талаптарды және оларды есепке алу мен беру қағидаларын, сондай-ақ білім беру ұйымдарында білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтаманың нысанын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 28 қаңтардағы № 39 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10348 болып тіркелген) (бұдан әрі – № 39 бұйрық) бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама алады.

 Үш және одан да көп пән бойынша "2" бағасын алған 9 (10) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және қайта оқу жылына қалдырылады.

 Үш және одан да көп пән бойынша "2" бағасын алған 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес анықтама алады.

 46. Бір және екі пәннен (қорытынды аттестаттау өтілетін) жылдық қанағаттанарлықсыз бағалары бар 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары қорытынды аттестаттау басталғанға дейін осы пәндер бойынша оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалаудан өтеді.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "3", "4", "5" бағасын алған кезде қорытынды баға емтихан нәтижелері (бес балдық шәкіл бойынша) және оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау (бес балдық шәкіл бойынша) үшін 30-дан 70-ке пайыздық арақатынаста қойылады. Қорытынды бағаны дөңгелектеу жақын бүтін санға жүргізіледі.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 9 (10) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және қайта оқу жылына қалдырылады.

 Оқу жылына қосымша жиынтық бағалауда "2" бағасын алған 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес анықтама алады

 47. Білім алушыларды "Көркем еңбек", "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" және "Дене тәрбиесі" оқу пәндерінен Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгіленген тәртіпте босату олардың үлгеріміне, қорытынды аттестаттауға жіберуге келесі сыныптарға көшіруге әсер етпейді.

 48. 5 – 9 (10)-сыныптардағы оқу кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық және қорытынды бағалары "5" болған 9 (10)-сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес негізгі орта білім туралы үздік аттестат беріледі.

 49. Жалпы орта білім туралы аттестатқа қосымшаға енгізілетін пәндерден "5" болған және 10 (11) - 11 (12) сыныптардағы оқу кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық, қорытынды бағалары "5" болған 11 (12) сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы үздік аттестат беріледі.

 50. 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары қорытынды аттестаттаудан білім басқармалары басшыларының бұйрықтарымен, республикалық мектептердің білім алушылары Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің бұйрығымен мынадай жағдайларда босатылады:

 1) денсаулық жағдайына байланысты;

 2) бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар, оның ішінде бала кезінен мүгедектігі бар адамдар, мүгедектігі бар балалар;

 3) халықаралық олимпиадаларға (жарыстарға) қатысу үшін Қазақстан Республикасының құрама командасына үміткерлер болып табылатын жазғы оқу-жаттығу жиындарына қатысушылар;

 4) жақын туыстарының қайтыс болуы.

 Ескерту. 50-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  51. Білім алушыларды қорытынды аттестаттаудан босату туралы бұйрықтар мынадай құжаттар негізінде шығарылады:

 1) осы Қағидалардың 50-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген білім алушылар санаты үшін № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен бекітілген № 026/у нысанына сәйкес дәрігерлік-консультациялық комиссияның қорытындысы;

 2) осы Қағидалардың 50-тармағында көрсетілген білім алушылар санаты үшін мектептің педагогикалық кеңесінің шешімінен көшірме және мектептің қолдаухаты;

 3) осы Қағидалардың 50-тармағында көрсетілген білім алушылар санаты үшін "Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың тізбесін және олардың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізіліміне № 20317 болып тіркелген) бекітілген нысанға сәйкес білім алушылардың оқу үлгерімі табельдерінің (бұдан әрі – табель) түпнұсқасы және көшірмесі. Табельдердің түпнұсқалары оның көшірмесімен сәйкестігі тексерілгеннен кейін мектеп әкімшілігіне қайтарылады.

 4) жақын туыстарының қайтыс болуы туралы куәлік.

 Осы тармақтың 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген құжаттар мектеп басшысының қолымен және мөрімен расталады.

 Қорытынды аттестаттаудан босатылған білім алушылардың қорытынды бағасы ағымдағы оқу жылының жылдық бағаcы негізінде қойылады.

 Ескерту. 51-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  51-1. Карантин, әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар немесе аралық және қорытынды аттестаттауға қатысушылардың әрекеттеріне тәуелді емес өзге де мән-жайлар туындаған кезде білім беру саласындағы уәкілетті орган аралық, қорытынды аттестаттауды өткізу нысанын өзгерту және/немесе мерзімдерін ауыстыру не оларды өткізбеу жөнінде шешім қабылдайды.

 Ескерту. Қағидалар 51-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  52. Негізгі орта білім туралы үздік аттестат алған, негізгі, жалпы орта білім беру бағдарламаларына немесе "Назарбаев Зияткерлік мектептері" дербес білім беру ұйымының (бұдан әрі – "НЗМ" ДББҰ) білім беру бағдарламаларына сәйкес 5 (6) - 11 (12) сыныптарда білім алған кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық және қорытынды бағалары "5", 10 (11)-11 (12)-сыныптар аралығында білім алу кезеңінде барлық пәндер бойынша тоқсандық бағалары "5" болған, жалпы орта білім беру аяқталғаннан кейін қорытынды аттестаттаудан "5" бағасына өткен 11 (12) сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаты беріледі.

 Ескерту. 52-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  53. Алып тасталды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  54. Осы Қағидалардың 50-тармағының 3) тармақшасына сәйкес қорытынды аттестаттаудан босатылған, негізгі орта білім туралы үздік аттестат алған, негізгі, жалпы орта білім беру бағдарламаларына немесе "НЗМ" ДББҰ-ның білім беру бағдарламаларына сәйкес 5 (6) - 11 (12) сыныптарда білім алған кезеңінде барлық пәндер бойынша жылдық және қорытынды бағалары "5", 10 (11)-11 (12)-сыныптар аралығында білім алу кезеңінде барлық пәндер бойынша тоқсандық бағалары "5" болған, тізбесі "Жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық және халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жобалар конкурстарының (ғылыми жарыстардың), орындаушылар конкурстарының, кәсіби шеберлік конкурстары мен спорттық жарыстардың тізбесін және оларды іріктеу өлшемдерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2011 жылғы 7 желтоқсандағы № 514 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7355 болып тіркелген) бекітілген соңғы үш жылдағы жалпы білім беретін пәндер бойынша халықаралық олимпиадалардың жеңімпаздарына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаты және "Алтын белгі" белгісі беріледі.

 55. Қорытынды аттестаттаудың нәтижесі бойынша:

 1) бір немесе екі пәннен қанағаттанарлықсыз баға алған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары мектепте тиісті оқу пәндері бойынша емтихан нысанында қайта қорытынды аттестаттаудан өтуге жіберіледі;

 2) үш және одан көп пәндерден қанағаттанарлықсыз бағалар алған 9 (10) сыныптың білім алушылары қайта оқу жылына қалдырылады;

 3) үш және одан көп пәндерден қанағаттанарлықсыз бағалар алған 11 (12) сыныптың білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама беріледі.

 Келесі оқу жылы аяқталғаннан кейін № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама алған білім алушылар мектепте тиісті оқу пәндері бойынша емтихан нысанында қайта қорытынды аттестаттаудан өтеді.

 56. Қайта қорытынды аттестаттау өткізу мерзімін білім беру ұйымы белгілейді.

 Қайта қорытынды аттестаттаудың емтихан материалдарын білім басқармалары әзірлейді.

 Қайта қорытынды аттестаттаудан өткен 9 (10) сынып білім алушыларына №39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес негізгі орта білім туралы аттестат беріледі.

 Қайта қорытынды аттестаттау кезінде қанағаттанарлықсыз баға алған 9 (10) сыныптың білім алушылары қайта оқу жылына қалдырылады.

 Қайта қорытынды аттестаттаудан өткен 11 (12) сынып білім алушыларына №39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы аттестат беріледі.

 Қайта қорытынды аттестаттау кезінде қанағаттанарлықсыз баға алған 11(12) сынып білім алушыларына № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білім алуды аяқтамаған адамдарға берілетін анықтаманы алады.

 57. Қорытынды аттестаттау кезеңінде ауырып қалған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары сауыққаннан кейін өткізіп алған емтихандарды тапсырады.

 Қорытынды аттестаттау кезеңінде COVID-19 коронавирустық инфекциямен ауырғандармен байланыста болған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары қорытынды бітіру емтиханын білім беру ұйымы белгілеген мерзімде тапсырады.

 58. 9 (10), 11 (12) сыныптардың бітірушілерін мерзімінен бұрын қорытынды аттестаттауға білім алушылар шетелге оқуға түскен немесе тұрғылықты орнын шетелге ауыстырған жағдайда, растайтын құжаттарын ұсынған кезде жіберіледі және ол оқу жылының аяқталуына дейін 2 ай бұрын қорытынды бітіру емтихандары немесе мемлекеттік бітіру емтихандары нысанында өткізіледі.

 9 (10) және 11 (12) сынып бітірушілерін мерзімінен бұрын қорытынды аттестаттауды білім беру ұйымдары жүргізеді. Жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестатын алуға үміткер мерзімінен бұрын аттестаттауды "5" бағаға тапсырған жағдайда білім беру ұйымдары № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы үздік аттестат береді.

 Мерзімінен бұрын қорытынды аттестаттауға арналған емтихан материалдарын білім басқармалары әзірлейді.

 59. Ағымдағы жылғы 1 ақпанға дейінгі мерзімде білім алушыларды қорытынды аттестаттау жөніндегі емтихан комиссиясы (бұдан әрі – Комиссия) мектеп директорының бұйрығымен мектептер жанында, білім бөлімі басшысының бұйрығымен аудандық, қалалық білім бөлімдері жанында, басқарма басшысының бұйрығымен білім басқармалары жанында және Министрдің бұйрығымен Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің (бұдан әрі – Министрлік) жанында (республикалық мектептер үшін) құрылады.

 60. Мектеп жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері және мектеп директорының орынбасарлары (болған жағдайда), қоғамдық ұйымдардың (болған жағдайда) және ата-аналар комитетінің өкілдері кіреді. Комиссияны мектеп директоры немесе оның орнын алмастырушы тұлға басқарады.

 Мектеп жанындағы Комиссия мүшелерінің саны негізгі және орта мектепте бір бітіруші сынып-кешен болған кезде кемінде бес адамнан және негізгі және орта мектепте екі және одан көп бітіруші сынып-кешен болған кезде кемінде жеті адамнан тұрады.

 61. Аудандық, қалалық білім бөлімі жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері, білім бөлімдерінің, қоғамдық ұйымдар мен ата-аналар комитетінің өкілдері, сондай-ақ білім бөлімі қызметкерінің арасынан тағайындалған хатшы енеді. Комиссияны білім бөлімінің басшысы немесе оның орнын алмастырушы тұлға басқарады.

 62. Білім басқармасы жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері, білім басқармасының мамандары, қоғамдық ұйымдардың және ата-аналар комитеттерінің, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, сондай-ақ білім басқармасы қызметкерлерінің арасынан тағайындалған хатшы кіреді. Комиссияны білім басқармасының басшысы немесе оның орнын алмастырушы тұлға басқарады.

 63. Министрлік жанындағы Комиссия құрамына пән мұғалімдері, Министрлік және Министрлікке ведомстволық бағынысты ұйымдардың қызметкерлері, қоғамдық ұйымдардың және ата-аналар комитеттерінің өкілдері, сондай-ақ Министрлік қызметкерлері арасынан тағайындалған хатшы енеді. Комиссияны Министрліктің Орта білім беру комитетінің төрағасы немесе оны алмастырушы адам басқарады.

 64. Халықаралық алмасу бағдарламалары бойынша білім алушылар олардың білім алу кезеңінде халықаралық алмасу бағдарламалары бойынша кеткенге дейін оқыған Қазақстан Республикасы мектебінің контингентінде есептеледі.

 Халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға кеткен 11 (12) сынып оқушылары 11 (12) сынып үшін қорытынды аттестаттаудан шетелде оқуды бітіргеннен кейін білім басқармалары әзірлеген емтихан материалдары бойынша Қазақстан Республикасының мектептерінде өтеді.

 Қорытынды аттестаттау басталғанға дейін мектеп комиссиясының шешімімен білім алушылар шетелде оқымаған Үлгілік оқу жоспарының инвариантты компоненті пәндері бойынша аттестаттаудан өтеді.

 Қорытынды аттестаттауды өткізу мерзімі педагогикалық кеңестің шешімімен белгіленеді.

 Қорытынды аттестаттаудан өткеннен кейін білім алушыларға шетелде оқыған пәндер бойынша бағалары, Қазақстан Республикасының мектептеріндегі алдыңғы сыныптарда алынған жылдық және қорытынды бағалары ескеріле отырып № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы аттестат беріледі.

 65. Халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға кеткен және шетелде білім беру мекемелерін бітірген, сондай-ақ жалпы орта білім туралы аттестатқа қосымшаға енгізуге жататын пәндер бойынша бағалары "5" болған, 10 (11) - 11 (12) сыныптарда оқу аралығында барлық пәндер бойынша жылдық, қорытынды бағалары "5" болған білім алушыларға № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білім туралы үздік аттестат беріледі

 Ереженің 52-тармағында көрсетілген талаптарға сәйкес келетін халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға кеткен және шетелде білім беру мекемелерін бітірген білім алушыларға № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес "Алтын белгі" жалпы орта білім туралы аттестат және "Алтын белгі" белгісі беріледі.

 66. Ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларға және жеке оқу бағдарламасы бойынша оқитын білім алушыларға қорытынды аттесттау өткізу қажеттілігі туралы мәселені білім алушылардың жеке ерекшеліктеріне сәйкес педагогикалық кеңес шешеді.

 Арнайы білім беру ұйымдары мен жалпы білім беретін мектептердегі арнайы сыныптарындағы ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларға арналған қорытынды аттестаттаудың емтихан материалдарын аудандық, қалалық білім бөлімдері немесе білім басқармасы әзірлейді.

 67. 9 (10) сыныпта жазбаша жұмыстарды орындауға – 2 астрономиялық сағат, математикаға (алгебраға) (жазбаша) – 3 астрономиялық сағат (физика-математикалық бағыттағы мамандандырылған мектептерде – 4 сағат) бөлінеді.

 68. 11 (12) сыныпта қазақ тілі /орыс тілі және ұйғыр/ тәжік/ өзбек тілінде оқытатын мектептер үшін ана тілі бойынша (оқыту тілі) жазбаша емтиханға 3 астрономиялық сағат, алгебра және анализ бастамалары бойынша 5 астрономиялық сағат бөлінеді.

 Қорытынды аттестаттаудан өтетін ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін мектептің ұсынымдарына сәйкес білім алушыларды қорытынды аттестаттау жөніндегі емтихан комиссиясының шешімімен емтихан тапсыру кезінде қосымша уақыт беріледі.

 69. Жазбаша емтихандар 9 (10) және 11 (12) сынып білім алушылары бір-бірден отырғызылатын үлкен сынып бөлмелерінде (бір партаға бір білім алушысы отырғызылып толық сынып сиятындай мектеп ғимаратындағы үлкен бөлмеде) өтеді.

 Жазбаша жұмыстарды орындау үшін білім алушыларға мектептің мөртабаны басылған қағаз беріледі.

 Орындалған жұмысты жоба жазбаларымен бірге білім алушылар Комиссияға тапсырады.

 Жұмыстарын емтиханға арналып бөлінген уақыт ішінде аяқтай алмаған білім алушылар аяқталмаған қалпында тапсырады.

 70. Жазбаша емтихан өткізу кезінде (диктанттан басқа) білім алушыға дәлелді себеппен сынып бөлмесінен шығуға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда ол жұмысты емтихан жұмысында немесе тіркеу журналында білім алушының емтиханда болмауының ұзақтығын белгілейтін Комиссия мүшесіне тапсырады.

 71. Жазбаша емтихан және тестілеу аяқталғаннан кейін Комиссия мүшелері мектеп ғимаратында жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндері жұмыстарынан басқа білім алушылардың жұмыстарын тексереді.

 Тексерілмеген жұмыстар мектеп басшысына сақтау үшін тапсырылады. Тексеру кезінде қателердің асты сызылады. Жалпы орта білім курсы бойынша эсседе қателердің саны жеке көрсетіледі.

 Математика (алгебра) бойынша "2" және "5" деген бағаға бағаланған жазбаша жұмысқа мектеп Комиссиясы рецензия береді.

 9 (10) және 11 (12) сыныптарда жұмыстар балдарды қою схемасына сәйкес тексеріледі.

 72. Мектептердің барлық сыныптарындағы жазбаша емтихан жұмыстары Астана қаласының уақытымен таңертеңгі сағат 10:00-де басталады.

 73. Тест тапсырмаларының саны мен нысаны, тестілеуге арналған жауап парағының нысаны әр пән, бейін және оқыту тілі бөлінісінде жасалған тест ерекшеліктерімен анықталады. Аттестаттау қорытындысы ерекшеліктерін ҰТО әзірлейді.

 Ескерту. 73-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
  74. 9 (10) және 11 (12) сыныптарда пәндер бойынша қорытынды аттестаттау өткеннен кейін Комиссия білім алушыларға балдарды және емтихан бағаларын қояды және оларды осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша Негізгі орта және жалпы орта білім беру деңгейлеріндегі оқу курсы емтиханының қағаз және электронды хаттамасына енгізеді.

 9 (10) және 11 (12) сынып білім алушыларының пәндер бойынша қорытынды аттестаттау нәтижелері балл түрінде журналға (қағаз/электрондық) қойылады және осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес емтихан балдарын емтихан бағасына ауыстыру шәкілі бойынша ауыстырылады.

 75. Оқу сабақтары ұйымдастырылған емдеу мекемесінде емделіп жатқан білім алушыларға қорытынды баға қою кезінде олардың осы емдеу мекемесінің жанындағы мектепте (сыныпта немесе топта) алған тоқсандық (жартыжылдық) және жылдық бағалары ескеріледі.

 76. Білім алушы жазбаша өтінішінің негізінде мектептің Комиссиясы мүшесінің қатысуымен өзінің жазба жұмысын тексеру нәтижелерімен танысады.

 77. Кезекті емтиханнан "2" деген баға алған 9 (10) және 11 (12) сыныптардың білім алушылары келесі емтиханға жіберіледі.

 78. 9 (10) және 11 (12) сыныпта пән бойынша қорытынды бағаларды шығару кезінде қорытынды баға емтихан нәтижелері (бес балдық шәкіл бойынша) және оқу жылындағы тоқсандық бағалар (бес балдық шәкіл бойынша) 30:70 арақатынаста қойылады. Қорытынды бағаны дөңгелектеу жақын бүтін санға жүргізіледі.

 Егер 11 (12) сыныптарда инварианттық компоненттің тереңдетілген және стандартты деңгейлерінің пәндері таңдалмаған жағдайда, жалпы орта білім туралы аттестатқа осы пәндер бойынша 9-сыныпта алған қорытынды бағалары қойылады.

 79. Жазбаша емтиханға қойылған бағамен келіспеген жағдайда білім алушы емтихан бағасын жариялағаннан кейін келесі күні сағат 13:00-ге дейін мектеп жанынан, аудандық, қалалық білім бөлімдері, білім басқармалары жанынан құрылған комиссияға апелляцияға өтініш береді, ал республикалық мектептердің білім алушылары Министрлік жанындағы комиссияға жүгінеді.

 Осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша апелляцияға өтінішті тиісті Комиссия тек тапсырмалардың мазмұны және/немесе техникалық себептер бойынша қабылдайды және 2 (екі) жұмыс күні ішінде қарайды.

 Апелляцияға берілген өтініште баяндалған нақты фактілер қарауға жатады. Нақты тапсырма бойынша дәлелді негіздеме (толық түсіндірме) көрсетілмей өтініштер қарауға жатпайды.

 Апелляция бойынша өтініштер осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша апелляцияға өтініштерді тіркеу журналында тіркеледі.

 Апелляцияға өтініштер бойынша шешім осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша комиссия отырысының хаттамасымен ресімделеді.

 80. Мектеп жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар үшін қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) 11 (12) сынып білім алушыларының таңдаған пәндерінің тізбесін көрсете отырып қорытынды аттестаттау тапсыратын 11 (12) сынып білім алушыларының тізімін қалыптастыру және ағымдағы жылғы 1 наурызға дейінгі мерзімде ҰТО филиалына жолдау;

 3) қорытынды аттестаттау өткізу, сондай-ақ қорытынды аттестаттауға білім алушыларды даярлау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 4) 9 (10) сынып білім алушыларының және жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен басқа 11 (12) сынып білім алушыларының жазбаша емтихан жұмыстарын қарау;

 5) жазбаша емтихан жұмыстары аяқталғаннан кейін Хаттаманың электронды нұсқасын білім бөлімдеріне немесе басқармаларына жолдау;

 6) тестілеу нәтижелерін беру және пайдалану;

 7) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен жазбаша емтихан жұмыстарын білім басқармалары жанынан қалыптастырылған Комиссия қарауына (республикалық мектептер Министрлік жанынан қалыптастырылатын Комиссия қарауына) білім бөлімдері арқылы жолдау;

 8) осы Қағидаларға 4-қосымшада келтірілген Тестілеу балдарын жалпы орта білім туралы аттестаттың бағаларына ауыстыру шәкіліне сәйкес тестілеу нәтижелерінің балдарын бағаларға ауыстыру;

 9) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және шешім қабылдау.

 81. Аудандық, қалалық білім бөлімі жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар арасында қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) қорытынды аттестаттауды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 3) осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндері бойынша "Алтын белгі" жалпы орта білім туралы аттестатын алуға үміткерлердің жазбаша емтихан жұмыстарын білім басқармасы жанындағы комиссияға жолдау;

 4) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және нақты шешім қабылдау.

 82. Білім басқармасы жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар арасында қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) "Алтын белгі" жалпы орта білім туралы аттестат алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 52-тармағында көрсетілген талаптарға сәйкестігін анықтау;

 3) қорытынды аттестаттауды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 4) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен жазбаша емтихан жұмыстарын қарау;

 5) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің жазбаша емтихан жұмыстарын қарау нәтижелерін мектептерге жолдау;

 6) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және нақты шешім қабылдау.

 83. Министрлік жанындағы Комиссия келесі іс-шараларды жүзеге асырады:

 1) білім алушылар, педагогтер мен ата-аналар арасында қорытынды аттестаттау өткізу мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

 2) қорытынды аттестаттауды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру;

 3) республикалық мектептердің жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын алуға үміткерлердің осы Қағидалардың 41-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған оқу пәндерінен жазбаша емтихан жұмыстарын қарау;

 4) жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестатын және "Алтын белгі" белгісін алуға үміткерлердің жазбаша емтихан жұмыстарын қарау нәтижелерін білім басқармаларына, республикалық мектептерге жіберу;

 5) апелляцияға түскен ұсыныстардың негізділігін қарау және нақты шешім қабылдау.

 84. Жұмыстардың қорытындысын шығару және "Алтын белгі" белгісімен марапатталған білім алушылардың тізімін бекіту туралы шешімді қабылдау жөніндегі мектеп жанынан қалыптастырылған Комиссияның қорытынды отырысы тиісті жылдың 20 маусымынан кешіктірілмей өткізіледі.

 85. Негізгі орта білім туралы үздік аттестат, жалпы орта білім туралы үздік және жалпы орта білім туралы "Алтын белгі" аттестаттарын және "Алтын белгі" белгісін иеленген білім алушылардың тізімі мектеп директорының бұйрығымен бекітіледі.

 86. Білім басқармалары және республикалық мектептер білім алушыларды қорытынды аттестаттау нәтижесі туралы қорытынды мәліметтерді Министрлікке ағымдағы жылғы 1 шілдеден кешіктірмей ұсынады.

 87. Білім алушыларды қорытынды аттестаттау нәтижелері ағымдағы жылғы тамызда оқу жылының жұмыс қорытындылары бойынша мектеп жанынан құрылған Комиссияның барлық мүшелерінің қатысуымен педагогикалық кеңесте талқыланады.

 Педагогикалық кеңес оқу-тәрбие жұмысының сапасын жақсарту бойынша нақты шаралар қабылдайды




Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 1-қосымша

Балдарды бағаға ауыстыру шәкілі

2-11 (12) сыныптардағы балдардың пайыздық мазмұны (%)

Баға

0 – 39

қанағаттанарлықсыз – "2"

40 – 64

қанағаттанарлық – "3"

65 – 84

жақсы – "4"

85 – 100

өте жақсы – "5"


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 2-қосымша




 "НЗМ" ДББҰ бітірушілерінің оқудағы нәтижелерін сырттай бағалау балдарын ҰБТ балдарына ауыстыру шәкілі

       Ескерту. 2-қосымша алып тасталды - ҚР Оқу-ағарту министрінің м.а. 31.10.2024 № 321 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 3-қосымша

 Негізгі орта және жалпы орта білім беру деңгейіндегі оқыту курсы үшін емтихан хаттамасы

      ______________________________________ бойынша Қазақстан Республикасы

      (оқу пәнінің атауы)

____________________________________________________________________

      (облыстың атауы)

____________________________________________________________________

      (аудан атауы)

 ____________________________________________________________________

      (қала (ауыл) атауы)

____________________________________________________________________

 (мектеп атауы)

 Емтихан комиссиясының құрамында:

____________________________________________________________________

 Емтихан комиссиясы төрағасының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

____________________________________________________________________

 Емтихан алушының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 ____________________________________________________________________

 Ассистенттің Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 Емтиханға келді:

____________________________________________________________________

 Білім алушылардың Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 Емтиханға келген жоқ:

____________________________________________________________________

 Білім алушылардың Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 Емтихан ____ сағат ____ минутта басталды.

 Емтихан ____ сағат ____ минутта аяқталды.

 Емтихан нәтижелері бойынша мынадай бағалар қойылды:

Емтихан тапсырушының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

Балл (жазумен)

Емтихан бағасы (жазумен)









      Емтиханды өткізу күні: "___" __________20__ ж.

      Бағаны хаттамаға енгізу күні: "___"__________ 20__ ж.

       Комиссия төрағасы _________________________________ _____________ 

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) қолы

       Емтихан алушы мұғалім _____________________________ _____________ 

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) қолы

       Ассистенттер ______________________________________ _____________ 

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) қолы

      _____________________________ _____________

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)             қолы

      Ескерту: ұқсас Хаттаманың электронды нұсқасы қағаз нұсқамен бірдей қолданылады.


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 4-қосымша

 9 (10) және 11 (12) сынып білім алушыларының емтихан балдарын емтихан бағаларына ауыстыру шәкілі

Баға

Максимальды балл 30 болған пәндер үшін балдар

Максимальды балл 40 болған пәндер үшін балдар

Максимальды балл 50 болған пәндер үшін балдар

Максимальды балл 60 болған пәндер үшін балдар

"2"

0-11

0-15

0-19

0-23

"3"

12-19

16-25

20-32

24-38

"4"

20-25

26-33

33-42

39-50

"5"

26-30

34-40

43-50

51-60


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 5-қосымша



НЫСАН









 Апелляцияға өтініш

      Мен __________ ________ пән(дер) бойынша жазбаша жұмыс нәтижесімен келіспеймін

      Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

      Келесі негіздер бойынша:________________№___тапсырмадан алған балдар санын қайта қарауды сұраймын.

      Күні

      Қолы


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 6-қосымша


НЫСАН

 Апелляцияға өтініштерді тіркеу журналы

Білім алушының Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

Класс, оқыту тілі

Апелляция берілген пән(дер)

Өтініш беру уақыты

Білім алушының қолы

1.











2.





















      Комиссия мүшесі

      (Т.А.Ә., қолы)

      Толтырылған күні


Бастауыш, негізгі орта, жалпы
 орта білімнің білім беретін оқу
 бағдарламаларын іске асыратын
 білім беру ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдық бақылаудың, оларды
 аралық және қорытынды
 аттестаттау жүргізудің үлгі
 қағидаларына
 7-қосымша


НЫСАН

 Апелляцияға берілген өтінішті қарау нәтижелері бойынша комиссия отырысының хаттамасы

      Қала ___________

 Емтихан орталығы _________

 Күні ____________

 Комиссия құрамы:

 Төраға: ___________________________

 Комиссия мүшелері: _________________________________

 Күн тәртібі: _______________ пән бойынша жазбаша емтихан үшін қойылған бағамен

 келіспеу туралы ____________________________________________ білім алушының

 Т.А.Ә. (бар болған жағдайда)

 өтінішін қарау.

 Апелляцияға дейінгі емтихан бағасы – _____ балл.


Қазақстан Республикасы
 Білім және ғылым министрінің
 2008 жылғы 18 наурыздағы
 № 125 бұйрығына
 2-қосымша

 Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгі қағидалары

 Ескерту. Үлгі қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 13.04.2023 № 96 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

 1-тарау. Негізгі ережелер

 1. Осы техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгі қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 46) тармақшасына сәйкес әзірленген және меншік нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің тәртібін айқындайды.

 Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Оқу-ағарту министрінің 30.04.2025 № 98 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
 
 

 2. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар пайдаланылады:

 1) біліктілік емтиханы – теориялық және практикалық дайындықтың, тәжірибе мен құзыреттіліктің жеткілікті екендігін объективті айқындауға, олардың талаптарға сәйкестігін бағалауға және біліктілік деңгейін беруге мүмкіндік беретін рәсім;

 2) біліктілік комиссиясы – техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім алушыларына бір біліктілік шеңберінде кәсіптік модульді (пәндер) игеру қорытындылары бойынша жұмысшы біліктілігін беру рәсімін өткізу үшін құрылатын алқалы орган;

 3) білім алушыларды аралық аттестаттау - білім алушылардың бір оқу сабағының, бір оқу пәнінің және (немесе) модульдің, сондай-ақ бір біліктілік шеңберінде кәсіптік модульдердің бір бөлігінің немесе бүкіл көлемінің мазмұнын оларды зерделеп бітіргеннен кейінгі меңгеру сапасын бағалау мақсатында жүргізілетін рәсім;

 4) білім алушыларды қорытынды аттестаттау - олардың тиісті білім беру деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында көзделген оқу сабақтарының, оқу пәндерінің және (немесе) модульдердің көлемін меңгеру дәрежесін айқындау мақсатында жүргізілетін рәсім;

 5) білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау – педагог сабақта өткізетін білім алушылардың білімін, іскерлігі мен дағдыларын жүйелі түрде тексеру;

 6) демонстрациялық емтихан – білім алушыға меңгерген кәсіби құзыреттіліктерін іс жүзінде көрсетуге мүмкіндік беретін аралық және/немесе қорытынды аттестаттауды өткізу нысаны;

 7) дипломдық жұмыс (жоба) – білім алушылардың техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру бағдарламасын меңгеру нәтижелерін оның ішінде жобалық тәсілдерді қолдана отырып жинақтауды білдіретін өзіндік бітіру жұмысы;

 8) қорытынды аттестаттау комиссиясы – техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының бітірушілеріне қорытынды аттестаттау өткізу үшін құрылатын алқалы орган;

 9) оқу жетістіктерін бағалаудың балдық–рейтингтік әріптік жүйесі - халықаралық практикада қабылданған сандық эквивалентті әріптік жүйеге сәйкес келетін және білім алушылардың рейтингін белгілеуге мүмкіндік беретін оқу жетістіктерінің деңгейін балмен бағалау жүйесі;

 10) оқыту нәтижелері – білім алушылардың білім беру бағдарламасының оқу модулін меңгеру бойынша алған, көрсететін білімінің, машықтарының, дағдыларының бағалаумен расталған көлемі және қалыптасқан құндылықтар мен қарым-қатынастар;

 11) практикалық жұмыс – кәсіптік міндеттерді шешу үшін білім алушылардың практикалық біліктері мен дағдыларын айқындауға мүмкіндік беретін аралық және/немесе қорытынды аттестаттауды өткізу нысаны.

 3. Білім алушылардың білімін бағалау цифрлық бес балдық жүйе бойынша жүргізіледі: (5 - "өте жақсы", 4 – "жақсы", 3 – "қанағаттанарлық", 2 - "қанағаттанарлықсыз").

 Балдық-рейтингтік әріптік жүйені қолдану кезінде білім алушылардың оқу жетістіктері (білім, білік, дағды және құзыреттілік) осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес 4 балдық шкала бойынша тиісті цифрлық эквиваленті бар халықаралық тәжірибеде қабылданған әріптік жүйеге (оң бағалар, кемуіне қарай, "А" - дан "D"-ға дейін, "қанағаттанарлықсыз" - "F") сәйкес келетін 100 балдық шкала бойынша бағаланады.

 2-тарау. Білім алушыларды ағымдағы бақылаудан және аралық аттестаттаудан өткізу

 4. Білім беру ұйымдары білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылауды және аралық аттестаттауды өткізудің нысандарын, тәртібін және кезеңділігін дербес таңдайды.

 Ағымдағы бақылау пәндер және (немесе) модульдер бойынша практикалық және лабораторлық сабақтар жоқ болған жағдайда, педагогтің оқу бағдарламасында көзделген міндетті бақылау жұмыстарын (жазбаша тапсырмалар, рефераттар) тексеруі арқылы, оның ішінде оқытудың жеке траекториясын ескере отырып жүзеге асырылады.

 Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар тұлғалардың пәндер және (немесе) модульдер бойынша үлгеріміне ағымдағы бақылау психофизикалық даму ерекшеліктері ескеріле отырып жеке тапсырмалар бойынша өткізіледі.

 Қашықтан оқыту (бұдан әрі – ҚО) арқылы білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау:

 1) білім алушы мен педагогтің телекоммуникациялық құралдарды пайдалана отырып онлайн немесе офлайн режимінде тікелей қарым-қатынасы;

 2) автоматтандырылған тестілеу кешендері;

 3) жеке тапсырмаларды тексеру (білім алушылардың электрондық поштасына, мессенджерлеріне тапсырмалар беру) арқылы жүзеге асырылады.

 Білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды жүргізу нысандарын педагог оқу материалының мақсатын, мазмұнын ескере отырып анықтайды.

 5. Оқу жоспарына сәйкес оқыту дәрістік курспен шектелетін пәндер және (немесе) модульдер бойынша міндетті бақылау жұмыстары болмаған жағдайда, үлгерімді ағымдағы бақылау жүзеге асырылмайды. Пәндердің және (немесе) модульдердің тізбесін білім беру ұйымдарының алқалы органы айқындайды.

 6. Білім алушыларды аралық аттестаттаудан өткізу пәндерінің және (немесе) модульдерінің тізбесі мен нысанын оқу жұмыс жоспарларына сәйкес техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары белгілейді және оқу жылының басында оқу процесінің кестесіне енгізіледі.

 ҚО арқылы аралық аттестаттау өткізу кезінде мынадай нысандар қолданылады:

 1) тапсырманы орындауға кететін уақытты шектеу мүмкіндігі бар автоматтандырылған тест жүйелерін қолдана отырып тестілеу;

 2) жобаны орындау;

 3) практикалық, шығармашылық тапсырманы орындау;

 4) емтиханды онлайн режимінде тапсыру.

 Жалпы білім беретін пәндер бойынша аралық аттестаттау: қазақ тілінде оқытатын топтар үшін қазақ тілі, орыс тілі және әдебиеті; орыс тілінде оқытатын топтар үшін орыс тілі, қазақ тілі және әдебиеті; Қазақстан тарихы, математика және мамандық бейініне сәйкес білім беру ұйымының таңдау пәні бойынша емтихандар өткізуді көздейді.

 Жалпы білім беретін пәндер бойынша аралық аттестаттау "жалпы білім беретін пәндер" модуліне/цикліне бөлінген кредиттер/сағаттар есебінен өткізіледі.

 Бақылау жұмыстары, сынақтар және курстық жобалар (жұмыстар) пәнді және (немесе) модульді оқытуға бөлінген оқу уақыты есебінен, емтихандар - аралық және/немесе қорытынды аттестаттауға бөлінген мерзімде өткізіледі.

 Өнер және мәдениет саласындағы мамандықтар үшін қорытынды және (немесе) аралық аттестаттау шығармашылық тапсырмалардың орындалуын көздейді.

 Шығармашылық тапсырма туралы ережені техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы дербес әзірлейді.

 Білім алушыларға жұмысшы біліктілігін беруге арналған аралық аттестаттау өткізу үшін техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары басшысының бұйрығымен біліктілік комиссиясы құрылады.

 Жұмыс біліктілігі бағдарламасын меңгергеннен кейін біліктілік емтиханы өткізіледі.

 Біліктілік емтихан практикалық жұмыс немесе демонстрациялық емтихан нысанында техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымының оқу-өндірістік шеберханаларында, зертханаларында және оқу орталықтарында және/немесе кәсіпорындардың өндірістік алаңдарында өткізіледі.

 Жұмыс біліктілігін алу жөніндегі бағдарламаны меңгергеннен кейін оқуын жалғастырмайтын білім алушылар үшін біліктілік емтиханы қорытынды аттестаттау шеңберінде өткізіледі.

 Оқуды жалғастыратын білім алушылар үшін біліктілік емтиханы аралық аттестаттау шеңберінде өткізіледі.

 Жұмысшы біліктілігін беру туралы куәлік беру туралы шешім біліктілік комиссиясының шешімі бойынша біліктілік емтиханы негізінде қабылданады.

 7. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушыларды аралық аттестаттау оқу жұмыс жоспарлары мен бағдарламаларына сәйкес курстық жобаларды (жұмыстарды) қорғау, практика бойынша есептер, сынақтар және емтихандар нысанында жүзеге асырылады, бұл ретте сынақтар мен курстық жобаларды (жұмыстарды) қорғау емтихандар басталғанға дейін (болған жағдайда) өткізіледі.

 Курстық жобалар (жұмыстар) аталған пән және (немесе) модуль бойынша курстық жобаны (жұмысты) орындау үшін жеткілікті білімді меңгеруді қамтамасыз ететін пәннің және (немесе) модульдің теориялық бөлімі немесе тарауы аяқталғаннан кейін орындалады.

 Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар тұлғаларды аралық аттестаттау емтихандар және/немесе сынақтар нысанында өткізіледі.

 8. Сынақтар тізбесі оқу жұмыс жоспарына, сондай-ақ курстық жобаларға (жұмыстарға), кәсіптік практикаға сәйкес айқандалатын пәндер және (немесе) модульдер бойынша саралған бағалармен/балдармен өткізіледі.

 9. Білім алушыларды аралық аттестаттау материалдары әрбір оқу пәнінің және (немесе) модульдің оқу жұмыс жоспарлары мен бағдарламаларының негізінде жасалады.

 10. Білім алушыларды аралық аттестаттауға даярлау кезеңінде консультацияға бөлінген жалпы бюджет уақыты есебінен консультация өткізіледі.

 11. Білім алушыларды емтихан нысанында аралық аттестаттаудан өткізу үшін:

 1) емтихан билеттері (емтихандық бақылау тапсырмалары), тест тапсырмалары, ситуациялық тапсырмалар;

 2) емтихан кезінде пайдалануға рұқсат берілген көрнекі құралдар, анықтама сипатындағы материалдар, нормативтік құжаттар мен техника үлгілері;

 3) оқу және технологогиялық карталар;

 4) спорт залдары, жабдықтар, мүкәммалдар;

 5) емтихан ведомосы дайын болуы қажет.

 12. Аралық аттестаттауды (емтихандар мен сынақтарды қабылдау) педагог және (немесе) аталған пән және (немесе) модуль бойынша семестр бойы сабақ берген педагогтер не білім беру ұйымы басшысының тапсырмасы бойынша осы пәннің және (немесе) модульдің бейініне сәйкес келетін біліктілігі бар педагог жүзеге асырады.

 13. Аралық аттестаттау кезінде емтихандарға әрбір пән және (немесе) модуль бойынша оқу жұмыс жоспарлары мен білім беру бағдарламаларына сәйкес барлық практикалық, зертханалық, есептік-графикалық және курстық жұмыстарды (жобаларды), сынақтарды толық орындаған білім алушылар жіберіледі.

 1-2 пән және (немесе) модуль бойынша қанағаттанарлықсыз бағалары бар білім алушылар емтиханға педагогикалық кеңестің шешімімен жіберіледі.

 14. Емтихан билеттері бойынша тапсырманы орындау үшін аралық аттестаттауды өткізу кезінде:

 ауызша емтиханға әр білім алушыға 25 (жиырма бес) минуттан артық емес уақыт бөлінеді;

 жазбаша емтихан өткізуге:

 1) шығармаға және (немесе) эссеге әдебиет бойынша 6 астрономиялық сағат;

 2) математика және арнайы пәндерден және (немесе) модульдерден 4 академиялық сағат;

 3) қазақ және орыс тілінен мазмұндауға 3 астрономиялық сағат, диктантқа қазақ және орыс тілінен 2 астрономиялық сағат.

 Жазбаша емтихан жұмыстары білім беру ұйымының мөртабаны қойылған қағаздарда орындалады.

 Аралық аттестаттау шеңберінде біліктілік емтиханын өткізу кезінде практикалық тапсырманы орындау үшін 1 емтихан алушыға 6 астрономиялық сағаттан аспайтын, ал демонстрациялық емтиханы нысанында 12 астрономиялық сағаттан аспайтын уақыт бөлінеді.

 Біліктілік комиссиясының құрамы 60% - дан кем емес арақатынаста кәсіпорындар (жұмыс берушілер) өкілдері және 40% - дан артық емес білім беру ұйымдары өкілдері қатарынан қалыптастырылады.

 Біліктілік комиссиясы дауыс беру құқығы жоқ хатшыны қоспағанда, комиссия төрағасын, комиссия мүшелерін қоса алғанда, өкілдерінің тақ санынан тұрады.

 Дуальды оқыту кезінде біліктілік комиссиясының құрамына аттестатталушы адамдардың тәлімгерлері жіберілмейді.

 15. Тыңдауға, оқу жұмыстарын қарауға, спорт көріністеріне байланысты арнайы пәндер, модульдер бойынша емтихандарды тиісті әдістемелік пәндік және циклдық комиссиялардың, кафедралардың, бөлімдердің педагогтары қабылдайды. Оларды өткізу үшін нақты жұмсалатын, бірақ бір оқушыға бір академиялық сағаттан аспайтын уақыт қарастырылады.

 16. Аралық аттестаттауды (емтихандар мен сынақтарды) өткізу кезінде техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының рұқсатынсыз (оқу ісі, әдістемелік жұмыстар жөніндегі басшының орынбасарынан, бөлім меңгерушісі мен пәндік-циклдік комиссияның төрағасынан (төрайымынан) басқа) бөгде адамдардың қатысуына болмайды.

 17. Сырқаттануына байланысты немесе басқа да дәлелді себептермен аралық аттестаттаудан өтпеген білім алушыларға техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім білім беретін оқу орнының басшысы оны тапсыруға жеке мерзімді білім беру ұйымдарының бекітілген бұйрығымен белгілейді.

 18. "Қанағаттанарлықсыз" (сынақтан өткен жоқ) деген баға алған жағдайда емтиханды қайта тапсыруға бір пән және (немесе) модуль бойынша бір реттен артық рұқсат етілмейді.

 "Қанағаттанарлықсыз" деген баға алған кезде емтиханды (сынақты) қайта тапсыру мерзімін білім беру ұйымы дербес айқындайды.

 Аралық аттестаттау нәтижелері бойынша біреуден артық емес "қанағаттанарлық" бағасы бар білім алушылар үшін білім алушының білім беру ұйымы басшысының атына еркін нысандағы өтініші негізінде бағалауды арттыру мақсатында қайта тапсыруға жол беріледі.

 Емтиханды (сынақты) қайта тапсыру білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен ресімделеді.

 19. Аралық аттестаттау нәтижелері бойынша үштен астам "қанағаттанарлықсыз" бағасы бар білім алушылар педагогикалық кеңестің шешімі бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен білім беру ұйымынан шығарылады, оған белгіленген үлгідегі анықтама беріледі.

 20. Белгіленген курстағы оқу жоспарының талаптарын толықтай орындаған, аралық аттестаттаудың барлық сынақтары мен емтихандарын табысты тапсырған білім алушылар келесі курсқа техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен көшіріледі.

 21. Сараланған есепке алу көзделген пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды бағаларды педагогтер ағымдағы үлгерімді бақылау бағалары негізінде орташа арифметикалық баға ретінде қояды.

 21-1. Емтихан көзделген пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды баға мына формула бойынша есептеледі:

 И = 0,6 х (РО 1+...+ РО N) /N+ 0,4 х Е, мұндағы:

 РО – оқыту нәтижесі;

 N – оқыту нәтижелерінің саны;

 Э – емтихан бағасы.

 Оқыту нәтижесінің рейтингі (балдар) бағалау критерийлері үшін балдардың орташа арифметикалық мәнімен есептеледі:

 РO=KO1+...+ KON/N, қайда: 

 КО – бағалау критерийлері;

 N – бағалау саны.

 22. Ағымдағы оқу сабақтарынан қол үзбей, аралық аттестаттау емтихандарын мерзімінен бұрын тапсыруға техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары басшысының бұйрығымен:

 1) ағымдағы семестрдің пәндері және (немесе) модульдері бойынша оқу жұмыс жоспарлары мен білім беру бағдарламаларына сәйкес зертханалық, практикалық, есептік-графикалық және курстық жұмыстарды (жобаларды), сынақтарды "өте жақсы" деген бағаға тапсырған;

 2) белгіленген мерзімде аралық аттестаттаудан өтуге мүмкіндігі жоқ (тиісті құжаттармен расталған дәлелді себептер бойынша) білім алушылар жіберіледі.

 3-тарау. Білім алушыларға қорытынды аттестаттауды өткізу

 23. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының білім алушыларын қорытынды аттестаттау, медициналық білім беру бағдарламалары бойынша біліктілік емтиханын және (немесе) білім алушыларды қоспағанда, жалпы кәсіптік және арнайы пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды емтихандар тапсыруды немесе арнайы пәндердің және (немесе) модульдердің бірінде қорытынды емтихан тапсыру арқылы диплом жобасын (жұмысын) орындау мен қорғауды немесе дипломдық жұмысты орындауды және қорғауды қамтиды.

 Медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушыларды қорытынды аттестаттау Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 11 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-249/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21763 болып тіркелген) бекітілген Денсаулық сақтау саласындағы білім беру бағдарламалары білім алушыларының білімі мен дағдыларын бағалау, түлектерінің кәсіптік даярлығын бағалау, денсаулық сақтау саласындағы мамандардың кәсіптік даярлығын бағалау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

 Қорытынды аттестаттау оны өткізудің алдын ала бекітілген кестесі бойынша өткізіледі.

 Қорытынды аттестаттауға академиялық қарызы жоқ және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) бекітілген техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімнің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарының (бұдан әрі – МЖМБС) талаптарына сәйкес білім беру бағдарламаларын толық көлемде меңгерген білім алушылар жіберіледі.

 Білім алушыларды қорытынды аттестаттауға жіберу білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен ресімделеді.

 ҚО арқылы қорытынды аттестаттауды өткізу кезінде білім беру ұйымы білім алушылардың жеке басын сәйкестендіруді қамтамасыз етеді, оның тәсілін ұйым дербес таңдайды және оны өткізу тәртібінің сақталуын бақылайды.

 Білім алушыларды сәйкестендіру білім алушының жеке басын бейне камера алдында ашық түрде ұсынылған жеке басын куәландыратын құжаттың деректерімен визуалды салыстыру арқылы жүзеге асырылады. Білім алушылар байланыс жабдықтары мен арналарына қойылатын техникалық талаптар туралы алдын ала хабардар етіледі. Білім беру ұйымы білім алушылардың техникалық мүмкіндігіне байланысты алдын ала тексеру арқылы көз жеткізеді.

 Компьютерлік тестілеу ақпараттық жүйелерге енгізілген құралдардың көмегімен немесе жеке құралдардың көмегімен өткізіледі. Тестілеу процесі автоматтандырылған. Тестілеу нәтижелерін автоматтандырылған өңдеу және сақтау қамтамасыз етіледі.

 24. Дипломдық жобаны (жұмысты) жұмысшы біліктілігі бойынша білім алатын студенттер, сондай-ақ жаратылыстану-ғылыми, гуманитарлық, экономикалық және шығармашылық мамандықтар бойынша білім алушылар орындайды және ол бітірушілердің арнайы теориялық білімі мен практикалық дағдыларын жүйелеуге, қорытындылауға және тексеруге бағытталған.

 Дипломдық жобаны (жұмысты) орта буын маманын, қолданбалы бакалавр дайындау кезінде техникалық, технологиялық және шаруашылық мамандықтар бойынша білім алатын студенттер орындайды, және ол кейбір техникалық құралдар мен технологиялар жасауды немесе олардың есебін болжайды.

 25. Білім беру ұйымдарында білім алушыларды қорытынды аттестаттауды өткізу үшін білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен қорытынды аттестаттау комиссиясы құрылады.

 Қорытынды аттестаттау комиссиясының құрамы дауыс беру құқығынсыз хатшыны қоса алғанда кәсіпорындардың білікті мамандарынан, арнайы пәндер оқытушыларынан, өндірістік оқыту шеберлерінен және оқу орнын басқарудың алқалы органдары өкілдерінен, яғни жұмыс берушілер өкілдерінен 60% - дан кем емес және техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының өкілдерінен 40% - дан артық емес арақатынасында құрылады.

 Қорытынды аттестаттау комиссиясы (бұдан әрі – комиссия) дауыс беру құқығы жоқ хатшыны қоспағанда, комиссия төрағасын, комиссия мүшелерін қоса алғанда, өкілдерінің тақ санынан тұрады.

 Медициналық білім беру бағдарламалары бойынша комиссиясының құрамына қосымша денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган аккредиттеген білім алушылардың білімі мен дағдыларын бағалауды жүзеге асыратын ұйымдардың өкілдері кіреді.

 26. Комиссия қорытынды аттестаттауды өткізу кезеңінде қорытынды аттестаттауды өткізуге бір ай қалғанда құрылады.

 27. Комиссия:

 1) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің білім беру бағдарламаларында белгіленген білім алушылардың теориялық және практикалық даярлық деңгейінің сәйкестігін;

 2) білім алушылардың өндірістік оқыту, жалпы кәсіптік және арнайы пәндер және (немесе) кәсіптік модульдер бойынша нақты білім, іскерлік деңгейін және практикалық дағдыларын, кәсіптер (мамандықтар) бойынша оқу бағдарламалары мен біліктілік сипаттамаларының талаптарына сәйкестігін айқындайды.

 28. Комиссия отырыстарының ұзақтығы күніне 6 сағаттан аспайды.

 29. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушыларды қорытынды аттестаттау, оның ішінде ҚО арқылы қорытынды атттестаттау оқу процесінің кестесінде көрсетілген мерзімде оқу жұмыс жоспарларының нысандары бойынша өткізіледі.

 Медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушыларды қорытынды аттестаттау медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушылардың білімі мен дағдыларын бағалау бойынша денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган аккредиттеген ұйымдармен келісілген мерзімде өткізіледі.

 Білім беру ұйымдарында ҚО арқылы қорытынды аттестаттау өткізу үшін орынжайлар:

 1) білім алушыларды үздіксіз бейне және аудио бақылау, бейнежазба жүргізуді;

 2) дипломдық жобаларды (жұмыстарды) қорғау кезінде білім алушылардың презентациялық материалдарын көрсету мүмкіндігін қамтамасыз ететін қажетті жабдықтар жиынтығымен жарақтандырылады.

 ҚО арқылы қорытынды аттестаттауға қатысатын білім алушылар рәсімнің тұтастығын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін техникалық құралдармен және бағдарламалармен қамтамасыз етіледі.

 ҚО арқылы қорытынды аттестаттау нақты уақыт режимінде (онлайн), оның ішінде білім алушының жеке басын міндетті сәйкестендіруді және кешенді емтихандарды өткізу тәртібінің сақталуын бақылауды жүзеге асыра отырып өткізіледі.

 Кешенді емтихандарды компьютерлік тестілеу нысанында өткізуге жол беріледі.

 30. Комиссияға мынадай материалдар мен құжаттар ұсынылады:

 1) мамандық бойынша оқу жұмыс жоспары;

 2) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы басшысының білім алушыларды қорытынды аттестаттауға жіберу туралы бұйрығы;

 3) білім алушылардың қорытынды бағаларының жиынтық ведомосы;

 4) оқу бағдарламасына сәйкес қорытынды емтиханға енгізілген емтихан билеттерінің жиынтығы мен сұрақтар тізбесі;

 5) денсаулық сақтау кадрларын даярлау бағыты бойынша оқу-әдістемелік бірлестікпен келісілген медициналық білім беру бағдарламалары бойынша білім алушыларға арналған тест тапсырмаларының техникалық ерекшеліктері мен клиникалық станциялар тізімі;

 6) күндізгі нысанында оқитын білім алушының денсаулық жағдайына байланысты қорытынды аттестаттау мерзімін жылжытуға құқығын растайтын құжаттар;

 7) сырттай нысанында оқитын білім алушының денсаулық жағдайына және (немесе) жұмыс орнынан дәлелді құжаттар ұсынылғанына байланысты қорытынды аттестаттау мерзімін жылжытуға құқығын растайтын құжаттар.

 31. ҚО арқылы кезінде техникалық ақаулықтар туындаған жағдайда, білім алушыға басқа күні және (немесе) басқа уақытта қорытынды аттестаттаудан өту мүмкіндігі беріледі. Бұл жағдайда техникалық хатшы электрондық акт ресімдейді және актінің көшірмесін комиссияның барлық мүшелеріне жібереді.

 Ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғалар үшін қорытынды аттестаттау олардың денсаулық жағдайына теріс факторлардың әсерін болдырмайтын және білім алушылардың физиологиялық ерекшеліктері мен денсаулық жағдайына жауап беретін жағдайларда өткізіледі.

 Пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды емтихандар оқу бағдарламаларына сәйкес: бірнеше арнайы пәндер және (немесе) кәсіптік модульдер бойынша сұрақтарды қамтитын ауызша, жазбаша, кешенді емтихан нысандарында өткізіледі.

 Қорытынды аттестаттауды өткізу нысандарын білім беру ұйымдары айқындайды.

 Диплом жобасын (жұмысын) қорғау қорытынды аттестаттау өткізу жөніндегі комиссияның ашық отырысында оның мүшелерінің кемінде 2/3-сінің қатысуымен өткізіледі. Бір дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау ұзақтығы бір білім алушыға 30 (отыз) минуттан аспайды. Диплом жобасын (жұмысын) қорғау үшін білім алушы ұзақтығы 10 (он) минуттан аспайтын баяндама жасайды.

 Қорытынды аттестаттау басталғанға дейін екі апта бұрын білім алушылар қорғауға жіберілген дипломдық жобаларды (жұмыстарды) рецензиялармен және презентациялық материалдармен ұсынады.

 Дипломдық жобаны (жұмысты) қорғауды өткізу уақыты кестемен анықталады және дипломдық жобаларды (жұмыстарды) қорғау басталғанға дейін кемінде үш жұмыс күні бұрын білім алушылардың назарына жеткізіледі.

 Дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау, оның ішінде ҚО арқылы қорғау презентация түрінде өтеді.

 Ауызша қорытынды емтиханның ұзақтығы бір білім алушыға 15 (он бес) минуттан аспайды.

 Ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғалар (ақыл-ойы сақталмаған) үшін қорытынды аттестаттау практикалық жұмысты орындау нысанында, өткізіледі, басқа санаттағылар үшін техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымы айқындайды.

 32. Өтініш негізінде және комиссияның шешімі бойынша ағымдағы оқу жылында тиісті оқу пәні және (немесе) модуль бойынша емтихан тапсыруға/дипломдық жобаны (жұмысты) қорғауға дәлелді себеппен қорытынды аттестаттауға келмеген (денсаулық жағдайына немесе тиісті құжаттармен расталған өзге де объективті себептерге байланысты) білім алушылар қайта жіберіледі. Білім алушылар өтінішті еркін нысанда жазады.

 Қанағаттанарлықсыз баға алғаннан кейін денсаулық жағдайы туралы ұсынылған құжаттар қаралмайды.

 Оң бағаны көтеру мақсатында қорытынды емтиханды қайта тапсыруға және дипломдық жобаны (жұмысты) қорғауға жол берілмейді.

 33. Диплом жобасын (жұмыс) қорғау немесе қорытынды емтихан тапсыру кезінде "қанағаттанарлықсыз" деген баға алған білім алушыға мамандығы (кәсібі) бойынша оқу курсын толық аяқтағандығы туралы белгіленген үлгідегі анықтама беріледі.

 34. Белгіленген мерзімде қорытынды аттестаттаудан өтуге мүмкіндігі жоқ (денсаулық жағдайына, әскери қызметке шақырылуына немесе тиісті құжаттармен расталған өзге де объективті себептерге байланысты) білім алушыларға оқу процесінің кестесіне сәйкес қорытынды аттестаттау басталатын күнге дейін екі айдан ерте емес мерзімде қорытынды аттестаттауды (сессияны мерзімінен бұрын тапсыру немесе ұзарту) жеке тапсыруға рұқсат етіледі.

 Қылмыстық-атқару жүйесінің түзеу мекемелері жанындағы білім беру ұйымдарының білім алушыларын қорытынды аттестаттауды мерзімінен бұрын тапсыруға, жазасын өтеуден босату туралы мәселе шешілген жағдайда, оқу процесінің кестесіне сәйкес қорытынды аттестаттау басталатын күнге дейін үш айдан ерте емес мерзімде жол беріледі.

 35. Комиссиясының отырысы тиісті хаттамамен ресімделеді, оған комиссия төрағасы, мүшелері қол қояды.

 Қорытынды емтихандарды тапсыру және (немесе) дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау нәтижелері олар өткізілген күні, көрсету емтиханын өткізу кезінде 3 жұмыс күнінен кешіктірілмей жарияланады.

 Карантин, әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар немесе ҚО арқылы оқыту кезінде уәкілетті органның шешімі бойынша қорытынды аттестаттауға қатысушылардың іс-әрекеттеріне байланысты емес өзгеде мән-жайлар туындаған кезде, Комиссия осы Қағидалардың 23-тармағына сәйкес қорытынды аттестаттауды өткізу нысанын өзгерту және қорытынды аттестаттаудың нәтижелерін айқындау жөнінде шешім қабылдайды.

 Қорытынды аттестаттауды ҚО арқылы өткізу кезінде нәтижелерді есепке алу электрондық-цифрлық нысанда жүзеге асырылады. Бұл ретте қорытынды аттестаттау туралы мәліметтерді қағаз тасымалдағышта сақтау міндетті болып табылады.

 35-1. Аралық және (немесе) қорытынды аттестаттауды бағалау нәтижесімен келіспеген кезде білім алушылар білім беру ұйымы басшысының атына ол өткізілгеннен кейінгі келесі жұмыс күнінен кешіктірмей еркін нысанда өтініш (апелляцияға) жазады.

 Апелляциялық комиссия құрамын білім беру ұйымы дербес қалыптастыратын және айқындайтын білім беру ұйымы басшысының бұйрығымен құрылады.

 Апелляциялық комиссия дауыс беру құқығы жоқ хатшыны қоспағанда, комиссия төрағасын, комиссия мүшелерін қоса алғанда, өкілдерінің тақ санынан тұрады.

 Апелляциялық комиссияның шешімі өтініш түскен күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірмей еркін нысандағы хаттамамен ресімделеді және оны білім алушының назарына жеткізеді.

 36. Оқу пәндері және (немесе) модульдер, курстық жобалар (жұмыстар) бойынша, оқу жоспарларының тәжірибелері бойынша есептердің сынақтар мен емтихандарының кемінде оқу бағдарламаларының кемінде 75 пайызын "жақсы" бағалармен ал қалғандарын – "жақсы" бағаларымен тапсырған және игерген және дипломдық жұмысты (жобаны) және (немесе) емтихандарды "жақсы" деген бағамен қорғаған білім алушылар, білім беру ұйымының қорытынды аттестациялық комиссиясының шешімі бойынша үздік диплом беріледі.

 Балдық-рейтингтік әріптік жүйені қолдану кезінде білім беру бағдарламасын "А", "А-", "В+", "В", "В-", "С+" бағаларымен игерген және тапсырған және оқудың барлық кезеңінде үлгерімінің орташа балы 3,5-тен төмен емес, сондай-ақ қорытынды аттестаттауды "А", "А-" бағаларымен тапсырған білім алушыларға, оқудың барлық кезеңі ішінде емтихандарды қайта тапсыру болмағанда, үздік диплом беріледі.

 37. Біліктілік деңгейін көрсете отырып диплом беру туралы шешім пәндер және (немесе) модульдер бойынша қорытынды емтихандар және (немесе) дипломдық жобаларды (жұмыстарды) қорғау нәтижелері негізінде қабылданады.


Техникалық және кәсіптік, орта
 білімнен кейінгі білім беру
 ұйымдарындағы білім
 алушылардың үлгеріміне
 ағымдағы бақылауды, аралық


және қорытынды аттестаттауды
 өткізудің үлгі қағидаларына
 қосымша

 Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі

Әріптік жүйе бойынша баға

Балдардың сандық эквиваленті

Пайыздық мазмұны

Дәстүрлі жүйе бойынша баға

А

4,0

95-100

Өте жақсы

А-

3,67

90-94

В+

3,33

85-89

Жақсы

В

3,0

80-84

В-

2,67

75-79

С+

2,33

70-74

С

2,0

65-69

Қанағаттанарлық

С-

1,67

60-64

D+

1,33

55-59

D

1,0

50-54

F

0

0-49

Қанағаттанарлықсыз


Қазақстан Республикасы
 Білім және ғылым министрінің
 2008 жылғы 18 наурыздағы
 N 125 бұйрығымен
 бекітілген








 Жоғары оқу орындарында білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидалары

       Ескерту. Қағида алып тасталды – ҚР Білім және ғылым министрінің 25.09.2018 № 494 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.


 
 
 

© 2012. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты» ШЖҚ РМК

]]>
admin Fri, 03 Oct 2025 12:17:23 -0400
Мемлекеттік рәміздер және геральдикалық белгілер саласындағы нормативтік құқықтық актілер https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1902-memlekettk-rmzder-zhne-geraldikaly-belgler-salasynday-normativtk-yty-aktler.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1902-memlekettk-rmzder-zhne-geraldikaly-belgler-salasynday-normativtk-yty-aktler.html Жамбыл облысы әкімдігінің 

ішкі саясат басқармасы





Мемлекеттік рәміздер 

және геральдикалық белгілер саласындағы нормативтік құқықтық актілер 

жинағы 

(Әдістемелік ұсынымдар)











Тараз қаласы, 2024 жыл












МАЗМҰНЫ


I

1 бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКТЕТІК РӘМІЗДЕРІН ПАЙДАЛАНУДЫ РЕТТЕЙТІН ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢНАМАЛЫҚ АКТІЛЕРІ 




4

II

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 



4

III

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) қағидалары                                                                             





19


ІV

Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою қағидалары




30


V

Мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды дайындау және оларды әкімшілік ғимараттарда орналастыру қағидалары




32


2 бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ МЕМЛЕКЕТТІК РӘМІЗДЕРІНІҢ ПАЙДАЛАНЫЛУЫН РЕТТЕЙТІН КЕЙБІР ЗАҢНАМАЛАРДАН ҮЗІНДІ 



36


VІІ

Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық Кодексі


36

VІІІ

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi

38


ІХ

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік және 

Ұлттық стандарттары


39



 

1 БӨЛІМ


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКТЕТІК РӘМІЗДЕРІН ПАЙДАЛАНУДЫ РЕТТЕЙТІН ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢНАМАЛЫҚ АКТІЛЕРІ



Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы

Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 4 маусымдағы № 258 Конституциялық заңы






1-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК РӘМІЗДЕРІ


1-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері


Мемлекеттік Ту, Мемлекеттік Елтаңба, Мемлекеттік Гимн Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері болып табылады.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы - ортасында шұғылалы күн, оның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тік бұрышты көгілдір түсті мата. Тудың сабының тұсында ұлттық өрнек тік жолақ түрінде нақышталған. Күн, оның шұғыласы, қыран және ұлттық өрнек бейнесі алтын түстес. Тудың ені мен ұзындығының арақатынасы - 1:2.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы – дөңгелек нысанды және көгілдір түс аясындағы шаңырақ (киіз үйдің жоғарғы күмбез тәрізді бөлігі) түрінде бейнеленген, шаңырақты айнала күн сәулесіндей тарап уықтар шаншылған. Шаңырақтың оң жағы мен сол жағында аңыздардағы қанатты пырақтар бейнесі орналастырылған. Жоғарғы бөлігінде – бес бұрышты көлемді жұлдыз, ал төменгі бөлігінде "QAZAQSTA№" деген жазу бар. Жұлдыздың, шаңырақтың, уықтардың, аңыздардағы қанатты пырақтардың бейнесі, сондай-ақ "QAZAQSTA№" деген жазу – алтын түстес.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимні - осы Конституциялық заңда көзделген жағдайларда орындалатын музыкалық-поэтикалық туынды.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Мемлекеттік Елтаңбасының эталондары Қазақстан Республикасы Президентінің Резиденциясында сақталады.


2-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттiк рәміздерін дайындауды және пайдалануды реттейтiн Қазақстан Республикасының заңнамасы


Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін дайындау және пайдалану тәртібі Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Конституциялық заңда және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде айқындалады.


3-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін бекіту


Мыналар:

1) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының бейнесі (осы Конституциялық заңға 1-қосымша);

2) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі (осы Конституциялық заңға 2-қосымша);

3) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің музыкалық редакциясы мен мәтіні (осы Конституциялық заңға 3-қосымша) бекітілсін.



2-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ТУЫ


4-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын пайдалану тәртібі


1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мынадай орындарда міндетті түрде көтеріледі (тігіледі, орналастырылады):

1) Қазақстан Республикасының Президенті Резиденциясының, Парламентінің, Сенат пен Мәжілістің, Үкіметтің, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің, Конституциялық Соттың, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен жергілікті соттарының, Жоғары Сот Кеңесінің, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, мемлекеттік ұйымдардың ғимараттарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы елшіліктерінің, халықаралық ұйымдардағы тұрақты өкілдіктерінің, сауда өкілдіктерінің, шетелдегі басқа да ресми мекемелерінің, шетелдегі мекемелерінің басшылары резиденцияларының ғимараттарында және сол мемлекеттің протоколдық практикасына сәйкес көлік құралдарында - ұдайы;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Парламенті палаталары төрағаларының, Премьер-Министрдің, Мемлекеттік кеңесшінің, Конституциялық Сот Төрағасының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Төрағасының және жергілікті соттары төрағаларының, Жоғары Сот Кеңесі Төрағасының, Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының, Қазақстан Республикасының Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлінің, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің басшыларының, жергілікті өкілді және атқарушы органдар басшыларының, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелері басшыларының кабинеттерінде - ұдайы;

3) Қазақстан Республикасының Парламенті Сенаты мен Мәжілісінің бірлескен және бөлек отырыстары, Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының, Үкіметтің үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстары өтетін залдарда, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының отырыс залдарында, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергілікті соттарының сот мәжілісі залдарында, Жоғары Сот Кеңесінің отырыс залдарында, орталық, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың алқа отырысы залдарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік және үкіметтік наградалары тапсырылатын залдарда, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің қабылдау залдарында, сондай-ақ бала тууды және некені тіркейтін үй-жайларда - ұдайы;

4) мемлекеттік органдардың ғимараттарында алғаш ашылған кезде, салтанатты жағдайда;

5) егер халықаралық құқық нормалары мен Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделген болса, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталары төрағаларының, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің және олардың өкілетті өкілдерінің қатысуымен халықаралық форумдар өтетін ғимараттарда немесе үй-жайларда;

5-1) мемлекеттік заңды тұлғалардың, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып табылатын өзге де акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің мемлекеттік нышандарға арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайларында (үй-жайларының бір бөлігінде);

6) ресми адамдар ретінде Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталарының төрағалары, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі мінген теңіз кемелерінде, ішкі жүзу кемелерінде және басқа да қатынас құралдарында;

7) Қазақстан Республикасында тiркелген кемелердiң бұлқынындағы ту ретiнде - белгiленген тәртiппен;

8) Қазақстан Республикасының әскери корабльдерi мен кемелерiнде - әскери жарғыларға сәйкес;

9) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери құрамаларында, бөлімдерінде, бөлімшелерінде және мекемелерінде, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарында - Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мерекелері күндерінде, ант қабылдау кезiнде;

10) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күнін мерекелеу, ресми және салтанатты рәсімдер, спорттық іс-шаралар кезінде;

11) жалпы орта, кәсіптік бастауыш, кәсіптік орта, кәсіптік жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіптік білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында - жаңа оқу жылының ашылу және оқу жылының аяқталу рәсімдері кезінде;

12) Қазақстан Республикасына мемлекеттік және ресми сапарлармен келген шет мемлекеттердің мемлекет басшыларымен, парламенттері мен үкіметтерінің басшыларымен кездесу кезінде.

Қарулы Күштердің құрамаларында, әскери бөлімдерінде, бөлімшелерінде, мекемелерінде және басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда Мемлекеттік Туды және оның бейнесін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі жалпы әскери жарғыларда айқындалады.

Ғимараттарға тұрақты тігілген Мемлекеттік Туға тәуліктің қараңғы мезгілінде жарық түсіп тұруға тиіс.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы басқа да ғимараттарда (үй-жайларда) олардың иелерінің еркі бойынша тігілуі мүмкін.

Мемлекеттік Туды және оның бейнесін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

2. Қазақстан Республикасы Мемлекеттiк Туының бейнесi міндетті түрде:

1) Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламенттің, Үкіметтің, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың және олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергілікті соттарының, Жоғары Сот Кеңесінің, жергiлiктi өкілді және атқарушы органдардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің веб-сайттарында Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен;

2) Қазақстан Республикасының әуе кемелерінде, сондай-ақ ғарыш аппараттарында орналастырылады.

Мемлекеттiк Тудың бейнесi өзге де материалдық объектілерде орналастырылуы мүмкін.

3. Мемлекеттiк Ту оның көлемiне қарамастан ұлттық стандартқа сәйкес келуге тиiс.

Мемлекеттік Ту ұлттық стандартқа сәйкес келмеген жағдайда, ол Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін пайдалану мәселелері жөніндегі уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен ауыстырылуға және жойылуға тиіс.

Мемлекеттiк Тудың бейнесiн қоғамдық бірлестіктер мен басқа да ұйымдар туларының геральдикалық негізі ретінде пайдалануға болмайды.

Мемлекеттiк Тудың бейнесi Қазақстан Республикасы мемлекеттік наградаларының, Ұлттық Банк банкноттары мен монеталарының элементі немесе геральдикалық негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін.

4. Ұлттық аза тұтуға байланысты Мемлекеттiк Ту ұлттық аза тұту мерзiмi ішінде тутұғыр биiктiгiнiң жартысына дейiн төмен түсiрiледi.


5-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туын және басқа да туларды Қазақстан Республикасының аумағында бір мезгілде пайдалану


1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын шет мемлекеттердің, қоғамдық бірлестіктердің және басқа да ұйымдардың туларымен бір мезгілде көтергенде (тіккенде, орналастырғанда) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының көлемі басқа тулардың көлемінен кіші болмауға тиіс.

Бұл ретте Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы басқа тулардан төмен орналастырылмайды.

2. Қоғамдық бірлестіктердің және басқа да ұйымдардың тулары Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туымен бірдей болмауға тиіс.

3. Қазақстан Республикасында аккредиттелген дипломатиялық өкілдіктерді, консулдық мекемелерді, халықаралық ұйымдарды және (немесе) олардың өкілдіктерін қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын шетелдік ұйымдар мен өкілдіктер пайдаланатын шет мемлекеттердің тулары Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туымен бір мезгілде орналастырылады.



3-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ЕЛТАҢБАСЫ


6-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасын пайдалану тәртібі


1. Мемлекеттік Елтаңба міндетті түрде:

1) Қазақстан Республикасы Президенті Резиденциясының, Парламенттің, Сенат пен Мәжілістің, Үкіметтің, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен жергілікті соттарының, Жоғары Сот Кеңесінің, Қарулы Күштердің құрамаларының, әскери бөлімдерінің, бөлімшелері мен мекемелерінің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың ғимараттарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы елшіліктерінің, халықаралық ұйымдардағы тұрақты өкілдіктерінің, сауда өкілдіктерінің, шетелдегі басқа да ресми мекемелерінің, шетелдегі мекемелері басшылары резиденцияларының ғимараттарында - ұдайы;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Парламенті палаталары төрағаларының, Премьер-Министрдің, Мемлекеттік кеңесшінің, Конституциялық Сот Төрағасының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасының және жергілікті соттары төрағаларының, Жоғары Сот Кеңесі Төрағасының, Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының, Қазақстан Республикасының Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлінің, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің басшыларының, жергілікті өкілді және атқарушы органдар басшыларының, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелері басшыларының кабинеттерінде - ұдайы;

3) Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты мен Мәжілісінің бірлескен және бөлек отырыстары, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталарының, Үкіметтің үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстары өтетін залдарда, Конституциялық Соттың отырыс залдарында, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергілікті соттарының сот мәжілісі залдарында, Жоғары Сот Кеңесінің отырыс залдарында, орталық, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың алқа отырыстары залдарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік және үкіметтік наградалары тапсырылатын залдарда, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің қабылдау залдарында, сондай-ақ бала тууды және некені тіркейтін үй-жайларда - ұдайы;

4) мемлекеттік заңды тұлғалардың, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып табылатын өзге де акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің мемлекеттік нышандарға арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайларында (үй-жайларының бір бөлігінде) орналастырылады.

Қарулы Күштердің құрамаларында, әскери бөлімдерінде, бөлімшелерінде, мекемелерінде және басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда Мемлекеттік Елтаңбаны және оның бейнесін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі жалпы әскери жарғыларда айқындалады.

2. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі міндетті түрде:

1) Қазақстан Республикасының Президенті мен оның Әкімшілігінің, Қазақстан Республикасы Парламентінің, оның Палаталары мен олардың аппараттарының, Қазақстан Республикасының Парламенті Палаталары Бюроларының, Қазақстан Республикасы Үкіметінің және Үкіметі Аппаратының, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен жергілікті соттарының, Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесінің, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің құрамаларының, әскери бөлімдерінің, бөлімшелері мен мекемелерінің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың, жергілікті өкілді, атқарушы органдардың және өзге де мемлекеттік ұйымдардың мөрлері мен құжаттарының бланкілерінде;

1-1) нотариустардың мөрлерiнде;

1-2) азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуді және азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуге байланысты мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің басқа да түрлерін жүзеге асыру үшін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясының мөрлерінде;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Парламентінің, Үкіметінің, Конституциялық Сотының және Жоғарғы Сотының ресми басылымдарында;

3) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банкноттары мен монеталарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарында;

4) Қазақстан Республикасының азаматтарына берілетін жеке куәлікте, туу туралы куәлікте, паспортта және өзге де паспорттарда, мемлекеттік органдар мен мемлекеттік ұйымдар қызметкерлерінің қызметтік куәліктерінде;

5) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына орнатылатын шекара бағаналарында;

6) Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламенттің, Үкіметтің, министрліктердің, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың және олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергілікті соттарының, Жоғары Сот Кеңесінің, жергiлiктi өкілді және атқарушы органдардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің веб-сайттарында Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен орналастырылады.

Мемлекеттік Елтаңбаның бейнесі өзге де материалдық объектілерде орналастырылуы мүмкін.

3. Мемлекеттік Елтаңба оның көлеміне қарамастан ұлттық стандартқа сәйкес келуге тиіс.

Мемлекеттік Елтаңба ұлттық стандартқа сәйкес келмеген жағдайда, ол Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін пайдалану мәселелері жөніндегі уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен ауыстырылуға және жойылуға жатады.

4. Осы Конституциялық заңда белгіленгеннен басқа жағдайларда мемлекеттік емес ұйымдардың және олардың лауазымды адамдарының бланкілерінде, мөрлерінде және басқа да реквизиттерінде Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесін пайдалануға тыйым салынады.

Мемлекеттік Елтаңбаны қоғамдық бірлестіктер мен басқа да ұйымдар елтаңбаларының геральдикалық негізі ретінде пайдалануға болмайды.

Мемлекеттік Елтаңбаның бейнесі әскери немесе өзге де мемлекеттік қызмет атқаратын адамдар үшін белгіленген айырым белгілері мен нысанды киім үлгілерінде, Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларының элементі немесе геральдикалық негізі ретінде, сондай-ақ спортшылардың спорттық костюмдері мен басқа да спорттық керек-жарақтарында пайдаланылуы мүмкін.

Мемлекеттік Елтаңбаны және оның бейнесін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.


7-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Елтаңбасын және басқа да елтаңбаларды Қазақстан Республикасының аумағында бір мезгілде пайдалану


Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы мен шет мемлекеттердің елтаңбаларын немесе қоғамдық бірлестіктің, басқа да ұйымның елтаңбаларын (геральдикалық белгісін) бір мезгілде орналастырғанда Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының көлемі басқа елтаңбалардың көлемінен кіші болмауға тиіс.

Бұл ретте Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы басқа елтаңбалардан (геральдикалық белгілерден) төмен орналастырылмайды.



4-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ГИМНІ


8-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнін пайдалану тәртібі


1. Мемлекеттік Гимн:

1) Қазақстан Республикасының Президенті қызметке кіріскен кезде - ол ант бергеннен кейін;

2) Қазақстан Республикасы Парламенті сессияларының ашылуы және жабылуы кезінде;

3) Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мерекелеріне, сондай-ақ өзге де салтанатты іс-шараларға арналған жиналыстар мен мәжілістердің салтанатты ашылуы кезінде;

4) теле-, радиоарналар эфирге шыққан кезде тәулiк сайын, олардың хабар таратуы басталғанда және аяқталғанда;

5) Қазақстан Республикасы халқының өміріндегі аса маңызды тарихи оқиғаларды атап өту құрметіне ескерткіштерді, монументтерді, құлпытастарды және басқа да ғимараттарды ашу кезінде;

6) Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары, сондай-ақ қоғамдық бірлестіктері мен өзге де ұйымдары өткізетін ресми және салтанатты рәсімдер, спорттық іс-шаралар кезінде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы көтерілген кезде;

7) Қазақстан Республикасына мемлекеттік немесе ресми сапармен келген шет мемлекеттердің басшыларын қарсы алу кезінде - тиісті шет мемлекеттің мемлекеттік гимні орындалғаннан кейін;

8) жалпы орта, кәсіптік бастауыш, кәсіптік орта, кәсіптік жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіптік білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында жаңа оқу жылының ашылу және оқу жылының аяқталу рәсімдері кезінде, сондай-ақ өзге де салтанатты іс-шаралар өткізілген кезде;

9) Қазақстан Республикасының ұлттық (құрама) командасы қатысатын спорттық іс-шаралар өткізілген кезде орындалады.

1-1. Мемлекеттік заңды тұлғалардың, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып табылатын өзге де акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің мемлекеттік нышандарға арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайларында (үй-жайларының бір бөлігінде) Мемлекеттік Гимннің мәтіні міндетті түрде орналастырылады.

Мемлекеттік Гимннің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

2. Қарулы Күштердің құрамаларында, әскери бөлімдерінде, бөлімшелерінде, мекемелерінде және басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда Мемлекеттік Гимнді орындау және оның мәтінін пайдалану тәртібі жалпы әскери жарғыларда айқындалады.


9-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнін орындау тәртібі


1. Мемлекеттік Гимн көпшілік алдында орындалған кезде қатысушылар оны орнынан тұрып айтады (тыңдайды), бұл ретте Қазақстан Республикасының азаматтары оң қолын жүрек тұсына қояды.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары мен өзге де ұйымдары шет мемлекеттер аумағында іс-шаралар өткізген кезде Мемлекеттік Гимн осы Конституциялық заңға, сондай-ақ сол мемлекеттің заңнамасы мен протоколдық практикасына және жергілікті салт-дәстүрге сәйкес орындалады.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын салтанатты жағдайда көтеру және тігу кезінде Мемлекеттік Гимн орындалады, бұл ретте қатысушылар жүздерін Туға қарай бұрады.

2. Мемлекеттік Гимнді оркестр, хор, оркестр мен хор орындайды не ол өзге де вокалдық және аспаптық түрде орындалады. Бұл ретте дыбыс жазу құралдары пайдаланылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнін ықшамдап орындауға жол беріледі.

3. Мемлекеттік Гимн бекітілген мәтіні мен музыкалық редакциясына дәлме-дәл сәйкестікпен мемлекеттік тілде орындалады.

4. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтіні мен музыкалық редакциясын басқа музыкалық шығармалардың және өзге де өнер туындыларының негізі ретінде пайдалануға болмайды.



5-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТІ


10-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті


Үкіметтің құзыретіне:

1) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 222-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен;
2) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 
№ 222-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен;

3) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) қағидаларын бекіту;

3-1) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күнін мерекелеу қағидаларын бекіту;

4) Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері саласындағы уәкілетті органды айқындау;

5) өзiне Қазақстан Республикасының Конституциясымен, Қазақстан Республикасының заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актiлерiмен жүктелген өзге де функцияларды орындау жатады.


11-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері саласындағы уәкілетті органдардың құзыреті


1. Техникалық реттеу және метрология саласындағы уәкілетті орган:

1) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Мемлекеттік Елтаңбасының ұлттық стандарттарын әзірлейді және бекітеді;

2) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Мемлекеттік Елтаңбасының эталондарын әзірлейді;

2-1) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Мемлекеттік Елтаңбасының осы Конституциялық заңда бекітілген ұлттық стандарттарға және олардың бейнелеріне сәйкес келетін эталондарын дайындау жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;

3) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын және Мемлекеттік Елтаңбасын дайындау жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асырады;

4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен лицензиаттың лицензияда көрсетілген талаптарды сақтауын бақылауды жүзеге асырады;

5) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін пайдалану мәселелері жөніндегі уәкілетті орган:

1) ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

2) мемлекеттік рәміздер мен геральдикалық белгілер мәселелері жөніндегі сараптама кеңесін құрады, сондай-ақ ол туралы ережені әзірлейді және бекітеді;

3) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.




12-бап. Жергілікті атқарушы органның құзыреті


Жергілікті атқарушы орган Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында пайдаланылуын (тігілуін, орналастырылуын) бақылауды жүзеге асырады.



6-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР


13-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздеріне құрметпен қарауды қалыптастыру


1. Қазақстан Республикасының азаматтары, сондай-ақ Республика аумағында жүрген адамдар Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін құрметтеуге міндетті.

2. Азаматтыққа және отансүйгіштікке, өз Отаны - Қазақстан Республикасына деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу, Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін құрметтеуді қалыптастыру, сондай-ақ олардың мәні мен маңызын түсіндіру мақсатында оларды оқыту жалпы орта, кәсіптік бастауыш, кәсіптік орта және кәсіптік жоғары білім беру ұйымдарының негізгі жалпы білім беру бағдарламаларына енгізіледі.

Жалпы орта, кәсіптік бастауыш, кәсіптік орта және кәсіптік жоғары білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында арнайы оқшауланған көрнекті орынға ұдайы Мемлекеттік Ту тігіледі, Мемлекеттік Елтаңба не олардың бейнесі, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мемлекеттік тілдегі мәтіні орналастырылады.


14-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын дайындау


Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасын дайындау Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен берілген тиісті лицензиясы болған жағдайда жүзеге асырылады.


15-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін дайындауды және пайдалануды реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық


Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін дайындауды және пайдалануды реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.


16-бап. Осы Конституциялық заңды қолданысқа енгізу тәртібі


1. Осы Конституциялық заң ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.

2. "Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы" 1996 жылғы 24 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1996 ж., № 1, 178-құжат; 1997 ж., № 12, 193-құжат; 2006 ж., № 1, 1-құжат) күшi жойылды деп танылсын.


Қазақстан Республикасының
 Президенті


 
 























«Қазақстан Республикасының
 мемлекеттік рәміздері туралы
»
 2007 жылғы 4 маусымдағы N 258-III 
 Қазақстан Республикасының
 Конституциялық заңына
 1-ҚОСЫМША


Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы




 
 


«Қазақстан Республикасының
 мемлекеттік рәміздері туралы
»
 2007 жылғы 4 маусымдағы
 № 258-III ҚРЗ
 Қазақстан Республикасының
 Конституциялық заңына
 2-ҚОСЫМША


Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы


      Ескерту. 2-қосымша жаңа редакцияда – ҚР 29.06.2018 № 162-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық Заңы.


 



«Қазақстан Республикасының
 мемлекеттік рәміздері туралы
»
 2007 жылғы 4 маусымдағы N 258-III 
 Қазақстан Республикасының
 Конституциялық заңына
 3-ҚОСЫМША


Қазақстан Республикасы Мемлекеттік гимнінің мәтіні


Әннің авторы Шәмші Қалдаяқов


Сөзін жазғандар: Жұмекен Нәжімеденов,

Нұрсұлтан Назарбаев


Алтын күн аспаны,

Алтын дән даласы,

Ерліктің дастаны,

Еліме қарашы!

Ежелден ер деген,

Даңқымыз шықты ғой.

Намысын бермеген,

Қазағым мықты ғой.


Қайырмасы:

Менің елім, менің елім,

Гүлің болып егілемін,

Жырың болып төгілемін, елім!

Туған жерім менің - Қазақстаным!


Ұрпаққа жол ашқан,

Кең байтақ жерім бар.

Бірлігі жарасқан,

Тәуелсіз елім бар.

Қарсы алған уақытты,

Мәңгілік досындай.

Біздің ел бақытты,

Біздің ел осындай!


Қайырмасы:

Менің елім, менің елім,

Гүлің болып егілемін,

Жырың болып төгілемін, елім!

Туған жерім менің - Қазақстаным!


Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің

музыкалық редакциясы


Әннің авторы Шәмші Қалдаяқов


 
 








Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін орналастыру ережесін бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 қазандағы № 873 Қаулысы





«Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» 2007 жылғы 4 маусымдағы Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңының 10-бабының  3) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:


1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) 


2. Осы қаулы алғаш рет ресми жарияланған күнінен бастап он күнтізбелік күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.



Қазақстан Республикасының
 Премьер-Министр

Қазақстан Республикасы

Үкіметінің 

2007 жылғы 2 қазандағы

№ 873 қаулысымен 

бекітілген 


Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) қағидалары


1. Жалпы ережелер


1. Осы Қағидалар "Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы" 2007 жылғы 4 маусымдағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына (бұдан әрі - Конституциялық заң) сәйкес әзірленді және Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібін айқындайды.


2. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі


2. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мынадай орындарда міндетті түрде көтеріледі (тігіледі, орналастырылады):

1) Қазақстан Республикасының Президентi Резиденциясының, Парламенттің, Сенат пен Мәжiлiстiң, Үкiметтiң, министрлiктер мен Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелерiнiң, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен жергiлiктi соттарының, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының, мемлекеттiк ұйымдардың ғимараттарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы елшiлiктерiнiң, халықаралық ұйымдардағы тұрақты өкiлдiктерiнiң, сауда өкiлдiктерiнiң, шетелдегi басқа да ресми мекемелерiнiң, шетелдегi мекемелерiнiң басшылары резиденцияларының ғимараттарында және болатын мемлекеттiң протоколдық практикасына сәйкес көлiк құралдарында – ұдайы;

2) Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Қазақстан Республикасы Парламентi палаталары төрағаларының, Премьер-Министрдiң, Мемлекеттiк кеңесшінің, Конституциялық Сот Төрағасының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Төрағасының және жергiлiктi соттары төрағаларының, Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының, Қазақстан Республикасы Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлiнiң, министрлiктер мен Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелері басшыларының, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар басшыларының, Қазақстан Республикасының шетелдегi мекемелерi басшыларының кабинеттерiнде – ұдайы;

3) Қазақстан Республикасының Парламенті Сенаты мен Мәжілісінің бірлескен және бөлек отырыстары, Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының, Үкіметтің үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстары өтетін залдарда, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының отырыс залдарында, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергілікті соттарының сот мәжілісі залдарында, орталық және жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың алқа отырысы залдарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік және үкіметтік наградалары тапсырылатын залдарда, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің қабылдау залдарында, сондай-ақ бала тууды және некені тіркейтін үй-жайларда – ұдайы;

4) мемлекеттік органдардың ғимараттарында алғаш ашылған кезде, салтанатты жағдайда;

 5) егер халықаралық құқық нормалары мен Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделген болса, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталары төрағаларының, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің және олардың өкілетті өкілдерінің қатысуымен халықаралық форумдар өтетін ғимараттарда немесе үй-жайларда;

5-1) мемлекеттік заңды тұлғалардың, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып табылатын өзге де акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің мемлекеттік нышандарға арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайларда (үй-жайларының бір бөлігінде).

6) ресми адамдар ретінде Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталарының төрағалары, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі мінген теңіз кемелерінде, ішкі жүзу кемелерінде және басқа да қозғалыс құралдарында;

7) Қазақстан Республикасында тіркелген кемелердің бұлқынындағы ту ретінде, белгіленген тәртіппен;

8) Қазақстан Республикасының әскери корабльдері мен кемелерінде әскери жарғыларға сәйкес;

9) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери құрамаларында, бөлімдерінде, бөлімшелерінде және мекемелерінде, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарында Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мерекелері күндерінде, ант қабылдау кезінде;

10) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күнін мерекелеу, ресми және салтанатты рәсімдер, спорттық іс-шаралар кезінде;

10-1) халықаралық ұйымдар өткізетін рәсімдер, салтанатты және спорттық іс-шаралар кезінде;

11) жалпы орта, кәсіптік бастауыш, кәсіптік орта, кәсіптік жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіптік білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында - жаңа оқу жылының ашылу және оқу жылының аяқталу рәсімдері кезінде;

12) Қазақстан Республикасына мемлекеттік және ресми сапарлармен келген шет мемлекеттердің мемлекет басшыларымен, парламенттері мен үкіметтерінің басшыларымен кездесу кезінде.

        3. Қарулы Күштердің құрамаларында, әскери бөлімдерінде, бөлімшелерінде, мекемелерінде және басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда Мемлекеттік Туды және оның бейнесін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі жалпы әскери жарғыларда айқындалады.

4. Жеке және заңды тұлғалар патриоттық сезімін, қазақстандық бірегейлікті білдіру, елдің және оның азаматтарының жетістіктерін қолдау мақсатында ғимараттарда (тұрғын үйлерде және тұрғын емес үй-жайларда), оның ішінде балкондарда және салтанатты іс-шаралар өткізілетін орындарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын пайдалануы (орнатуы, орналастыруы) мүмкін.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы, оның көлеміне қарамастан, ұлттық стандартқа сәйкес келуі тиіс. Жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын ұлттық стандарттардың талаптарын бұза отырып пайдалануына жол берілмейді. Жеке және заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын қорлау нысанасы ретінде пайдалана алмайды.

      5. Осы Қағидалардың 2-тармағының 1), 4) тармақшаларында, 14-тармағында көрсетілген ғимараттарда тұрақты орнатылатын Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы тәуліктің қараңғы уақытында жарықтандырылуы тиіс.

6. Ұлттық аза тұтуға байланысты Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы аза тұту мерзімі ішінде ту тұғыр биіктігінің жартысына дейін төмен түсіріледі.

7. Осы Қағидалардың 2-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген лауазымды тұлғалардың кабинеттеріндегі, залдардағы, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы (1 х 2 метр өлшеммен) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының сол жағында (тігіледі) орналастырылады.

8. Алып тасталды – ҚР Үкіметінің 28.06.2019 № 454 (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

9. Халықаралық форумдарды өткізу, сондай-ақ осы Қағидалардың 2-тармағының 5) және 12) тармақшаларында көрсетілген Қазақстан Республикасына мемлекеттік және ресми сапарлармен келген шет мемлекеттердің мемлекет басшыларымен, парламенттері мен үкіметтерінің басшыларымен кездесу кезінде, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 12 қазандағы N 201 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хаттамасында және осы Ережеде көрсетілген тәртіппен көтеріледі (тігіледі, орналастырылады).

10. Осы Қағидалардың 2-тармағының 10) және 11) тармақшаларында көзделген рәсімдер және салтанатты іс-шаралар кезінде Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туы ту тұғырдан көтеріледі, ту тұғыр жоқ болған жағдайда: құрамында үш адам ту ұстаушы және екі сүйемелдеушісінен құралған ту көтеру тобының Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын әкелу және әкету рәсімі пайдаланылады.

10-1. Осы Қағидалардың 2-тармағының 10-1) тармақшасында көзделген рәсімдер, салтанатты және спорттық іс-шараларды өткізу кезінде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы Конституциялық Заңға, сондай-ақ сол мемлекеттік хаттамалық практикасына және жергілікті салт-дәстүрлерге сәйкес орналастырылады.

      10-2. Спорт түрлері бойынша қоғамдық бірлестіктер, бас жаттықтырушылар спорттық іс-шараларды ұйымдастырушылардың Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібінің сақтауын қамтамасыз етеді.

10-3. Шетелдік спортшылардың (командалардың) қатысуымен өтетін жарыстардың жүлдегерлерін марапаттау рәсімі кезінде өкілдері спорттық жарыстардың жүлдегерлері болып табылатын қатысушы мемлекеттердің мемлекеттік тулары салтанатты түрде көтеріледі.

11. Осы Қағидалардың 2-тармағының 6) тармақшасында көрсетілген ресми адамдар ретінде Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталарының төрағалары, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі мінген қозғалыс құралдарында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туы ту тұғырдан (мачтада) көтеріледі.

12. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, шет мемлекеттердің, қоғамдық бірлестіктердің және басқа да ұйымдардың туларымен бір мезгілде көтергенде (тіккенде, орналастырғанда) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының көлемі басқа тулардың көлемінен кіші болмауға тиіс.

      Бұл ретте Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы басқа тулардан төмен орналастырылмайды.

13. Тулардың тақ санын бір уақытта көтергенде (тіккенде, орналастырғанда) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы ортасында, ал жұп санды, бірақ екеуден көп туларды көтергенде (тіккенде, орналастырғанда) ортадан солға қарай орналастырылады.

13-1. Қазақстан Республикасында аккредиттелген дипломатиялық өкілдіктерді, консулдық мекемелерді, халықаралық ұйымдарды және (немесе) олардың өкілдіктерін қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын шетелдік ұйымдар мен өкілдіктер пайдаланатын шет мемлекеттердің тулары Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туымен бір мезгілде орналастырылады.

13-2. Жеке және заңды тұлғаларға тиесілі ғимараттарда, үй-жайларда (үй-жайлардың бөлігінде) орналастырылатын Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы ұлттық стандартқа сәйкес әсем безендірілуге және шаруашылық-тұрмыстық бөлмелерден, кіреберістен және киім ілетін бөлмелерден алыс орналасуы тиіс.

14. Заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын осы Қағидаларға сәйкес бір қабатты және (немесе) көп қабатты ғимараттарда экстерьерлі нұсқада орналастыру кезінде ғимараттың сәулет ерекшеліктерін ескереді және мынадай параметрлерді пайдаланады:

1) алынып тасталды - ҚР Үкіметінің 2009.01.27. N 63 Қаулысымен;

2) 1, 2, 3, 4, 5 қабатты (20 метрге дейін) ғимараттарда Мемлекеттік Ту (1 х 2 метр өлшеммен) ғимараттың төбесінде немесе фронтонында немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада орналастырылады;

3) 6, 7, 8, 9 қабатты (30 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы ғимараттың төбесінде немесе фронтонында (1,5 х 3 метрден 2x4 метрге дейін өлшеммен) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (1x2 метр өлшеммен) орналастырылады;

4) 9 қабаттан жоғары (30 метрден жоғары) ғимараттарда Мемлекеттік Ту ғимараттың төбесінде немесе фронтонында (2x4 метр және одан жоғары өлшеммен) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (1 х 2 метр өлшеммен) орналастырылады.


3. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасын пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі


15. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы міндетті түрде:

1) Қазақстан Республикасы Президентi Резиденциясының, Парламенттің, Сенат пен Мәжiлiстің, Үкiметтiң, министрлiктер мен Қазақстан Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелерiнiң, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен жергiлiктi соттарының, Қарулы Күштердiң құрамаларының, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың әскери бөлiмдерiнiң, бөлiмшелерi мен мекемелерiнiң, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың ғимараттарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы елшiлiктерiнiң, халықаралық ұйымдардағы тұрақты өкiлдiктерiнiң, сауда өкiлдiктерiнiң, шетелдегi басқа да ресми мекемелерiнiң, шетелдегi мекемелерiнiң басшылары резиденцияларының ғимараттарында – ұдайы;

2) Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Қазақстан Республикасы Парламентi палаталары төрағаларының, Премьер-Министрдiң, Мемлекеттiк кеңесшінің, Конституциялық Сот Төрағасының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасының және жергiлiктi соттары төрағаларының, Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының, Қазақстан Республикасының Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлiнiң, министрлiктер мен Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелерi басшыларының, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар басшыларының, Қазақстан Республикасының шетелдегi мекемелерi басшыларының кабинеттерiнде – ұдайы;

3) Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты мен Мәжілісінің бірлескен және бөлек отырыстары, Қазақстан Республикасының Парламенті палаталарының, Үкіметтің үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстары өтетін залдарда, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының отырыс залдарында, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергілікті соттарының сот мәжілісі залдарында, орталық, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың алқа отырыстары залдарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік және үкіметтік наградалары тапсырылатын залдарда, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің қабылдау залдарында, сондай-ақ бала тууды және некені тіркейтін үй-жайларда – ұдайы;

4) мемлекеттік заңды тұлғалардың, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып табылатын өзге де акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің мемлекеттік нышандарға арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайларында (үй-жайларының бір бөлігінде) орналастырылады.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы орналастырылатын Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандарына арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайлар (үй-жайлардың бір бөлігі) әсем безендірілуге және шаруашылық-тұрмыстық бөлмелерден, кіре берістен және киім ілетін бөлмелерден алыс орналасуға тиіс.

16. Қарулы Күштердің құрамаларында, әскери бөлімдерінде, бөлімшелерінде, мекемелерінде және басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда Мемлекеттік Елтаңбаны және оның бейнесін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі жалпы әскери жарғыларда айқындалады.

      17. Ғимараттарға тұрақты тігілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасына тәуліктің қараңғы мерзімінде жарық түсіп тұруға тиіс.

18. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы оның көлеміне қарамастан ұлттық стандартқа сәйкес келуі тиіс.

19. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасын қоғамдық бірлестіктер мен басқа да ұйымдар елтаңбаларының геральдикалық негізі ретінде пайдалануға болмайды.

20. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы (диаметрі 500 миллиметр) кабинеттерде лауазымды тұлғаның жұмыс орнының арт жағындағы қабырғаға, осы Қағидалардың 15-тармағының 2), 3) тармақшаларында көрсетілген залдарда төрағалық етуші отыратын орынның арт жағында орналастырылады.

21. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасын бір және (немесе) көп қабатты ғимараттарда экстерьерлі нұсқада орналастыру кезінде ғимараттың сәулеттік ерекшеліктері ескеріледі және мынадай өлшемдер пайдаланылады:

1) бір қабатты ғимаратта Мемлекеттік Елтаңба (диаметрі 500 миллиметр) ғимараттың жабу деңгейінде немесе фронтонында немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада орналастырылады;

2) 2, 3, 4, 5 қабатты (20 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 1-ден 1,5 метрге дейін) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (диаметрі 500 миллиметр) орналастырылады;

3) 6, 7, 8, 9 қабатты (30 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 2 метр) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (диаметрі 500 миллиметр) орналастырылады;

4) 9 қабаттан жоғары (30 метрден жоғары) ғимараттарда Мемлекеттік Елтаңба соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 3 метр және одан жоғары) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (500 миллиметр диаметрмен) орналастырылады.


4. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының, Мемлекеттік Елтаңбасының бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) тәртібі


22. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының бейнесі міндетті түрде:

        1) Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Парламенттiң, Үкiметтiң, министрлiктер мен Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелерiнiң, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергiлiктi соттарының, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шетелдегi мекемелерiнiң веб-сайттарында;

2) Қазақстан Республикасының әуе кемелерінде, сондай-ақ ғарыш аппараттарында орналастырылады.

23. Осы Қағидалардың 20-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген әуе кемелерінде, ғарыш аппараттарында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының бейнесі борттық айырым белгісі ретінде қолданылады.

23-1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының бейнесі өзге де материалдық объектілерде орналастырылуы мүмкін.

      Қағидалардың осы тармағының бірінші бөлігін қолдану мақсатында өзге материалдық объектілерге бір рет пайдаланылатын заттар жатпайды.

24. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының бейнесі қоғамдық бірлестіктер мен өзге де ұйымдардың туларының геральдикалық негізі ретінде қолданылмайды.

25. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының бейнесі мемлекеттік наградалардың, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банкноттары мен монеталарының элементі немесе геральдикалық негізі ретінде пайдаланылады.

26. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі міндетті түрде:

1) Қазақстан Республикасының Президентi мен оның Әкiмшiлiгiнiң, Парламенттiң, оның палаталары мен олардың аппараттарының, Қазақстан Республикасының Парламентi палаталары бюроларының, Үкiметтiң және Үкімет Аппаратының, министрлiктер мен Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелерiнiң, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен жергiлiктi соттарының, Қарулы Күштердiң, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар құрамаларының, әскери бөлiмдерiнiң, бөлiмшелерi мен мекемелерiнiң, жергiлiктi өкiлдi, атқарушы органдардың және өзге де мемлекеттiк ұйымдардың мөрлерi мен құжаттарының бланкiлерiнде;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Парламентінің, Үкіметінің, Конституциялық Сотының және Жоғарғы Сотының ресми басылымдарында;

3) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банкноттары мен монеталарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарында;

4) Қазақстан Республикасының азаматтарына берілетін жеке куәлікте, туу туралы куәлікте, паспортта және өзге де паспорттарда, мемлекеттік органдар мен мемлекеттік ұйымдар қызметкерлерінің қызметтік куәліктерінде;

5) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына орнатылатын шекара бағаналарында;

6) Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Парламенттiң, Үкiметтiң, министрлiктер мен Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттiк органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлiмшелерiнiң, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және жергiлiктi соттарының, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шетелдегi мекемелерiнiң веб-сайттарында орналастырылады.

            27. Осы Қағидалардың 22-тармағының 1) тармақшасында және 26-тармағының 6) тармақшасында көрсетілген веб-сайттарда Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының, Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесін орналастыру кезінде мемлекеттік рәміздері бейнелерінің бірдеңгейлі орналастырылуының сақталуы, сондай-ақ олардың орналасу реті: Ту, Елтаңба, Гимн болуы тиіс.

28. Осы Қағидалардың 26-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген мөрлер мен құжаттардың бланкілерінде, ресми басылымдарда орналастырылған Қазақстан Республикасы Елтаңбасының бейнелері ұлттық стандарттарға сәйкес келуі тиіс.

29. Осы Қағидалардың 26-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банкноттары мен монеталарында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 12 желтоқсандағы № 804 Жарлығымен бекітілген Ұлттық валюта – Қазақстан теңгесі банкноттары мен монеталары дизайнының тұжырымдамасында белгіленген тәртіппен орналастырылады.

30. Осы Қағидалардың 26-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген құжаттарда орналастырылған Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының бейнелері Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ ұлттық стандарттарға сәйкес келуі тиіс.

31. Осы Қағидалардың 26-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген шекаралық бағаналарда Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі "Шекара белгілерінің нысандарын, көлемдерін, сипаттамасын, конструкциясын және оларды орнату қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 8 қарашадағы № 1181 қаулысына сәйкес орналастырылады.

32. Конституциялық заңда белгіленген жағдайлардан басқа, мемлекеттік емес ұйымдардың және олардың лауазымды адамдарының бланкілерінде, мөрлерінде және басқа да реквизиттерінде Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесін пайдалануға тыйым салынады.

33. Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі әскери немесе өзге де мемлекеттік қызмет атқаратын адамдар үшін белгіленген айырым белгілері мен нысанды киім үлгілерінде, Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларының элементі немесе геральдикалық негізі ретінде, сондай-ақ спортшылардың спорттық костюмдері мен басқа да спорттық керек-жарақтарына пайдалануы мүмкін.

34. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының бейнесі өзге де материалдық объектілерде орналастырылуы мүмкін.

      Қағидалардың осы тармағының бірінші бөлігін қолдану мақсатында өзге материалдық объектілерге бір рет пайдаланылатын заттар жатпайды.

34-1. Мемлекеттік заңды тұлғалардың, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып табылатын өзге де акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің мемлекеттік нышандарға арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайларында (үй-жайларының бір бөлігінде) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнінің мәтіні міндетті түрде орналастырылады.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнінің мәтіні орналастырылатын Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандарына арналған экспозиция үшін бөлінген үй-жайлар (үй-жайлардың бір бөлігі) әсем безендірілуге және шаруашылық-тұрмыстық бөлмелерден, кіре берістен және киім ілетін бөлмелерден алыс орналасуға тиіс.

34-2. Қарулы Күштердің құрамаларында, әскери бөлімдерінде, белімшелерінде, мекемелерінде және басқа да әскерлер мен әскери  құралымдарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнін орындау және оның мәтінін пайдалану тәртібі жалпы әскери жарғыларда айқындалады.

35. Мемлекеттік рәміздер бейнелері бар стенділер (плакаттар) салтанатты іс-шаралар өтетін көпшілік назарына қолжетімді жерлерде орнатылуы тиіс.

36. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының, Мемлекеттік Елтаңбасы мен Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимні мәтінінің бейнелерін стенділерге (плакаттарға) орналастырған кезде мемлекеттік рәміздер бейнелерінің бірдеңгейлі орналастырылуының сақталуы, сондай-ақ олардың орналасу реті: Ту, Елтаңба, Гимн болуы тиіс.

37. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының, Мемлекеттік Елтаңбасы мен Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимні мәтінінің бейнелері бар стенділер (плакаттар) әсем безендірілуі және шаруашылық-тұрмыстық бөлмелерден, кіре берістен және киім ілетін бөлмелерден алыс орналасуы тиіс.


Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін 

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, 

Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою қағидаларын 

бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрінің 2023 жылғы 8 маусымдағы № 137 бұйрығы

  

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңының 11-бабының 2-тармағының           1) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:


1. Қоса беріліп отырған Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою қағидалары бекітілсін.


2. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Архив, құжаттама және кітап ісі комитеті белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3) осы тармақпен көзделген іс-шаралар орындалғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Заң қызметі департаментіне іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.



Қазақстан Республикасы

Мәдениет және спорт министрі

Қазақстан Республикасы
 Мәдениет және спорт министрі
 2023 жылғы 8 маусымдағы
 №137 бұйрығымен бекітілген


Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының
 Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою
 қағидалары


1. Жалпы ережелер


1. Осы Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою қағидалары (бұдан әрі- Қағидалар) «Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 4 маусымдағы Конституциялық Заңына (бұдан әрі- Конституциялық Заң) сәйкес әзірленді және ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою тәртібін айқындайды.


2. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік
 Елтаңбасын ауыстыру және жою тәртібі


2. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жоюды Конституциялық заңға сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы, Мемлекеттік Елтаңбасы міндетті түрде орналастырылатын (орнатылатын, көтерілетін) мемлекеттік органдар мен ұйымдардың тұрақты жұмыс істейтін комиссиялары жүзеге асырады.

3. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасына қойылатын нысандардың, мөлшердің және техникалық талаптардың бұзылуы ұлттық стандарттарға сәйкес келмеушілік болып табылады.

4. Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын ауыстыруды және жоюды осы Қағидаларда көзделген тәртіппен ғимараттардың (үй-жайлардың) иелері өздерінің еркі бойынша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын тігуді жүзеге асырады.

5. Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру бір жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.

6. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын жою оларды қайта қолдану мүмкіндігін болдырмау мақсатында өртеу, балқыту, 2,5 шаршы сантиметрден аспайтын мөлшерде майдалап бөлшектеу, ұсақтау, қалыпсыз массаға немесе ұнтақ күйге айналдыру жолымен жүргізіледі.

Мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды дайындау және оларды әкімшілік ғимараттарда орналастыру

қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2023 жылғы 6 желтоқсандағы № 114 бұйрығы 





«Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің кейбір мәселелері» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 4 қазандағы         № 864 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі туралы ережесінің 15-тармағы 422) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:


1. Қоса беріліп отырған Мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды дайындау және оларды әкімшілік ғимараттарда орналастыру қағидалары бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.


Қазақстан Республикасы

Өгнеркәсіп және қүрылыс министрі


«КЕЛІСІЛДІ»
 Қазақстан Республикасы
 Сауда және интеграция министрлігі


Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және
 құрылыс министрі міндетін атқарушының
 2023 жылғы 6 желтоқсандағы
 № 114 Бұйрықпен бекітілген
 
 


Мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды дайындау
 және оларды әкімшілік ғимараттарда орналастыру қағидалары


 1. Жалпы ережелер


1. Осы Мемлекеттік органдардың атауы жазылған мандайшаларды дайындау және оларды әкімшілік ғимараттарда орналастыру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің кейбір мәселелері" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 4 қазандағы № 864 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі туралы ережесінің 15-тармағы 422) тармақшасына сәйкес әзірленген және мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды дайындау және Қазақстан Республикасының аумағындағы әкімшілік ғимараттарда орналастыру тәртібін реттейді.

2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) мемлекеттік органдар – Конституциямен, заңдарымен және өзге де нормативтік құқықтық актілермен мемлекеттің атынан:

мінез-құлықтың жалпыға ортақ қағидаларын белгілейтін актілерді шығару;

әлеуметтік маңызы бар қоғамдық қатынастарды басқару және реттеу;

мемлекет белгілеген жалпыға ортақ мінез-құлық қағидаларының сақталуын бақылау жөніндегі функцияларды жүзеге асыруға уәкілеттік берілген мемлекеттік мекемелер;

2) мемлекеттік мекемелер – жергілікті өкілді және атқарушы органның құрылымдық немесе ведомстволық бағыныстағы бөлімшелері.

3) мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшалар – мемлекеттік органның атауы туралы анықтамалық ақпараты бар қасбеттің қабырғалық элементі;

4) төсем – маңдайшалардың негіздеріне арналған сәнді рамка.


2. Мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды
 дайындау және орналастыру


3. Маңдайшаны орналастыру орны мемлекеттік органның немесе мемлекеттік мекеменің атауы және орналасқан жері туралы ақпаратты қамтиды.

Маңдайша ғимараттың қасбетінде үй-жайға кіреберістен 10 метр қашықтық шегінде не мемлекеттік орган немесе мемлекеттік мекеме алып отырған үй-жай шегінде орналасады.

4. Маңдайшаны көлденең де, сондай-ақ тігінен де орналастыруға болады.

5. Мемлекеттік органның немесе мемлекеттік мекеменің атауы мемлекеттік тілде және орыс тілінде, қажет болған кезде басқа тілдерде де орналастырылады.

Мемлекеттік органның немесе мемлекеттік мекеменің атауы мемлекеттік және орыс тілдерінде және басқа да тілдерде дайындалып, орналастырылған жағдайда олар бір-бірінен жеке орналасқан әртүрлі маңдайша түрінде жасалады.

6. Маңдайша кемінде 60x80 сантиметр мөлшерінде жасалады. 3/4 арақатынасын сақтай отырып, маңдайша өлшемдерін ұлғайтуға жол беріледі.

7. Маңдайша қалыңдығы 1 сантиметрден 4 сантиметрге дейінгі төсемге орналастырылады, төсемде мемлекеттік органның атауы жазылған графикалық жазба болады.

8. Маңдайшаларға Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы орналастырылады.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы маңдайшаның жоғарғы үштен бір бөлігінің ортасында орналастырылады. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы диаметрінің арақатынасы мынадай сәйкестіктер бойынша айқындалады:

көлденең орналасқан жағдайда: маңдайшаның биіктігі елтаңбаның диаметріне 1/5;

тігінен орналасқан жағдайда: маңдайшаның биіктігі елтаңбаның диаметріне 1/6.

9. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының астына маңдайшаның 2/3 бөлігінен төмен мемлекеттік органның атауы жазылады. Маңдайша мәтіні әріптерінің биіктігі кемінде 3 сантиметрді құрайды. Мемлекеттік мекемелерде, мемлекеттік органның атауы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының үстінде ортада орналасады. Жазбадағы әріптердің мөлшері кемінде 2 сантиметрді құрайды.

10. Әріптердің шрифті "Book Antiqua"

11. Кенептің реңі көк түсті, ал әріптер алтын түсті болады.

12. Маңдайшаның жиегі ені кемінде 3 сантиметр алтын түсті рамкамен қоршалады.

13. Мәтінде шетелдік сөздерді, оның ішінде латын әріптерімен жазылған сөздерді, қысқартылған атауларды және аббревиатураларды пайдалануға болмайды.

14. Маңдайшалар мемлекеттік мекеменің ресми атауы немесе бағыныстылығы өзгерген жағдайда, табиғи тозудың және моральдық ескірудің салдарынан, сондай-ақ аумақтық орналасқан жерді ауыстырған (көшкен) кезде ауыстырылады.

15. Жұмыс уақытының режимі, қабылдау кестесі және басшылардың тегі сияқты басқа да ақпараттық деректерді маңдайшаға немесе мемлекеттік органның не мемлекеттік мекеменің атауымен қатар орналастыруға болмайды.

16. Қасбеттердегі маңдайшалар тәуліктің қараңғы уақытында жарықтандырылады.

17. Мемлекеттік орган және мемлекеттік мекеме маңдайшаларды дайындауды, ресімдеуді және орнатуды жүзеге асырады, сондай-ақ маңдайшаларды пайдаланудың бүкіл кезеңінде тиісті техникалық және эстетикалық жай-күйде ұстайды.



«Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін орналастыру және пайдалану тәртібі туралы»

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКТЕТІК РӘМІЗДЕРІН ПАЙДАЛАНУДЫ РЕТТЕЙТІН ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢНАМАЛЫҚ АКТІЛЕРІ

Қазақстан Республикасының Конституциясы

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 4 маусымдағы N 258 Конституциялық заңы

«Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнінің мәтінін пайдалану (орнату, орналастыру) қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің 2007 жылғы 2 қазандағы N 873 Қаулысы

4.«Ұлттық стандарттарға сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туынмемлекеттік Елтаңбасын ауыстыру және жою қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің 2023 жылғы 8 маусымдағы 137 Қаулысы●5.«Мемлекеттік органдардың атауы жазылған маңдайшаларды дайындау және оларды әкімшілік ғимараттарда орналастыру қағидаларын бекіту туралы»  Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 қарашадағы №1371 Қаулысы6.«Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері күнін мерекелеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1186 қаулысы

34-бап 
1. Әркім Қазақстан Республикасының Конституциясын және заңдарын сақтауға, басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, абыройы мен қадір-қасиетін құрметтеуге міндетті. 
2. Әркім Республиканың мемлекеттік рәміздерін кұрметтеуге міндетті
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы – ортасында 
 
шұғылалы күноның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген 
 
тік бұрышты көгілдір түсті матаТудың сабының тұсында ұлттық өрнек тік жолақ түрінде нақышталғанКүноның шұғыласықыран және ұлттық өрнек бейнесі алтын түстесТудың ені мен ұзындығының 
 
арақатынасы - 1:2.

1, 2, 3, 4, 5 қабатты (20 метрге дейін) ғимараттарда Мемлекеттік Ту (1 х 2 метр өлшеммен) ғимараттың төбесінде немесе фронтонында немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада орналастырылады; 

6, 7, 8, 9 қабатты (30 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы ғимараттың төбесінде немесе фронтонында (1,5 х 3 метрден 2x4 метрге дейін өлшеммен) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (1x2 метр өлшеммен) орналастырылады; 

9 қабаттан жоғары (30 метрден жоғары) ғимараттарда Мемлекеттік Ту ғимараттың төбесінде немесе фронтонында (2x4 метр және одан жоғары өлшеммен) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (1 х 2 метр өлшеммен) орналастырылады.

1, 2, 3, 4, 5 қабатты (20 метрге дейін) ғимараттарда
 Мемлекеттік Ту (1 х 2 метр өлшеммен) ғимараттың төбесінде немесе фронтонында немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада орналастырылады

Мемлекеттік Ту сабындағы Ұштық (245 мм болуы тиіс
ҚР Мемлекеттік Елтаңбаның авторы: Шотаман Уалиханов, Жандарбек Мәлібеков.
ҚР Мемлекеттік Елтаңбасының өлшемі (диаметрі) – 500 мм ден 3 метрге дейін.

Ø1 қабатты ғимаратта Мемлекеттік Елтаңба (диаметрі 500 миллиметр) ғимараттың жабу деңгейінде немесе фронтонында немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада орналастырылады; 
Ø2, 3, 4, 5 қабатты (20 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 1-ден 1,5 метрге дейін) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (диаметрі 500 миллиметр) орналастырылады; 
Ø6, 7, 8, 9 қабатты (30 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 2 метр) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (диаметрі 500 миллиметр) орналастырылады; 
Ø9 қабаттан жоғары (30 метрден жоғары) ғимараттарда Мемлекеттік Елтаңба соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 3 метр және одан жоғары) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (500 миллиметр диаметрмен) орналастырылады. Бір қабатты ғимаратта Мемлекеттік Елтаңба 
 
(диаметрі 500 миллиметрғимараттың жабу деңгейінде
 
немесе фронтонында немесе ғимаратқа кіреберіс 
 
маңдайшада орналастырылады 2, 3, 4, 5 қабатты (20 метрге дейін) ғимараттарда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы соңғы қабаттың жабу деңгейінде немесе фронтонында (диаметрі 1-ден 1,5 метрге дейін) немесе ғимаратқа кіреберіс маңдайшада (диаметрі 500 миллиметр) орналастырылады Ғимараттарға тұрақты тігілген 
 
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туына тәуліктің қараңғы мерзімінде жарық түсіп тұруға тиіс
Бірінші басшының кабинетінде Мемлекеттік Ту (1х2 метр) тігіледі және Мемлекеттік Елтаңба (диаметрі 500 миллиметр) басшының артқы жағында орналастырылады
Орталық және жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың алқа отырысы залдарында Мемлекеттік Туы тігіледі және Мемлекеттік Елтаңба орналастырылады 

Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 458 бабы:1. ҚР Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін заңсыз пайдалану, сондай-ақ ҚР заңнамасының талаптарын бұза отырып, ҚР Мемлекеттік Гимнін пайдалану және орындау – елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады. 
●2. Мемлекеттік рәміздерді пайдалану міндетті болып табылатын жағдайларда оларды пайдаланбау – лауазымды адамдарға елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
3. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған әрекеттер – бір жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.


Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 418 бабы: 

. Ұлттық стандарт талаптарына сәйкес келмейтін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасын дайындау – 

жеке тұлғаларға – жиырма бес, 

лауазымды тұлғаларға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – елу, 

орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жетпіс бес, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

1-1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын және Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтабасын Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары туралы заңнамасын бұза отырып пайдалану:

Ескерту, 

жеке тұлғаларға – бес, 

лауазымды тұлғаларға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – он, 

орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жиырма, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған әрекет немесе әрекетсіздік: 
жеке тұлғаларға –елу, 
шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – бір жүз, 
орта кәсіпкерлік субъектілеріне – бір жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.Қылмыстық кодекстің 372-бабы:ҚР Мемлекеттік рәміздерін қорлау – үш мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не тоғыз жүз сағатқа дейінгі мерзімде қоғамдық жұмыстарға тартуға не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 458 бабы: ҚР Мемлекеттік Туын, Мемлекеттік Елтаңбасын және олардың бейнелерін заңсыз пайдалану, сондай-ақ ҚР заңнамасының талаптарын бұза отырып, ҚР Мемлекеттік Гимнін пайдалану және орындау – елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады. 
●2. Мемлекеттік рәміздерді пайдалану міндетті болып табылатын жағдайларда оларды пайдаланбау – лауазымды адамдарға елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
3. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған әрекеттер – бір жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады. Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 418 бабы: 2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған әрекет немесе әрекетсіздік: 
жеке тұлғаларға –елу, 
шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – бір жүз, 
орта кәсіпкерлік субъектілеріне – бір жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.Қылмыстық кодекстің 372-бабыҚР Мемлекеттік рәміздерін қорлау – үш мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не тоғыз жүз сағатқа дейінгі мерзімде қоғамдық жұмыстарға тартуға не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.


]]>
admin Thu, 28 Aug 2025 18:22:08 -0400
"АДАЛ АЗАМАТ" БІРТҰТАС ТӘРБИЕ БАҒДАРЛАМАСЫ https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1893-adal-azamat-brttas-trbie-badarlamasy.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1893-adal-azamat-brttas-trbie-badarlamasy.html      "АДАЛ АЗАМАТ" ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ Астана, 2025 БАҒДАРЛАМАСЫ БІРТҰТАС ТӘРБИЕ Бағдарламасы

                                                                      Астана, 2025
 Мазмұны Тәрбие үштағанының идеологемалары 2 Тәрбие парадигмасын жаңарту 4 Кіріспе 6 Әр айдың іс-шаралары 9 Қолайлы білім беру ортасын құру және оның білім алушының мінез-құлқына әсері 10 Педагогтерге ұсынылады 11 Ата-аналармен және қоғаммен өзара әрекеттесу 12 Құндылыққа бағдарланған білім беруді оқу бағдарламасына кіріктіру 13 Тәрбие бағдарламасын жүзеге асыру 14 Бағдарламаны іске асыру тетігі 17 БЛОК I Білім беру мазмұны мен сынып сағаттары арқылы құндылықтарды енгізу 18 Білім беру мазмұны арқылы құндылықтарды дарыту процесі 20 Тәуелсіздік және отаншылдық 22 Бірлік және ынтымақ 24 Әділдік және жауапкершілік 26 Заң және тәртіп 28 Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік 30 Жасампаздық және жаңашылдық 32 БЛОК II Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралар арқылы құндылықтарды енгізу 34 Жобалар 35 Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралардың тақырыптық күнтізбесі 36 «ҚАМҚОР» ЖОБАСЫ 38 «ЕҢБЕГІ АДАЛ – ЖАС ӨРЕН» ЖОБАСЫ 43 «SMART BALA» ЖОБАСЫ 48 «ШАБЫТ» ЖОБАСЫ 51 «ҰШҚЫР ОЙ АЛАҢЫ» ЖОБАСЫ 59 «БАЛАЛАР КІТАПХАНАСЫ» ЖОБАСЫ 62 АТА-АНАЛАРДЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ ОРТАЛЫҒЫ 66 АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ 73 Пайдаланылған әдебиеттер 80.

Тәрбие үштағанының идеологемалары:

Ұлттық бірегейлік, Қоғамға қызмет, Экологиялық мәдениет.
«Қағидамыз – әділдік, тірегіміз – жауапкершілік, мақсатымыз – өрлеу» Қ.Тоқаев
Құқықтық мәдениет және медиа сауаттылық Буллингсіз әлем Тәрбие парадигмасын жаңарту.

Тәрбие парадигмасын жаңарту (Қазақстан Республикасы Президентінің Ұлттық құрылтайда сөйлеген сөзіне сәйкес)

Қазіргі қоғамның мәселелері Құндылықтар Вейп Тәуелсіздік және Отаншылдық Нашақорлық Бірлік және Ынтымақ Буллинг Жасампаздық және Жаңашылдық Вандализм Заң және Тәртіп Ысырапшылдық Лудомания Әділдік және Жауапкершілік Зорлықзомбылық Діни экстремизм Еңбекқорлық және Кәсіби біліктілік

Шешу жолдары Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың «Әділетті Қазақстан – Адал азамат» атты екінші отырысында сөйлеген сөзі 17 маусым 2023 жыл Қазіргі қоғамның мәселелері Құндылықтар Вейп Тәуелсіздік және Отаншылдық Нашақорлық Бірлік және Ынтымақ Буллинг Жасампаздық және Жаңашылдық Вандализм Заң және Тәртіп Ысырапшылдық Лудомания Әділдік және Жауапкершілік Зорлықзомбылық Діни экстремизм Еңбекқорлық және Кәсіби біліктілік Тәрбиенің құндылыққа бағдарланған және құзыреттілік тәсілдерін қолдану.
Әрекет Құзыреттілік Нәтиже Ұлттық мүдделерді насихаттау Танымдық компонент Баланың әл-ауқатын анықтайтын құндылықтардың маңыздылығын білу, түсіну, сезіну Тиімді коммуникация Практикалық компонент Өмірлік жағдайларда құндылықтар қолдануды сипаттайтын дағдылар мен нақты әрекеттер Жасампаздық Азаматтық парыз Қоғамға қызмет Эмоционалды компонент Баланың құндылықтарын, бағдарын және мінез-құлқын анықтайтын эмоционалдық тәжірибе
Іс-шара МЖМББС жобалар Әлеуметтік Сынып сағаты шаралары Алдын-алу Әрекет Құзыреттілік Нәтиже Ұлттық мүдделерді насихаттау Танымдық компонент Баланың әл-ауқатын анықтайтын құндылықтардың маңыздылығын білу, түсіну, сезіну Тиімді коммуникация Практикалық компонент Өмірлік жағдайларда құндылықтар қолдануды сипаттайтын дағдылар мен нақты әрекеттер Жасампаздық Азаматтық парыз Қоғамға қызмет Эмоционалды компонент Баланың құндылықтарын, бағдарын және мінез-құлқын анықтайтын эмоционалдық тәжірибе Инновациялық ойлау Парасаттылық, адалдық және инновация мәдениеті.


Кіріспе Мемлекет басшысы Қ. Тоқаев Ұлттық құрылтайдың1 «Адал адам – Адал еңбек – Адал табыс» атты үшінші отырысында сөйлеген сөзінде негізгі құндылықтарды атап өтті: ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ОТАНШЫЛДЫҚ БІРЛІК ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚ ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК ЖАСАМПАЗДЫҚ ЖӘНЕ ЖАҢАШЫЛДЫҚ 1. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың «Адал адам – Адал еңбек – Адал табыс» атты үшінші отырысында сөйлеген сөзі 15 наурыз 2024 жыл 6 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ Бұл құндылықтар «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының (бұдан әрі – Бағдарлама) негізіне айналады. 2025-2026 оқу жылында білім беру ұйымдарында тәрбие жұмысы осы бағдарламаның негізгі ережелеріне сәйкес ұйымдастырылатын болады.

Әрбір құндылық оқу процесінде жүйелі түрде көрінеді. Әр ай тұлғаны қалыптастыруға бағытталған іс-шараларды қамтиды: Наурыз Мамыр Ақпан Сәуір Қыркүйек ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК АЙЫ Қараша ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК АЙЫ ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ОТАНШЫЛДЫҚ АЙЫ БІРЛІК ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚ АЙЫ Қаңтар ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП АЙЫ Желтоқсан БІРЛІК ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚ АЙЫ Қазан ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ОТАНШЫЛДЫҚ АЙЫ ЖАСАМПАЗДЫҚ ПЕН ЖАҢАШЫЛДЫҚ АЙЫ ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК АЙЫ Маусым ЖАСАМПАЗДЫҚ ПЕН ЖАҢАШЫЛДЫҚ АЙЫ Шілде ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП АЙЫ Тамыз ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП АЙЫ.

Әр айдың іс-шаралары күнделікті • «Менің Қазақстаным» – оқу аптасының басында бірінші сабақта білім алушылар Қазақстан Республикасының Әнұранын орындайды • «Апта дәйексөздері» – бүкіл білім беру ұйымның оқу және оқудан тыс іс-әрекетінің лейтмотиві ретінде қызмет ететін мақал-мәтелдер, халық даналығы, көрнекті тұлғалардың ұлағатты сөздері. Аптаның дәйексөздері ақпараттық стендтерде, Led-экрандарда, сынып тақталарында және т.б. орналастырылады. • «Қауіпсіздік сабағы» – мемлекеттік құзырлы органдармен бірлескен жұмыс жоспарына, мақсатты тақырыптарға сәйкес, салауатты өмір салты, құқықтық сауаттылық, ақпараттық мәдениет, жол қозғалысы ережелерін, өмір қауіпсіздігі негіздерін зерделеу, білім алушылардың жеке қауіпсіздігін, қауіпсіз мінез-құлқын және т.б. сақтауы туралы сынып сағаты шеңберінде 10 минут ақпарат беру немесе әңгіме өткізу • «Ұлттық ойын – ұлт қазынасы» – үзіліс кезінде білім алушылардың бос уақытын ойын түрінде ұйымдастыру – асық, тоғызқұмалақ, бес тас және т.б. • «Өнегелі 15 минут» – ата-аналардың баласымен мінезқұлық және адамгершілік туралы күнделікті 15 минут жеке әңгімелесуі. • «Үнемді тұтыну» – суды, тамақты, энергияны тұтыну бойынша күнделікті табиғи ресурстарға ұқыпты қарауды қалыптастыру: жадынамалар, нұсқаулықтар мен парақшалар әзірлеу • «Күй күмбірі» – қоңыраудың орнына күйді пайдалану, сондай-ақ үлкен үзіліс кезінде күй тыңдау.

Қолайлы білім беру ортасын құру және оның білім алушының мінез-құлқына әсері Оқу-тәрбие процесінде қолайлы жағдай жасауда білім беру ұйымдарының басшылары мен педагогтер басты рөл атқарады. Осыған байланысты: Білім беру ортасын құру және қолдау • Білім беру ұйымының қауіпсіздігін және абаттандыруды қамтамасыз ету. • Ынтымақтастық атмосферасын құру. • Адамгершілік, әлеуметтік және мәдени орта құру. • Білім беру ұйымының физикалық жағдайын, соның ішінде жарықтандыру, шу деңгейі, ауа сапасы және температура жағдайларын жақсарту маңызды. Білім беру ұйымының мәдениетін қалыптастыру және жүзеге асыру • Негізгі құндылықтарды қолдайтын тұжырымдамалар әзірлеу және енгізу. • Білім беру процесінің барлық қатысушылары үшін нақты этикалық стандарттар орнату. • Білім алушылардың тұлғалық өсуіне ықпал ететін инклюзивті ортаны құруға жәрдемдесу. • Құндылыққа негізделген тәсілді дамытудағы олардың рөлі мен әсерін түсіндіре отырып, жаңа қызметкерлерге бағытбағдар дәрістерін өткізу. Ынтымақтастықты қолдау • Педагогтер мен білім алушылар арасында мағыналы және сыйластық қарым-қатынас орнату. • Білім алушылар арасындағы достық қарым-қатынасты дамытуға ықпал ету. • Ата-аналармен ынтымақтастыққа жағдай жасау және оларды мектеп өміріне тарту. • Жергілікті қауымдастықтармен және ұйымдармен байланысты нығайту. 10 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ ПЕДАГОГТЕРГЕ ҰСЫНЫЛАДЫ Тәрбиеде құндылықтарды қалыптастыру • Күнделікті іс-әрекетте үлгі көрсету. • Сыныпта және одан тыс жерлерде тәрбиені жүзеге асыру және белсенді орындау. • Құндылықтарды қалыптастыру тәсілдерін жүзеге асыру үшін басшылықпен үйлестіру. • Білім алушыларға қауіпсіз және қолдаушы ортада өз құндылықтары мен нормаларын дамытуға мүмкіндік жасау. Оқыту және дамыту • Құндылықтар мен тұлғаны қалыптастыру мәселелеріне бағытталған сынып сағаттарының мазмұны арқылы құндылықтарды кіріктіру; • Өзекті мәселелерді және тұлғалық дамуды талқылау үшін пәннің мазмұнын пайдалану. • Адамгершілік қасиеттерді бірлесе оқыту мақсатында мектепішілік іс-шаралар ұйымдастыру. • Білім алушыларды белсенді түрде қызықтыру үшін түрлі педагогикалық әдістерді қолдану. • Этикалық дилеммаларды талдау және шығармашылықты дамыту үшін оқу материалдары мен ресурстарын пайдалану. Сабақтан тыс қызмет • Көшбасшылық қасиеттерді көрсету және дамыту үшін сабақтан тыс іс-шараларды ұйымдастыру. • Білім алушылардың жеке тұлғалық қасиеттерін ашу үшін мектеп іс-шараларын өткізу. • Білім алушыларда құндылықтарды қалыптастыруға ынталандыру үшін қоғам қайраткерлерін, ата-аналарды шақыру. • Әлеуметтік белсенділік және волонтерлік қызмет жобаларын әзірлеу және іске асыру. 11 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ АТА-АНАЛАРМЕН ЖӘНЕ ҚОҒАММЕН ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУ Ата-аналармен ынтымақтастық • Ата-аналармен ашық және жағымды қарым-қатынасты дамыту. • Мектеп пен отбасы арасындағы байланысты нығайту үшін атааналарды мектеп өміріне тарту. Жергілікті қоғамдастықпен өзара қарым-қатынас • Білім алушылардың білім алу мүмкіндіктерін кеңейту үшін жергілікті ұйымдармен қарым-қатынас орнату және қолдау. • Әлеуметтік даму мен қоғам өміріне қатысуға бағытталған мектеп жобалары мен іс-шараларын ұйымдастыру.
ҚҰНДЫЛЫҚҚА БАҒДАРЛАНҒАН БІЛІМ БЕРУДІ ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫНА КІРІКТІРУ Оқу пәндеріне кіріктіру • Құндылыққа негізделген тәсілдерді негізгі оқу пәндеріне кіріктіру. • Әлеуметтік ғылымдар, тілдер және музыка арқылы құндылықтарды оқыту. Сыныптан тыс іс-шаралар • Білім алушылардың дағдылары мен әлеуметтік қарымқатынастарын дамытуға бағытталған сыныптан тыс іс-шаралар ұйымдастыру. • Ұлттық мерекелер, кітап оқу сағаттарын, цифрлық гигиена сабақтарын, салауатты өмір салтын насихаттау және спорттық шараларды ұйымдастыру және өткізу. Құндылықтарды дамыту сағаттары • Өзіндік рефлексия мен сыни тұрғыдан ойлауды, шешім қабылдауды дамыту мақсатында сабақтар өткізу. • Түрлі аргументтермен және қолдану тәсілдермен танысу. Осындай оқу ортасын құру және осы міндеттерді орындау арқылы басшылар мен педагогтер білім алушылардың бойында жағымды мінез-құлық пен құндылықтарды дамытуға айтарлықтай әсер ете алады. Жоғарыда айтылғандардың барлығы ұсынымдық сипатта және білім беру ұйымдарында құндылық пен құзыреттілікке негізделген тәсілдерді енгізуге арналған. Бұл шаралар мен стратегиялар әрбір мектептің нақты жағдайлары мен қажеттіліктеріне бейімделуі мүмкін, сонымен қатар тиімді және қолайлы білім беру ортасын құруға көмектеседі. Осы ұсыныстарды орындау басшылар мен педагогтерге білім алушылардың бойында жағымды мінез-құлық пен құндылықтарды қалыптастыруға, олардың жан-жақты дамуын және болашақ өмірге дайындалуын қамтамасыз етуге айтарлықтай әсер етуге мүмкіндік береді. 13 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ ТӘРБИЕ БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ Білім беру ұйымдары деңгейінде • білім беру процесінің барлық қатысушыларының өзара іс-қимылы арқылы құндылыққа негізделген білім беруді жоспарлаудың біртұтас тәсілін енгізуге; • білім беру ұйымдарының вариативті білім беру бағдарламаларын әзірлеуде, білім алушылардың мүдделерін, қажеттіліктерін, жергілікті қоғамдастықтың сұраныстарын және мемлекеттік органдардың басымдықтарын ескере отырып, білім беру қызметінің нысандарын, әдістерін таңдау дербестігін қамтамасыз етуге; • сынып/куратор сағаттарын оқу процесінің толыққанды және ажырамас құрамдас бөлігі ретінде анықтауға; • білім берудің базалық құндылықтарына сәйкес жалпы іс-шаралардың мазмұнын байыту (мемлекеттік және ұлттық мерекелерге байланысты іс-шаралар; елдегі атаулы күндер мен маңызды оқиғаларға арналған іс-шаралар; оқу жылының басталуы мен аяқталуына арналған салтанатты ісшаралар; олимпиадалардағы, спорттық және шығармашылық конкурстар мен жарыстардағы жетістіктері үшін білім алушылар мен педагогтерді марапаттау рәсімдері); • қоғамның отбасымен және серіктестерімен ынтымақтастық нысандарын кеңейту; • белгіленген көрсеткіштерге сәйкес тәрбие жұмысына үнемі ішкі бақылау жүргізу. Педагогтер деңгейінде • оқу/білім беру бағдарламаларының мазмұны зерттелетін, құндылықтарды оқыту мен тәрбие процесіне енгізудің ең тиімді жолдары талқыланатын үздіксіз даму және ынтымақтастық мәдениетін құру; • білім беру бағдарламаларының мазмұнындағы құндылықтардың үйлесімді кіріктіруін қамтамасыз ету (оқытудың белсенді әдістерін қолдану арқылы пәнаралық және пәнішілік байланысты қамтамасыз ету, сәйкес мәтіндерді, тапсырмалар мен жаттығулар таңдау);

• оқу-тәрбие процесіне жобалық жұмысты кіріктіру; • сыныптан тыс іс-шаралар нысандарын кеңейту (акциялар, қайырымдылық және волонтерлік іс-шаралар, мәдени іс-шаралар, туристік сапарлар мен мұражайларға бару, шақырылған қонақтармен кездесулер және т.б.); • жоғары оқу орындары мен колледждердің педагогикалық факультеттерінің білім беру бағдарламаларының мазмұнын жаңарту. Отбасымен ынтымақтастық деңгейінде • ата-аналармен ынтымақтастықты нығайту және оларды бірлескен іс-шараларды ұйымдастыруға және өткізуге тарту (құндылықтарды бірлесіп талқылау, балалардың дамуы мен әл-ауқаты үшін бірлескен шешімдер қабылдау); • білім алушылардың даму динамикасын бақылау және сапалы кері байланысты қамтамасыз ету үшін жаңа форматтағы ата-аналар жиналысын (білім алушылармен жеке және топтық консультациялар, педагогикалық кеңестер, тренингтер, семинарлар, ашық есік күндері, ата-аналар конференциялары, педагогикалық қонақ) өткізу;

• ата-аналардың педагогикалық мәдениетін тәрбиенің өзекті тақырыптары және жасөспірім балалармен өзара бірлескен іс-шаралар, ата-аналар дәрістерін ұйымдастыру арқылы арттыру; • ата-аналарға (заңды өкілдерге) арналған семинарлар өткізуде, бағдарламаларды, әдістемелік құралдарды әзірлеуде қоғамдық ресурстық орталықтарды тарту; • бірлескен мәдени және спорттық іс-шараларды ұйымдастыру арқылы ата-аналардың әлеуметтенуіне жағдай жасау. Қоғамдық серіктестермен өзара іс-қимыл деңгейінде • ведомстволық ұйымдарды тәрбие міндеттерін шешуге тарту; • жергілікті көрікті жерлермен танысу үшін сабақтар/ іс-шаралар ұйымдастыру (мұражай педагогикасы, театр педагогикасы, өлкетану экскурсиялары, кәсіпорындарға сапарлар); • басқа білім беру ұйымдарының педагогтерімен, жоғары оқу орындарының профессорлық-оқытушылық құрамымен, ғылыми және қоғамдық ұйымдармен кәсіби даму мәселелері бойынша ынтымақтастық орнату үшін жағдайлар жасау; • шетелдік әріптестердің озық кәсіби тәжірибесін зерделеу және пайдалану үшін ынтымақтастықты жаһандық деңгейде кеңейту; • білім алушыларды заманауи кәсіптермен және өзекті дағдылармен таныстыру үшін түрлі саладағы мамандармен мансаптық консультациялар ұйымдастыру.

Бағдарламаны іске асыру тетігі БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІНІҢ БАРЛЫҚ ҚАТЫСУШЫЛАРЫНЫҢ ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛЫН КӨЗДЕЙТІН БІРТҰТАС ТӘСІЛДЕМЕ БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ МҮДДЕЛЕРІ МЕН ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІН ЕСКЕРЕ ОТЫРЫП, ВАРИАТИВТІК БАҒДАРЛАМАЛАРДЫ ӘЗІРЛЕУ СЫНЫП-КУРАТОРЛЫҚ ЖҮЙЕ ШЕҢБЕРІНДЕ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ, ЯҒНИ. СЫНЫП САҒАТТАРЫ МЕН СЫНЫПТАН ТЫС ІС-ШАРАЛАР БАҒДАРЛАМАНЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚ БАҒДАРЛАРЫНА СӘЙКЕС ЖАЛПЫ ІС-ШАРАЛАРДЫҢ МАЗМҰНЫН КЕҢЕЙТУ ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНЕ ОТБАСЫ МЕН ҚОҒАМДЫҚ ҰЙЫМДАРДЫ ТАРТУ БАҒДАРЛАМАНЫ ІСКЕ АСЫРУДЫ ТҰРАҚТЫ ІШКІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ.

БЛОК I
Білім беру мазмұны мен сынып сағаттары арқылы құндылықтарды енгізу.

Бұл бөлімде тұлғаны қалыптастыруға ықпал ететін негізгі құндылықтар мен құзыреттердің жүйесі ұсынылады. Аталған бөлімде тәрбие мен оқытудың сабақтастығын қамтамасыз ету үшін мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудан бастап техникалық және кәсіптік білім беру деңгейлерінде түлектердің білім, білік және дағдыларының сипаты ұсынылады. Ұсынылған құндылықтар жүйесін педагогтер сынып сағаттарын мақсатты түрде жоспарлауда және күнделікті сабақ мазмұнына кіріктіруде қолдана алады. Бұл білім алушылардың бойына құндылықтарды дарытуда және олардың табысты әлеуметтенуіне, зияткерлік және тұлғалық дамуына, сондай-ақ Қазақстанның болашақ азаматтарының кәсіби қалыптасуына ықпал ете алады. Құндылықтардың білім, білік және дағды түрінде ұсынылған жүйесі білім беру ұйымында оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруда және сынып сағаттарын жоспарлауда қолдану қажет. Әр сынып сағатының соңында 10 минут көлемінде білім алушының жеке қауіпсіздігіне уақыт бөлу ұсынылады.

БІЛІМ БЕРУ МАЗМҰНЫ АРҚЫЛЫ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ ДАРЫТУ ПРОЦЕСІ
 МЖМББС күтілетін нәтижелер
Үлгілік оқу бағдарламаларындағы оқу мақсаттары
Оқулық
ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ОТАНШЫЛДЫҚ, ҰЛТТЫҚ МҮДДЕ, ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП, ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ОТАНШЫЛДЫҚ, ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК ҰЛТТЫҚ МҮДДЕ ЖАСАМПҚОҒАМҒА ҚЫЗМЕТ КОММУНИКАЦИЯ,

Оқу әрекетін ұйымдастыру Сыныптан тыс Сынып сағаттары
ДАЛ ЕҢБЕК ТАЛАП, ИННОВАЦИЯ, ЖАСАМПАЗДЫҚ,БІРЛІК ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚ, ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК.

ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ОТАНШЫЛДЫҚ

Мектепке дейінгі ұйым түлегі • Отан, ел, туған өлке туралы білу • Қазақстанның мемлекеттік рәміздерін білу • Мемлекеттік тілді білу • Ұлттық мерекелер, ойындар, дәстүрлер туралы білу • Табиғатқа қамқорлық таныта білу

Бастауыш мектеп түлегі • Отан, ел, туған өлке туралы білу және пайымдау • Туған елге деген сүйіспеншілігін білдіре алу • Мемлекеттік тілді білу • Өз елінің тарихы, мәдениеті туралы алғашқы түсінікті қалыптастыру • Қазақстанның мемлекеттік рәміздерін ажырата білу • Отбасы Отанның бір бөлігі екенін түсіну

Халықтың өткеніне, бүгініне және болашағына қатыстылығын түсіну • Отанға адалдықтың маңызын бағалау, елінің тарихы мен мәдениетін құрметтеу • Қазақстанның мемлекеттік рәміздерін құрметтеу, мемлекеттік мерекелердің мәнін түсіну.
Азаматтық және ұлттық бірегейлікті білу және түсіну • Мемлекеттік тілді меңгеру • Отбасының дәстүрлері мен құндылықтарын білу • Оқуға, өз халқының рухани мәдениетінің бір бөлігі ретінде ана тіліне деген қызығушылық таныту • Қазақстан азаматының міндеттерін орындауға, өз елінің мүдделері мен құндылықтарын бағалау
Өзінің халқына деген сүйіспеншілігін білдіру және ұлттық мәдениетті құрметтеу • Мемлекеттің дамуындағы ел бірлігінің маңызын бағалау және мемлекетінің дамуы үшін жеке жауапкершілікті сезіну • Ұлттық және мәдени бірегейлікті сезіну • Халық пен мемлекеттің тарихи жетістіктеріне мақтаныш сезімін ояту және мәдени мұрасын, дәстүрлерін әрі қарай ілгерілету • Мемлекеттік тілдің қолдану аясын кеңейтуге үлес қосу • Отандық және әлемдік мәдениетті тану құралы ретінде оқуға деген тұрақты қызығушылық таныту • Өз Отанын қорғауға дайын болу, халық пен мемлекеттің Егемендігі мен қадір-қасиетін тарихи аргументтерге сүйеніп қорғай білу
Жағдаяттарды сыни талдау, таңдау жасау, шешім қабылдау және өз шешімінің жауапкершілігін түсіну • Өз елінің тарихы, мәдениеті, дәстүрлері мен жетістіктері білімін тарихи фактілерге сүйеніп ұдайы кеңейтуге ұмтылу • Халықпен/ мемлекетпен бірлікті және мемлекетінің дамуы үшін жеке жауапкершілікті сезіну • Елдегі және әлемдегі оқиғаларды объективті бағалау үшін ақпаратты сыни тұрғыдан талдай білу • Ұлттық бірегейлікті нығайтуға ықпал ететін мемлекеттік тілді еркін меңгеру • Еңбек нарығындағы жоғары кәсіби дағдылар мен бәсекеге қабілеттілік таныту • Қазақстанның егемендігі мен тәуелсіздігін, оның ішінде халықаралық аренада қорғауға дайын болу.

БІРЛІК ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚ

 Мектепке дейінгі ұйым түлегі • Отбасында, балабақшада қауіпсіз мінез-құлық нормаларын білу • Басқа балалармен сөйлесуге және олармен ортақ тіл табуға дайын болу • Ойы мен сезімдерін білдіре алу қабілетінің болуы
Бастауыш мектеп түлегі • Мінез-құлық нормаларын білу және оларды сақтаудың маңызын түсіну • Командада жұмыс істей білу • Басқалармен бірлескен жұмыстың нәтижесін қорғай білу • Өзгені тыңдау, түсіну және диалог жүргізе алу • Өзгелерге мейірімділік, жанашырлық таныта білу • Айналасындағыларға көмек көрсету

Негізгі орта мектеп түлегі 
Қоғамдағы әлеуметтік нормаларды, ережелерді білу және түсіну • Сенімді қарым-қатынас орнату және ұжымда жағымды ахуалды сақтай білу • Тек өзі үшін ғана емес, жалпы ұжым үшін де жауапты болуға дайын болу • Бірлескен іс-әрекет пен өзара іс-әрекет кезінде басқалардың пікірлері мен сезімдерін құрметтей білу • Басқалармен жағымды қарым-қатынас орната білу және қоғамдық өмірге үлес қосу

Жалпы орта мектеп түлегі
Басқа адамдармен қарым-қатынас кезінде өз мінезқұлқыңызды сыни тұрғыдан бағалау және түзету • Өзара сыйластық пен ынтымақтастықты көрсете отырып, өз көзқарастарын білдіре алу • Ортақ мақсаттарға қол жеткізуге ықпал ете отырып, командада тиімді жұмыс істей білу • Басқа адамдардың даралығын ескере білу және өзгенің идеялары мен пікірлерін дұрыс қабылдау • Қоғамдағы бірлік пен келісімді сақтаудың маңыздылығын түсіне отырып, қақтығыстық жағдаяттарды шешуде сындарлы шешуге ұмтылу.

ТжКБ түлегі
Қоғамның әл-ауқатына қамқорлық пен жауапкершілікті көрсете алу • Басқа адамдармен тиімді қарым-қатынас жасау, өзара көмек пен қолдау негізінде мақсаттарға жете алу • *Басқа адамдардың эмоцияларын түсіну, бөлісу және сезіну • Басқа адамдардың қажеттіліктеріне жауап беру және қолдау көрсету дағдыларының болуы • Мәдени айырмашылықтарды түсіну • Қоғамда бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтауға ықпал ететін қақтығыстарды шешуге қатысты келіссөздер жүргізе алу • Өзін-өзі дамыту және білім алу дағдыларының болуы

ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК
 Мектепке дейінгі ұйым түлегі • Жауапты болу • Уәделерді орындай білу • Адамдар барлығы әртүрлі екендігін білу, түсіну
Бастауыш мектеп түлегі • Адамның қоғамдағы құқықтары мен жауапкершілігі туралы алғашқы көзқарастың болуы • Басқалар үшін маңызды тапсырмаларды орындаудың қажеттілігі мен маңыздылығын түсіну • Бастаған ісін соңына дейін жеткізе білу • Өзінің және басқалардың іс-әрекеттерін олардың моральдық нормаларға сәйкестігі тұрғысынан талдай білу

 Негізгі орта мектеп түлегі
Іс-әрекетті жоспарлау және ұйымдастыру дағдыларының болуы • Моральдық нормаларға сәйкес өзінің және басқалардың іс-әрекеттерін талдай білу • Оқу тапсырмасын орындауда табандылық, еңбекқорлықтың болуы • Тапсырылған жалпы іс үшін сынып ұжымы алдындағы жауапкершілікті сезіну • Басқаларға көмектесуге және әділдік, мейірімділік пен жауапкершілік танытуға дайын болу.

• Іс-әрекетке қатысушылардың барлығының құқықтары мен міндеттерінің теңдігін ескере отырып, өзінің және басқалардың іс-әрекеттерін бағалай білу • Жалпы нәтижедегі әрбір тапсырманың маңыздылығын түсіне отырып, өз міндеттемелерін сапалы және мерзімінде орындай білу • Командада жұмыс істей білу, басқалардың пікірлері мен ұстанымдарын құрметтеу және ортақ мақсаттарға жетуге ұмтылу • Қателерді қабылдауға және түзетуге дайын болу, егер олар жасалса өзінің жұмысының нәтижелері үшін жауап беру • Мемлекеттің сақталуы мен өркендеуі үшін жауапкершілікті сезіну ТжКБ түлегі • Өзінің де, басқа адамдардың да әрекеттерін талдай білу • Әділдік, мейірімділік және жауапкершілік таныту арқылы басқаларға көмектесуге дайын болу • Кез-келген қызмет түріне немесе іс-әрекетке жауапкершілікпен қарау • Ақпаратты бағалау және талдау негізінде салмақты шешімдер қабылдау Жалпы орта мектеп түлегі.

ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП
 Мектепке дейінгі ұйым түлегі Бастауыш мектеп түлегі • Мінез-құлық нормалары мен ережелерді білу. • Үлкендерге құрмет көрсету • Үйде, балабақшада, қоғамда өзін дұрыс ұстай білу • Құқықтық жүйе мен адам құқықтарының негіздерін білу. • Тәртіп пен әділеттілік нормалар мен ережелерін сақтау қажеттілігін түсіну • Қоғамның қорғалуы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету ретінде заң мен тәртіптің маңыздылығын түсіну Негізгі орта мектеп түлегі • Азаматтық- құқықтық білім туралы түсінігінің болуы • Моральдық нормалар мен мінез-құлық ережелерін білу • Мектепте, қоғамда этикалық және құқықтық нормалар мен ережелерді сақтаудың маңыздылығын білу ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП

• Күнделікті өмірде заң туралы білімді қолдана білу • Қоғамдық қауіпсіздікті жақсарту және құқық бұзушылықтардың алдын алу шараларын қолдау жөніндегі бастамаларға қатысуға дайын болу • Жалпы әл-ауқат пен қауіпсіздікке ықпал ету үшін жұмыс орнында тазалық пен тәртіпті сақтай білу • Төтенше жағдайларда ұйымдасқан және сабырлы әрекет ете алу ТжКБ түлегі • Заң мен құқықтық актілерді дұрыс түсіндіре алуы және түсіне білу • Құқықтық білімді нақты өмірде, нақты практикалық жағдайларды шешуде өз бетінше қолдана білу • Қоғамдағы тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау үшін құқықтық нормалар мен ережелерге сәйкес әрекет ете алу • Жағдаяттарды заңдылық пен этика тұрғысынан бағалау және негізделген шешімдерді қабылдау.

ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК
Өз мамандығы бойынша терең білім мен дағдылардың болуы • Кәсіби және жеке қабілеттерін кеңейте отырып, үнемі білім алуға және өзін-өзі жетілдіруге ұмтылу • Жаңа әдістер мен технологияларды тез игере отырып, жұмыс жағдайларының өзгеруіне және нарықтың жаңа талаптарына бейімделу • Максималды тиімділік пен сапаға ұмтыла отырып, өз жұмысының қорытындылары үшін жауапкершілікті өз мойнына алуға дайын болу • Өз іс-әрекеттерінде адалдық пен ашықтықты қамтамасыз ете отырып, шеберлікпен жоғары этикалық стандарттарды ұстану • Басқаларды тыңдау, үйлестіру және қолдау арқылы әріптестермен ынтымақтастық дағдыларын орнату • Күрделі жағдайларды талдай білу, ақпаратты сыни тұрғыдан бағалау және негізделген шешімдерді қабылдау ТжКБ түлегі • Мемлекеттің, қоғамның дамуы үшін еңбекті, өзінің және басқалардың еңбегінің нәтижелерін бағалай білу • Қазіргі қоғамдағы еңбектің әлеуметтік-экономикалық және саяси маңыздылығын түсіну • Жасына байланысты қол жетімді әлеуметтік-еңбек рөлдерінде әлеуметтік маңызы бар еңбекке жасампаз, шығармашылық қабілетінің болуы • Отбасында, мектепте, туған өлкеде әлеуметтік маңызы бар еңбек қызметіне қатысуға дайын болу • Еңбек қызметінің ерекшелігін түсіну, еңбек қатынастарын реттеу, өзін-өзі тәрбиелеу және кәсіби өзін-өзі даярлау • Жеке өмірлік жоспарларды, қажеттіліктерді ескере отырып, білім мен кәсіби қызметті саналы түрде таңдауға дайын болу Жалпы орта мектеп түлегі • Еңбек қоғамның және жеке әл-ауқаттың негізі екенін түсіну • Қоғамдық еңбекке дайындық • Жеке мүдделерді, қажеттіліктерді ескере отырып, білім мен өмірлік жоспарларының жеке траекториясын саналы түрде таңдауға және құруға дайын болу.

Мектепке дейінгі ұйым түлегі Бастауыш мектеп түлегі • Өзі туралы, қоршаған әлем туралы және ондағы орны туралы қарапайым түсініктің болуы • Шығармашылық қиялға негізделген өнертабысқа қызығушылық таныту • Сурет салуға, модельдеуге, дизайнға қызығушылық таныту • Тапсырмаларға шығармашылықпен қарау, өз шешімдері мен идеяларын ұсыну • Алған білімдерін жаңа нәрсе жасау үшін қолдану • Жаңа тәсілдемелер мен технологияларды қолдануды талап ететін балалар жобаларына қатысуға дайын болу • Табиғи және әлеуметтік объектілер, тірі және жансыз табиғаттың байланысы, ғылым және ғылыми білім туралы алғашқы түсініктің болуы • Білімнің жаратылыстану және гуманитарлық салаларындағы тәжірибені бақылаудың, жүйелеудің және түсінудің қарапайым дағдыларының болуы • Түрлі объектілердің жеке белгілерін салыстыра білу, заттарды жалпы белгілер бойынша талдау, біріктіру • Қарапайым өлшеулер жүргізу, практикалық есептерді шешуге арналған құралдармен жұмыс жасай алу • Зерттеуге, экспериментке бағытталған жобалық тапсырмаларды орындау ЖАСАМПАЗДЫҚ ЖӘНЕ ЖАҢАШЫЛДЫҚ 32 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ

• Бақылау, өлшеу, эксперименттер мен тәжірибелер жүргізу қабілеті; модельдеу, таным объектілерінің құрылымын анықтау, бір бүтіннің әртүрлі бөліктері арасындағы қатынастарды іздеу және бөліп көрсету, процестерді кезеңдерге бөлу, себеп-салдарлық байланыстарды анықтау • Оқу міндеттерін шешудің оңтайлы тәсілдерін таба білу, ол үшін жаңаны қолдану және бұрыннан таныс алгоритмдерді біріктіру, оларды стандартты емес есептерді шешуде қолдану • Әр түрлі таным құралдарын қолдану, әлем туралы білімді жинақтай алу (тілдік, оқырмандық мәдениет, ақпараттық, цифрлық ортадағы қызмет) Негізгі орта мектеп түлегі • Қолданыстағы жүйелер мен процестерді дамытуға және жақсартуға ықпал ететін жаңа идеялар мен тәсілдерді құра білу • Заманауи технологияларды меңгеру және оларды кәсіби мәселелерді шешу үшін тиімді пайдалану • Инновациялық стратегиялар мен жұмыс әдістерін қолдана отырып, ауқымды жобаларды іске асыру • Кәсіби ортада және жалпы әлемде тез өзгеретін жағдайларға икемді бейімделе алу • Басқаларды инновациялар мен прогреске жетелейтін көшбасшылық қасиеттерін көрсете білу • Өзгерістерді болжауға және оларды тиімді қолдануға бейімдеуге мүмкіндік беретін әлемдік трендтер мен инновациялар туралы білу ТжКБ түлегі • Әлемнің қазіргі ғылыми бейнесі, ғылым мен техниканың жетістіктері туралы білу • Ғылымның қоғам өміріндегі маңыздылығын дәлелдеу • Себеп-салдарлық және құрылымдық-функционалдық талдау элементтерін қолдана білу, неғұрлым күрделі нақты байланыстар мен олардың тәуелділіктерін зерттеу • Сыни тұрғыдан ойлау, сенімді ғылыми ақпаратты анықтау және ғылымға қарсы түсініктерді сыни көзқарастың болуы • Фактілерді байқау, жинақтау және жүйелеу, білімнің жаратылыстану және гуманитарлық салаларындағы тәжірибені түсіну, зерттеу дағдыларының болуы Жалпы орта мектеп түлегі Ескерту: Әр сынып сағатының соңында білім алушылардың жеке қауіпсіздігі мәселелерін талқылау үшін 10 минут бөлу міндеттеледі
                               ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ.

БЛОК II
Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралар арқылы құндылықтарды енгізу
ЖОБАЛАР
* Білім беру ұйымдары білім алушылардың жасына және қажеттіліктеріне, өңірлік ерекшеліктеріне, сондай-ақ білім беру ұйымының бейіні мен түріне қарай жобаларды дербес таңдай алады ** Барлық жобалардың өткізілуі #Адал_Азамат хэштегі арқылы әлеуметтік желілерде және БАҚ жарияланады «Қамқор» «Ұшқыр ой алаңы» «SMART BALA» «Шабыт» «Еңбегі адал - жас өрен» «Балалар кітапханасы» Тілдік дағдыларды дамыту және тақырыптық талқылау арқылы құндылықтарды дәріптеу Кітап оқуға және білім алуға қызығушылықты қалыптастыру Әлеуметтік жобаларды жүзеге асыру арқылы құндылықтарды дәріптеу Білім алушылардың әртүрлі мамандыққа деген қызығушылығын арттыру және еңбекқорлық идеясы арқылы құндылықтарды дәріптеу Инновациялық жобалар конкурсы арқылы құндылықтарды дәріптеу Білім алушылардың шығармашылық әлеуетін ашу арқылы құндылықтарды дәріптеу Жобалар – бұл білім беру мен қоғамның әртүрлі аспектілерін жақсартуға, білім алушыларды, ата-аналарды, педагогтерді профилактикалық іс-шараларға тарту арқылы жеке құндылықтарды қалыптастыруға бағытталған білім беру бастамалары ЖОБАЛАР
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ.

Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралардың тақырыптық күнтізбесі:
Жобалар Іс-шаралар Қыркүйек Еңбекқорлық және Кәсіби біліктілік айы Қазан Тәуелсіздік және Отаншылдық айы ҚАМҚОР «Қоғамға қызмет ету» волонтерлық қызмет + «Жер сағаты» экологиялық акциясы  «Түлектердің ағаш егуі» экочелленджі «Табиғатқа қамқорлық жасаймыз» акциясы ЕҢБЕГІ АДАЛ – ЖАС ӨРЕН «Күзгі асар» жәрмеңкесі + Мамандықтар әлемі Мектептің әлеуметтік желілерінде жариялау «Мамандықтар марафоны» байқауы ШАБЫТ «Даналық ұстаздан» челленджі + «Ұлттық мәдениет» көрмесі  «Жас Сарбаз» әскери-патриоттық әндер фестивалі «Мектеп театры» «Ананың аялы алақаны» челленджі  «Әншуақ» фестивалі  «Домбыра күні» концерт және көрме ҰШҚЫР ОЙ АЛАҢЫ Дебат + Зияткерлік ойындар SMART BALA «Startup» байқауы «Өнертапқыштыққа алғашқы қадам» конкурсы БАЛАЛАР КІТАПХАНАСЫ Әдеби кеш / кітап жәрмеңкесі / кітап кейіпкерлері байқауы  «Кітаптар айналымы» акциясы «Шын жүректен кітап сыйла!» челленджі АТА-АНАЛАРДЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ ОРТАЛЫҒЫ Уақытты басқару және өзін-өзі ұйымдастыру + «Отбасы – тәрбиенің алтын бесігі» челленджі + Отбасы күніне арналған «Отбасылық дәстүрлер» апталығы «Балаларды қорғау күні» акциясы «Бала тәрбиесіндегі әкенің рөлі» шеберлік сынып «Атадан-өсиет, анадан-қасиет» ата-аналарға арналған шеберлік сыныбы АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ «Цифрлық әлемде қауіпсіз қадам» жобасы Буллингтен қорған! Ойынға салауатты көзқарас Өмірге салауатты қадам Қоғамдық мүлікті қорға! Қауіпсіз қоғам Қауіпсіздік сабағы БАРЛЫҒЫ 43 2 4 Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралардың тақырыптық күнтізбесі 36 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ Қараша Әділдік және Жауапкершілік айы Желтоқсан Бірлік және Ынтымақ айы Қаңтар Заң және Тәртіп айы Ақпан Жасампаздық пен Жаңашылдық айы Наурыз Тәуелсіздік және Отаншылдық айы Сәуір Еңбекқорлық және Кәсіби біліктілік айы Мамыр Бірлік және Ынтымақ айы Маусым Жасампаздық пен Жаңашылдық айы Шілде / Тамыз Заң және Тәртіп айы Жыл бойы + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 3 2 3 3 4 3 3 4 1 11 37


]]>
admin Tue, 12 Aug 2025 13:07:23 -0400
ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ ХАТ «2025-2026 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы» https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1892-dstemelk-nsau-hat-2025-2026-ou-zhylynda-azastan-respublikasyny-zhalpy-blm-beretn-mektepternde-blm-beru-procesn-jymdastyrudy-erekshelkter-turaly.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1892-dstemelk-nsau-hat-2025-2026-ou-zhylynda-azastan-respublikasyny-zhalpy-blm-beretn-mektepternde-blm-beru-procesn-jymdastyrudy-erekshelkter-turaly.html              
                                                             ӘДІСТЕМЕЛІКНҰСҚАУ ХАТ
 
«2025-2026 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы»


                  Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы

 «2025-2026 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы»
                                                                ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ ХАТ

                                                                          Астана 2025

 Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының Ғылыми-әдістемелік кеңесі шешімімен ұсынылды (2025 жылғы маусымдағы № хаттама).

«2025-2026 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы» Әдістемелік нұсқау хат. – Астана: Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА, 2025. – 82 б.

Әдістемелік нұсқау хатта Қазақстан Республикасы білім беру ұйымдарының мектепалды және 1-11-сыныптарында 2025-2026 оқу жылындағы оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру жөніндегі материалдар берілген. Әдістемелік нұсқау хат орта білім беру ұйымдарының басшыларына, педагогтеріне, әдіскерлерге, білім басқармалары мен бөлімдерінің, білім беру саласындағы сапаны қамтамасыз ету департаменттерінің басшылары мен мамандарына арналған.
                                                       © Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА, 2025


«2025-2026 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың

 ерекшеліктері туралы» әдістемелік нұсқау хат

 МАЗМҰНЫ І 2025-2026 ОҚУ ЖЫЛЫНДА БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 1.1 Мектепке дейінгі және бастауыш білім берудің сабақтастығы ІІ БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ Тіл және әдебиет Математика және информатика Жаратылыстану Адам және қоғам Технология және өнер Дене шынықтыру «Алғашқы әскери және технологиялық дайындық» ІІІ ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ БАҒАЛАУДЫ ӨТКІЗУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ IV ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы

V ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ VI АРНАЙЫ БІЛІМ БЕРУ VII БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНЫҢ ПЕДАГОГТЕРІ МЕН БАСШЫЛАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ӘДІСТЕМЕЛІК СҮЙЕМЕЛДЕУ VIIІ АУЫЛ МЕКТЕПТЕРІНІҢ ӘЛЕУЕТІН ДАМЫТУ ІХ ОҚУ ПРОЦЕСІНЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТІНІ КІРІКТІРУ Х ПЕДАГОГТЕР ЖАРИЯЛАНЫМДАРЫ: АКАДЕМИЯЛЫҚ ЖАЗЫЛЫМ БОЙЫНША НҰСҚАУЛЫҚ ҚОСЫМША. Атаулы күндер

«2025-2026 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы» әдістемелік нұсқау хат

Құрметті әріптестер! 2025–2026 жаңа оқу жылында білім беру сапасын арттыру, тәрбие жұмысын жетілдіру, білім алушыларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу, педагогтердің кәсіби дамуын қамтамасыз ету секілді маңызды міндеттер тұр. Аталған міндеттерді іске асыру мақсатында әзірленген әдістемелік нұсқау хат сіздерге оқу-тәрбие процесін тиімді ұйымдастыруда көмекші құрал болады деп сенеміз. 2025–2026 жаңа оқу жылына арналған әдістемелік нұсқау хатта келесі бағыттар қамтылған: • оқу бағдарламаларының мазмұнын сапалы іске асыру; • оқу жетістіктерін бағалау және академиялық адалдықты ұстану; • мектепке дейінгі және бастауыш білім арасындағы сабақтастық; • «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы негізінде тәрбие жұмысын жүзеге асыру; • ерекше білім беру қажеттіліктері бар білім алушыларды психологиялық-педагогикалық қолдау; • педагогтер мен мектеп басшыларының үздіксіз дамуы; • ауыл мен шағын жинақты мектептердің әлеуетін көтеру; • педагогтердің ғылыми мақала жазуына, зерттеу жұмыстарын жүргізуіне әдістемелік қолдау көрсету.

Назар аударыңыз! Қазақстанда 2025 жыл – Жұмысшы мамандықтарының жылы деп жарияланды. Білім беру ұйымдарының алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі – білім алушыларға мамандықты саналы таңдауға негіз болатын еңбек нарығындағы сұранысқа ие мамандықтарды таныстыру, мамандық таңдауға қолдау көрсету, жұмысшы мамандықтарының маңыздылығын түсіндіруге бағытталған кәсіптік бағдар беруді қамтамасыз ету

Жаңа оқу жылында білім алушылардың функционалдық сауаттылығын, зерттеу және жобалау дағдыларын, цифрлық құзыреттерін дамыту, сондай-ақ оқу үлгерімі төмен білім алушыларға академиялық қолдау көрсету жұмыстары жалғастырылады.

Құрметті педагогтер! Әдістемелік нұсқау хат жаңа оқу жылында білім беру үдерісін тиімді ұйымдастыруда сіздер үшін сенімді бағдар болады деп сенеміз. Сіздердің еңбектеріңіз арқылы білім алушылар сапалы білім, саналы тәрбиені бойына сіңіріп, қоғам дамуына үлес қосатын адал азамат болып қалыптасады деп сенеміз. Жаңа оқу жылы табысты, нәтижелі болсын! Жаңа оқу жылы сәтті әрі жемісті болсын!

6 • Оқу жылының ұзақтығы 1-сыныптарда – 33 оқу аптасын, 2–11(12)-сыныптарда – 34 оқу аптасын құрайды. • Мектепке дейінгі және бастауыш білім беру бағдарламаларының сабақтастығын қамтамасыз ету жоспары іске асырылуда. • Сапалы және қолжетімді білім беру үшін заманауи форматтағы «Келешек мектебі» жобасы іске асырылуда. • Еліміздің 17 аймағында 5200 ауыл мектебінің әлеуетін дамыту бойынша «Ауыл мектебі – сапа алаңы» жобасы жүзеге асуда. • «Жұмысшы мамандықтар жылы» аясында бейіндік сыныптар құрылуда. • Барлық орта білім беру ұйымдарында педагог – кәсіби бағдар берушілер білім алушылардың ерте кәсіптік өзін-өзі анықтау жұмысын ұйымдастыруда. • Педагогтерді аттестаттаудан өткізу қағидалары мен шарттарына өзгерістер енгізілуде (ҚР Оқу-ағарту министрінің 25.02.2025 жылғы № 32 бұйрығы). 1 2025-2026 оқу жылында білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері.

2025-2026 ОҚУ ЖЫЛЫНДА БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

1.1 МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ЖӘНЕ БАСТАУЫШ БІЛІМ БЕРУДІҢ САБАҚТАСТЫҒЫ 2025-2026 оқу жылында мектепалды сыныптарында тәрбиелеу-білім беру процесін ұйымдастыру Мектепалды сыныптардың педагогтері жылына бір рет перспективалық жоспар әзірлейді, апта сайын Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттар тізбесі 1 – қосымшаға1 сәйкес циклограмма құрады, жылына үш рет (бастапқы – қыркүйекте; аралық – қаңтарда; қорытынды-мамырда) Үлгілік оқу бағдарламасы мазмұнын меңгеру бойынша мониторинг жүргізеді. Мониторинг нәтижелері бойынша тәрбиеші оқу жылына баланың Жеке даму картасын2 толтырады. Баланың жеке даму картасы мектептің (лицейдің, гимназияның) мектепалды сыныптағы барлық балалар үшін толтырылады. Түзету, дамыту іс-шаралары критерийлер бойынша орта және төмен деңгей көрсеткен балалармен жүргізіледі. Оқу жылының соңында мектепалды сыныптың тәрбиешісі бастауыш сынып мұғалімі бала дамуының одан әрі жеке траекториясын анықтау үшін Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасын меңгеру қорытындылары бойынша Ұлттық білім беру дерекқорына баланың Жеке даму картасын2 толтырады. Ұйымдастырылған іс-әрекетті өткізу кезінде педагог түсіндіруге уақытты көп бөлмей, оның орнына көрсетуге, балалардың әрекеттерді орындауына (іс-әрекеттерге, ойындарға, пікір алмасуға, зерттеулерге, шығармаларға, сурет салуға, шешім шығаруына) мән беруі қажет. Педагог әрекетінің алгоритмі: балаларға айтып беру; балаларға көрсету; балалармен бірге орындау. Мектепалды сыныптарда балалардың қызығушылықтары ескеріліп, ұйымдастырылған іс-әрекетті өткізу күннің бірінші немесе екінші жартысында білім беру ұйымының оқу-тәрбиелеу процесінің кестесіне сәйкес кіріктірілген түрде немесе жеке жоспарланады.


Назар аударыңыз! Мектепке дейінгі ұйымның орта білім беру ұйымымен өзара іс-қимылы бойынша ұсынымдар әзірленді http://irrd.kz/sites/irrd.kz/uploads/docs/2025/04/d-k1410.pdf 1 https://adilet.zan.kz/ kaz /docs/V1200008275 2 https://adilet.zan.kz/ kaz /docs/V2000020317
 
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы

 2025-2026 оқу жылында мектепалды сыныптарында тәрбиелеу- білім беру процесін ұйымдастыру 2025-2026 оқу жылында мектепалды сыныптарында тәрбиелеу-білім беру процесін жүзеге асыруды реттейтін құжаттар Балаларды ерте дамыту институтының www.irrd.kz сайтында орналастырылған (НҚА айдары) Мектепалды сыныптарда тәрбиелеу-білім беру процесі 1 қыркүйек пен 31 мамыр аралығында (Үлгілік бағдарлама мазмұнын меңгеру кезеңі) жүзеге асырылады. Оқу жылы бойы мектептің (лицейдің, гимназияның) ішкі тәртіп ережелеріне сәйкес каникулдар белгіленеді. Мектепалды даярлық бағдарламасын өткен тәрбиеленушілерді мектептердің (лицейлердің, гимназиялардың) мектепалды сыныптарынан шығару жыл сайын 31 мамырда жүзеге асырылады.

2 Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім берудің МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ іске асыру ерекшеліктері

ТІЛ ЖӘНЕ ӘДЕБИЕТ Бастауыш білім Бастауыш білім беру деңгейінің «Тіл және әдебиет» білім беру саласында білім алушылардың оқырмандық сауаттылығын қалыптастыруға, байланыстырып сөйлеу, ойлау және коммуникативтік дағдыларын дамытуға, сондай-ақ көркем мәтіндер мен сөйлеу әрекеті арқылы құндылықтарды қалыптастыруға ерекше назар аударылады. Оқу процесіне әңгімелер құрастыру, ертегілерді дауыстап оқу, шағын қойылымдар қою және оқыған мәтіндерді талқылау бойынша тапсырмаларды енгізу ұсынылады. Мысалы, оқушыларға кейіпкерлер арасындағы диалогты құрастыру немесе ертегіні қосалқы кейіпкердің атынан баяндап беру ұсынылуы мүмкін. Бұл процесте жасанды интеллект тиімді көмекші құрал ретінде пайдаланылуы мүмкін: ЖИ-чаттар көмегімен балалар мәтіндерді құрастыруға және түзетуге үйреніп, ауызша және жазбаша сөйлеуін дамытады; кескін генераторлары әдеби шығармашылықты көрнекі әрі қызықты ету үшін иллюстрациялар жасауға мүмкіндік береді. Осылайша, ЖИ сөйлеуді дамытуға қолдау көрсетеді, оқуға және жазуға қызығушылықты арттырады, коммуникативтік және шығармашылық дағдылардың қалыптасуына ықпал етеді. Оқыту тыңдалым және айтылым, оқылым және жазылым сияқты негізгі сөйлеу әрекеті түрлеріне негізделеді. Тыңдалым және айтылым. 2-сыныпта оқушылар тыңдалған материалдың тірек сөздерін және негізгі ойын анықтауға үйренеді. Бұл дағды «2.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен тірек сөздердің негізінде мәтіннің мазмұнын болжау» оқу мақсаты арқылы қалыптасады. 3-сыныпта «3.1.1.1 тыңдалған материал бойынша тірек сөздерді белгілеу, ашық және жабық сұрақтарға жауап беру» мақсаты аясында оқушыларды талдау жасау, мәліметтерді салыстыру, және ой қорытындысын жасау дағдыларына үйретеді. 4-сыныпта «4.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен диаграмма, сызба, кесте бойынша мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу» мақсаты негізінде оқушыларға дәлелмен сөйлеуді, ақпаратты құрылымдауды, және өз көзқарасын қорғауды үйретеді.

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы
Оқылым. 2-сыныпта оқушылар мәтін құрылымын түсініп, оның түрлерін ажыратуды үйренеді. Сұрақ қою арқылы (не істеді? қандай? неліктен?) «2.2.1.1 мәтін түрлерін (әңгімелеу/сипаттау/пайымдау) және құрылымдық бөліктерін (басы, негізгі бөлім, соңы) анықтау». 3-сыныпта «3.2.1.1 тірек сөздер, көмекші сөздер арқылы мәтін түрлерін және оның құрылымдық бөліктерін анықтау» оқу мақсаты оқушылар мәтіннің құрылымдық бөліктерін өз бетінше анықтауға, күрделі тілдік бірліктерді түсінуге көшеді. мазмұнды түсіну, мәтіннің логикалық құрылымын ұғыну, және мәтін түрлеріне сараптама жасау дағдыларын қалыптастырады. 4-сыныпта оқушылар мәтінмен күрделі жұмыс жүргізіп, мәтіннің түрі мен құрылымын жанжақты талдай алады. «4.2.1.1 мәтін түрлерін және олардың құрылымдық бөліктерін анықтау» оқу мақсаты аясында мәтінді салыстыру, жанрлық ерекшеліктерді ажырату, және логикалық құрылымды тану дағдыларын дамытады. Жазылым. 2-сыныпта оқушылар мәтінмен жұмыс жасауда алғашқы аналитикалық дағдыларды қалыптастырады: 2.2.1.1 – сұрақ қою арқылы мәтін түрлерін және құрылымын анықтау мақсаты мәтін мазмұнына бағытталған зейінділік пен ойлауды дамытады. Оқушылар не істеді? қандай? неге? деген сұрақтар арқылы мәтінді жүйелеуге үйренеді. 3.2.3.1 – мәтінге пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру – өз ойыңды білдіру мәдениетін және пікірталас жүргізуді үйретеді. 4-сыныпта оқушылар мәтінді толық талдауға және ақпаратты сараптауға көшеді: 4.2.1.1 – мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау – мәтіннің композициялық құрылымын меңгеру және ақпаратты мақсатқа сай өңдеу дағдыларын дамытады. «Тыңдалым және айтылым», «Оқылым» және «Жазылым» тілдік дағдылары бойынша оқу мақсаттары пәндік дағдыларды, негізгі құндылықтарды – жауапкершілік, құрмет, еңбекқорлық, креативтілік, патриотизм және ынтымақтастықты дамытуға бағытталған. Негізгі және жалпы орта білім «Тіл және әдебиет» білім беру саласының мазмұны білім алушылардың жас ерекшеліктеріне, қажеттіліктері мен қызығушылықтарына сәйкес тілдік дағдыларын дамытуды; қазіргі әлемде тілдерді оқып-үйренудің маңыздылығын түсінуді; рухани-адамгершілік құндылықтарды дамытуды; көптілді және көпмәдениетті әлемнің тұтастығын түсінуді; қарым-қатынас процесінде тұлғаарлық және мәдениетаралық байланыстарды орнатуды; өзге елдердің мәдениетімен танысу арқылы әртүрлі көзқарастарды сыйлай білуге тәрбиелеуді; оқыту тілінде түрлі ақпарат көздерімен, оның ішінде интернет ресурстарымен, жасанды интеллект арқылы өз бетінше жұмыс істей білуді; шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауды дамыту және пайдалануды қамтамасыз етеді. Мектептегі оқыту мен тәрбиенің тұтастығы «Адал азамат» (ҚР Оқу-ағарту министрі бұйрығы 26.05.2025ж. №123) бағдарламасында белгіленген базалық құндылықтарды пән сабақтарына кіріктіру негізінде жүзеге асырылады: тәуелсіздік және отаншылдық; бірлік және ынтымақ; әділдік және жауапкершілік; заң және тәртіп; еңбекқорлық және кәсіби біліктілік; жасампаздық және жаңашылдық.

БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ\

Қазақ тілі мен әдебиеті пәніне аталған құндылықтарды кіріктіру үшін мынадай алгоритмдік қадамдарды ұсынуға болады: 1. Тақырыпты анықтау: тақырыпты таңдау (Оқыту жоспарына сәйкес қазақ тілінің грамматикасы, лексикасы, фонетикасы немесе әдебиет тақырыптарын таңдаңыз); құндылықтарды байланыстыру: Тақырыпты таңдағанда, оған сәйкес келетін құндылықтарды анықтаңыз. 2. Оқу мақсаттарын белгілеу: құндылықтарды оқу мақсаттарымен үйлестіру (Мысалы, «Тәуелсіздік» тақырыбында білім алушыларға қазақ халқының тарихы мен мәдениетін үйрету); 3. Сабақ жоспарын құру: сабақ құрылымы (Сабақтың әр кезеңіне: кіріспе, негізгі және қорытынды бөлімдеріне құндылықты кіріктіруді жоспарлаңыз); 4. Оқу материалдарын таңдау: әдеби шығармаларды, мультимедиялық ресурстар пайдалану (Қазақ әдебиетінен тәуелсіздік, отаншылдық, бірлік, әділдік сияқты құндылықтарды насихаттайтын шығармаларды таңдаңыз). 5. Тапсырмалар мен жаттығулар: жазбаша жұмыстар (Білім алушылардан эссе, шығарма немесе реферат жазуды сұрау арқылы құндылықтарды тереңірек түсінуге мүмкіндік беріңіз). 6. Білім алушылардың пікірлерін тыңдау: дискуссия жүргізу (Сабақ соңында білім алушылардың пікірлері мен ұсыныстарын тыңдап, құндылықтарды қалай түсінгендерін талқылаңыз). 7. Бағалау: кері байланыс (Білім алушыларға өздерінің жетістіктері мен кемшіліктері туралы кері байланыс беріңіз). 8. Қорытындылау: сабақтың нәтижелерін талдау (Білім алушылардың білім деңгейін, құндылықтарды түсінуін және сабақтың тиімділігін бағалаңыз); болашақ сабақтарға ұсыныстар (Сабақтан алынған тәжірибе негізінде келесі сабақтарды жоспарлауда қолдану). Тақырыпты болжау барысында білім алушылар тек тілдік дағдыларын емес, сонымен қатар әлеуметтік және моральдық құндылықтарды да меңгереді. Тілдік пәндерде ЖИ қолдану жолдары. «Қазақ тілі», «Қазақ әдебиеті», «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәндерін оқытуда жасанды интеллектіні енгізу – білім мазмұнын жаңғыртып, білім алушылардың тіл мен әдебиетке деген қызығушылықтарын туғызып, қабілеттерін дамытуға бағытталады. Педагог жасанды интеллектіні қолдануда бірінші кезекте нақты мақсатын анықтап алуы керек. Мысалы: білім алушылардың шығармашылық қабілетін дамыту; грамматика мен пунктуацияны меңгертудің жеңіл, түсінікті, балаға қызықты жолдарын қарастыру; әдеби шығармаларды талдауға көмектесу; интерактивті тапсырмалар арқылы қызығушылықты арттыру. ЖИ-ді сабаққа кіріктіру мысалы: Қазақ тілінен морфология, синтаксис салаларын өткенде мәтінге лексикалық талдау жасап болғаннан кейін жасанды ин- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 12 теллектінің көмегімен грамматикалық тақырыптарды басшылыққа ала отырып, жедел тест немесе сұрақтар құрастыртуға болады. «Қазақ әдебиеті» сабағында Мысалы: Абайдың шығармашылығын өту барысында «ChatGPT-мен Абайдың «Қара сөздері» туралы сұхбаттас. Қандай идеялар қозғалғанын анықта» деген тапсырмалар беріп, білім алушылар өздеріне керекті материалды қалай ала алады, сұрақты нақты жауап алу үшін дұрыс құра ала ма, алған жауаптарын өз көзқарастарымен толықтыра ала ма? т.б. сұрақтар төңірегінде балалармен бірге ауызша талдау жүргізген баланы қызықтырады. Жазылым дағдысы бойынша: «эссе жазып ЖИ арқылы грамматикалық қателеріңді анықта» немесе «эссе жазу үшін ЖИ арқылы тақырыбыңа қатысты идеялар жина. Оларды өз ойыңмен салыстыр» т.б. тапсырмалар орындату арқылы білім алушыларды заманауи технологияны тиімді пайдалануға үйрету керек. Педагог білім алушыға ЖИ арқылы алынған тапсырмалардың жүз пайыз дұрыс бола бермейтіндігін түсіндіріп, ЖИ арқылы жасаған жұмыстарына сыни көзбен қарап, зерделеу керектігін түсіндіруі қажет. Бала ЖИ сеніп, ойлану қабілетін тежемей, керісінші білім көкжиегін кеңейту үшін құрал ретінде пайдалануын үнемі назарда ұстау оң нәтиже береді. Мектептегі ағылшын тілі пәнін құндылыққа негіздеп оқыту мен жасанды интеллектіні интеграциялау. Шетел тілі – мәдениетаралық коммуникация құралы ретінде құндылықтық ұстанымдарды интеграциялау үшін зор әлеуетке ие. Оқу материалдарының тақырыптық әртүрлілігі, аутенттік мәтіндер, сөйлеу жағдаяттары мен жобалық тапсырмалар адамгершілік және этикалық дилеммаларды талқылауға, әртүрлі мәдениеттердің әлеуметтік тәжірибелерін зерделеуге, рефлексия, эмпатия және сыни ойлау дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Сабақты жоспарлау кезінде еңбекқорлық пен кәсібилік, жасампаздық пен жаңашылдық, әділдік пен жауапкершілік сияқты негізгі құндылықтарды қозғайтын мәтіндер мен тапсырмаларды енгізу орынды. Мәтіндер аутенттік те, бейімделген де болуы мүмкін, алайда олардың тақырыптық және моральдық-этикалық мазмұнға бай болуын қамтамасыз ету маңызды.

1-кесте. Оқу үдерісіне құндылықтық бағдарларды интеграциялау модел

Құндылыққа бағытталған оқыту стратегиялары Ұсыныстар мен іс-әрекет түрі Күтілетін білім беру нәтижесі 1. Мәселелі жағдайларды құру Білім алушылардың жас ерекшеліктеріне сай моральдық дилеммалар, таңдау жағдайлары, мәдени нормаларды салыстыру сияқты тақырыптарда пікірталас ұйымдастыру. Білім алушылар әртүрлі жағдайларда моральдық және этикалық аспектілерді анықтап, талдай алады, өз көзқарасын дәлелді түрде білдіреді, балама пікірлерді ескеріп, құндылықтарға негізделген саналы шешім қабылдай алады

БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

2. Пәнаралық байланыстар Ағылшын тілі сабағының мазмұнын гуманитарлық және жаратылыстану пәндерінің тақырыптарымен үндестіріңіз. Академиялық адалдық, әділдік немесе технологиялардың әлеуметтік салдары секілді мәселелерді талқылау — әртүрлі контексте құндылықтарды тереңірек түсінуге ықпал етеді. Білім алушылар ағылшын тілі сабағы мен басқа пәндердің мазмұны арасында параллельдер жүргізе алады, ғылыми және әлеуметтанулық құбылыстардың моральдық-этикалық аспектілерін талдай алады және пәнаралық контексте құндылықтық пайымдарын дәлелді түрде білдіре алады.

Ағылшын тілін оқытуда құндылықтық компонентті интеграциялау қосымша жүктеме емес, жалпы білім берудің бағытын күшейтетін стратегиялық вектор болып табылады. Әдістемелік икемділік, мақсатты жоспарлау және мұғалімнің айқын аксиологиялық ұстанымы білім алушылардың тұрақты этикалық-моральдық қағидаттарын қалыптастыруына және саналы құндылықтық бағдарларына негізделген шешімдер қабылдауға дайын болуына жағдай жасайды. Сабақтарда негізгі құндылықтарды оқу мақсаттары мен тапсырмаларға кіріктіру арқылы жүзеге асыруға болады: 2-кесте. Негізгі құндылықтарды оқу мақсаттары мен тапсырмаларға интеграциялау үлгісі

2-кесте. Негізгі құндылықтарды оқу мақсаттары мен тапсырмаларға интеграциялау үлгісі Негізгі құндылықтар Оқу мақсаттарының үлгілері Үлгі тапсырмалар Ескертпелер Тәуелсіздік және отаншылдық 6.4.2.1 understand independently specific information and detail in short, simple texts on a limited range of general and curricular topics 6.3.8 Vertraute gedruckte und digitale Ressourcen selbstständig nutzen, um Bedeutungen zu überprüfen und das Verständnis zu vertiefen. 6.3.8 Utiliser de manière autonome des ressources papier et numériques familières pour vérifier le sens et approfondir la compréhension. Ұлттық қаһарман немесе мереке туралы қысқа мәтінді оқып, мазмұны бойынша сұрақтарға өз бетінше жауап беру. Мәтінмен өздігінен жұмыс істеу дағдыларын дамытады, бұл ретте мазмұны туған мәдениетке саналы көзқарас пен азаматтық бірегейлікті қалыптастырады.

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы
 Бірлік және ынтымақ 8.1.8.1 develop intercultural awareness through reading and discussion 8.1.4 Den Großteil der impliziten Bedeutung in längeren Gesprächen zu allgemeinen und unterrichtsbezogenen Themen weitgehend ohne Unterstützung verstehen. 8.1.4 Comprendre, presque sans aide, la majorité du sens implicite dans une conversation prolongée sur des sujets généraux et scolaires. Әр түрлі елдердің мәдени дәстүрлері туралы мәтінді оқып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын талқылау, алуан түрлілікке құрмет білдіру. Жаһандық контексте мәдени бірлік пен ынтымақтастықтың маңызын түсіне отырып, төзімділік, жанашырлық пен сыйластықты дамытады. Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік 9.1.1.1 use speaking and listening skills to solve problems creatively and cooperatively in groups 9.2.5 Mit Mitschülerinnen kooperieren, um Lernaufgaben gemeinsam zu besprechen, abzustimmen, zu planen und zu priorisieren. 9.2.5 Interagir avec des camarades de classe pour coopérer, discuter, se mettre d’accord, planifier et établir des priorités en vue de réaliser des tâches d’apprentissage. Білім алушылар топпен жұмыс істеп, жағдаяттық тапсырманы шешеді (мысалы, мектептегі іс-шараны ұйымдастыру), рөлдерді бөлісіп, нәтижені ұсынады. Ынтымақтастық, әркімнің еңбегіне құрметпен қарау және кәсіби қызметке саналы көзқарас қалыптастыру дағдыларын дамытады.
 Құндылықтарға бағытталған тәрбиелеу үлгілік оқу бағдарламаларының тақырыптық мазмұны арқылы да қалыптасады. Мысалы, жаратылыстану-математика бағытындағы 10–11 сыныптарға арналған ағылшын тілі бағдарламасындағы «Ғылым және ғылыми құбылыстар», «Адам миының мүмкіндіктері», «Органикалық және бейорганикалық әлемдер» бөлімдерін оқу барысында білім алушыларда «Жасампаздық және жаңашылдық» сияқты негізгі құндылықтар қалыптасады. Шетел тілін оқыту үдерісінде жасанды интеллект (ЖИ) элементтері бар тапсырмаларды қолдану – оқытуды жекелендіруге, мотивацияны арттыруға және метапәндік дағдыларды қалыптастыруға ықпал ететін келешегі зор бағыт болып табылады. Генеративті ЖИ (ChatGPT, DALL-E және т.б.) интеграциясы тапсырмаларды оқушы деңгейіне бейімдеуге ғана емес, сонымен қатар нақты уақыт режимінде кері байланыс беруге мүмкіндік жасап, білім алушылардың оқу дербестігін дамытуға жәрдемдеседі. Мысалы, генеративті модельдер оқу үшін

 БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
бейімделген мәтіндерді құрастыруға, лексикалық және грамматикалық тақырыптарға сай диалогтарды автоматты түрде генерациялауға, сондай-ақ жазбаша немесе ауызша сөйлеуді бағалап, қателерді түзетуге қолданыла алады. Блум таксономиясы деңгейлеріне сәйкес ЖИ-тапсырмалар түрлі когнитивтік деңгейлерді қамтуы мүмкін: сөздік қорды қайта жаңғырту (бірінші деңгей) және грамматикалық құрылымдарды түсіну (екінші деңгей), тілдік білімді сөйлесім жағдаяттарында қолдану (үшінші деңгей), айтылымдағы мағыналық реңктерді талдау (төртінші деңгей), жазбаша пікірталастардағы дәлелдерді бағалау (бесінші деңгей) және ЖИ-нұсқаулары арқылы түпнұсқа мәтіндер құрастыру (алтыншы деңгей). «7.4.9.1 Widersprüche in Argumentationen in kurzen, einfachen Texten zu einigen allgemeinen und unterrichtsbezogenen Themen erkennen» мақсаты аясында келесі тапсырманы ұсынуға болады: білім алушыларға қысқа аргументативтік мәтін ұсынылады, мысалы, «Fast Food ist gesund, weil es billig und bei Teenagern beliebt ist.» (Фаст-фуд пайдалы, себебі ол арзан және жасөспірімдер арасында танымал). Білім алушылар бұл мәтінді жеке немесе жұппен талдап, логикалық сәйкессіздіктерді (мысалы, «танымалдық» пен «пайдалылық» ұғымдарының шатастырылуын) анықтайды. Содан кейін сол мәтінді жасанды интеллект жүйесіне (мысалы, генеративті чат-ботқа) енгізіп, аргументативтік қателерді табуын сұрайды. Соңғы кезеңде топтық талқылау жүргізіледі: білім алушылар өз тұжырымдарын ЖИ жасаған талдаумен салыстырып, ескертулердің дәлдігін бағалайды, ЖИ құралдарының сенімділігі туралы қорытынды жасап, ақпарат көздеріне сыни көзқарасты дамытады.
МАТЕМАТИКА ЖӘНЕ ИНФОРМАТИКА Бастауыш білім Математика пәні баланың зияткерлік әлеуетін дамытумен қатар, оның бойында ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Жеке қасиеттер мен өмірлік маңызы бар құзыреттер оқыту процесінен тыс емес, тікелей сол арқылы дамытылуы тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, математика сабағында «Адал азамат» бағдарламасын жүзеге асыру – мазмұн мен оқыту формаларының әрбір компоненті белгілі бір құндылықпен тығыз байланысты болатын жүйелі көзқарасты талап етеді. Еңбекқорлық пен кәсібилік. Бұл құндылық дәлдікке, жүйелілікке, алгоритмдерді сақтауға, есептеудегі ұқыптылыққа үйрету арқылы дамиды. Мысалы, оқу мақсаты 4.1.2.8 көп таңбалы сандарды қосу және азайту алгоритмдерін қолдану, аясында «Мектеп жобасының сметасы» атты тапсырманы орындауға болады. Бұл тапсырмада оқушылар материалдарды сатып алуға кететін шығынды кезең-кезеңімен есептейді, аралық есептеулерді жазады, есепті рәсімдейді. Мұндай жұмыс жауапкершілікті, еңбекке құрметпен қарауды, ұқыптылықты қалыптастырады.

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 16 Жауапкершілік пен әділдік. Бұл құндылық ресурстарды әділ бөлуге немесе еңбекақы, салықтар мен нормаларға қатысты есептерді шешу барысында қалыптасады. оқу мақсаты 4.1.3.3 өлшем бірліктерін салыстыру және шамалар мәндерімен қосу/азайту/көбейту/бөлу амалын орындау, бойынша, «Үш отбасының арасындағы өнімді бөлу» немесе «Тапсырмаларды орындауға кететін уақытты жоспарлау» сияқты шынайы жағдайлар ұсынылады. Топтық жұмыс кезінде кезеңдерге жауапкершілік оқушылар арасында бөлінеді, бұл сенім мен адалдыққа тәрбиелейді. Бірлік пен ынтымақтастық. 3.1.3.1 ауданы болатын нысандарды атау және ауданды өлшеуге арналған өлшемдер мен құралдарды таңдап алу, палеткамен өлшеу – «Сыныпты өлшейміз» ұсынылады. Мұнда оқушылар сыныптағы қабырғалардың, еденнің, терезелердің ұзындығын бірге өлшеп, ауданын есептеп, есеп беру құжатын жасайды. Мұндай жұмыс бір-бірінің еңбегін бағалауға, командалық рух пен өзара көмек көрсетуге баулиды. Тәуелсіздік пен отансүйгіштік. 4.1.3.6 купюраларын және түрлі мемлекеттің валюталарын (рубль, евро, доллар) ажырату және түрлі төлем жасау, оның тәуелсіздік нышаны ретіндегі рөлін талдауға мүмкіндік береді. «Менің елімнің дүкені» атты практикалық жұмыста оқушылар теңгені басқа валюталарға айырбастап, сатып алу қабілетін талдайды, купюралардағы мемлекеттік рәміздердің мәнін зерделейді. Бұл тапсырма қаржылық сауаттылықты, патриоттық көзқарасты дамытады. Креативтілік пен жаңашылдық. 4.2.1.8 оқу мақсаты қозғалыс формулаларын шығару және қолдану, негізінде «Мектепке қалай тез жетуге болады?» жобасы ұйымдастырылады. Балалар түрлі бағыттар бойынша жол моделін жасап, уақытты есептейді, цифрлық карталарды пайдаланады. Шарттарды талдау және тиімді жолды таңдау арқылы логикалық әрі шығармашылық ойлау дамиды. Сонымен қатар, жасанды интеллект мүмкіндіктерін (мысалы, қозғалыс бағытын визуализациялау, формулаларды автоматты іріктеу) қолдану ұсынылады. Заң мен тәртіп. 4.2.2.1 қос теңсіздіктердің шешімдер жиынын табу, аясында «Залдың сыйымдылығы мен санитарлық нормалар бойынша қанша адам шақыруға болады?» деген есеп ұсынылады. Балалар мүмкін болатын мәндерді анықтайды, шешімдерін дәлелдейді, ережені бұзудың салдарын талқылайды. Бұл құқықтық мәдениетті, тәртіптілік пен нормаларды сақтауға деген құрметті қалыптастырады. Математика сабағындағы құндылыққа бағытталған оқыту – бұл абстрактілі идея емес, нақты педагогикалық міндет. Ол мазмұнды дұрыс таңдауға, тапсырмаларды мағыналы құрастыруға, оқушылар арасындағы өзара іс-қимылды тиімді ұйымдастыруға негізделеді. Әр математикалық тақырып тек білім беріп қоймай, әділетті және прогрессивті қоғамда өмір сүріп, әрекет ете алатын тұлғаны қалыптастыруға қызмет етуі тиіс.

БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Цифрлық ресурстар мен жасанды интеллектті қолдану мотивацияны арттырып, оқытудың тиімділігін көтеру үшін келесі құралдарды қолдану ұсынылады: бейімделген онлайн-тренажёрлер арқылы амалдар мен теңдеулерді пысықтау; қатені автоматты талдау және ұсыныс беру жүйелері; шарттары өзгеретін тапсырмаларды ИИ көмегімен генерациялау. Негізгі орта және жалпы орта білім Қазіргі білім беру тек пәндік және метапәндік білімді игеруге ғана емес, сонымен қатар білім алушылардың қоғамда толыққанды өмір сүруіне қажетті жеке қасиеттерін қалыптастыруға бағытталған. Мектептегі математика курсын оқу барысында Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарында және «Адал азамат» тәрбие бағдарламасында (ҚР Оқу-ағарту министрі бұйрығы 26.05.2025ж. №123) белгіленген құндылықтар мен негізгі құзыреттерді дамытуға назар аудару маңызды. Мектеп математика курсын оқыту процесінде құндылықтарды кіріктіруді және құзыреттілікті қалыптастыру бойынша ұсыныстар: • тәуелсіздік және отаншылдық – бұл ұлттық жетістіктерді сабақ мазмұнына кіріктіру. Мектептегі математика курсын оқытуда патриоттық тәрбие білім алушыларда туған елге деген құрметті, ұлттық мәдениет пен ғылым тарихына қызығушылықты қалыптастырады. Мысалы, қазақстандық ғалымдардың математикаға қосқан үлесін көрсету, елдің географиясы мен мәдениеті бойынша есептер шығару, Қазақстанның демографиясы мен экономикасына қатысты мәліметтерді математикалық модельдеу. • бірлік пен ынтымақ – бұл білім алушылардың бірлесіп жұмыс істеуін, өзара көмектесуін, қолдау мен құрмет көрсетуін, сонымен қатар ұжымдық күштің ортақ мақсаттарға жетудегі маңызын түсіну. Бұл құндылықтар бірнеше формада көрінуі мүмкін: топпен немесе жұппен жұмыс істеу (мысалы, әр оқушы тапсырманың бір бөлігін шешуге жауап беретін содан кейін топ түпкілікті нәтижеге жету үшін күш біріктіреді топтық жұмысты ұйымдастыруға болады), талқылау және проблемаларды бірлесіп шешу (мысалы, тапсырма бойынша жеке жұмыс жасағаннан кейін, әрқайсысы өз шешімін түсіндіретін талқылау ұйымдастырылады) басқалардың пікірлерін қолдау және құрметтеу (мысалы, математикалық дебаттарда немесе пікірталастарда білім алушылар өз шешімдерін білдіре және қорғай алады, басқалардың шешімдерін құрметпен тыңдау және негіздеу), ұжымдық жобалар (мысалы, мектеп бюджетін жоспарлау жобасы немесе сыныпта ресурстарды бөлу моделін құру); • әділдік және жауапкершілік – бұл білім алушылардың оқуға деген адал көзқарасын, тапсырмаларды өз бетінше орындаудың маңыздылығын, сондай-ақ өз еңбегінің нәтижелері үшін жеке жауапкершілігін қалыптастыруды көздейді. • креативтілік пен жаңашылдық – бұл оқытуға шығармашылық тапсырмаларды қосу, өз тапсырмаларын құру, викториналар өткізу және деректерді визуализациялау, сонымен қатар стандартты емес тәсілдер мен түпнұсқа шешімдерді іздеуді ынталандыру. Мектептегі математика курсын

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы
оқуда шығармашылық пен жаңашылдықты ынталандыру білім алушылардың икемді ойлауын, бастамашылығын және пәнге деген қызығушылығын қалыптастыруға ықпал етеді. Білім алушыларға игерілетін тақырып бойынша өз тапсырмаларын құруды, білім ғана емес, тапқырлық та маңызды болатын жарыстар мен ойындар ұйымдастыруды, диаграммалар, графиктер мен схемалар арқылы визуалды ойлауды үйретуді ұсынуға болады; Негізгі орта білім беру деңгейіндегі информатика пәні аясында құндылықтарды интеграциялау және құзыреттіліктерді қалыптастыру бойынша ұсыныстар: Тәуелсіздік және отаншылдық. Қазақстанның жетістіктерін бейнелейтін цифрлық жобаларды орындау, тақырыптық хакатондар мен цифрлық көрмелерге қатысу арқылы қалыптасады. Күтілетін нәтижелер: білім алушылар Қазақстанның тарихы, мәдениеті және рәміздеріне құрметпен қарайды, ұлттық мұраны насихаттайтын цифрлық контент жасайды. Бірлік және ынтымақ. Командалық жобаларды жүзеге асыру, мультимедиалық өнімдерді бірлесе жасау, цифрлық ортада өзара әрекеттесу барысында дамиды. Күтілетін нәтижелер: білім алушылар топта тиімді қарым-қатынас жасай алады, өзгенің пікірін тыңдайды, келісіп жұмыс істейді, ортақ тапсырмаларды шешеді. Әділдік және жауапкершілік. Цифрлық этиканы сақтау, авторлық құқық нормаларын ұстану, ақпараттық ресурстарды жауапкершілікпен пайдалану және ақпаратты сын тұрғысынан бағалау арқылы қалыптасады. Күтілетін нәтижелер: білім алушылар ақпарат көздерінің шынайылығын ажырата алады, авторлық құқықты құрметтейді, өз жұмысына жауапкершілікпен қарайды, желіде өзін дұрыс ұстайды. Заң және тәртіп. Киберқауіпсіздік, цифрлық құқықтар тақырыптарын оқу және мектеп пен желідегі ережелерді сақтау барысында дамиды. Күтілетін нәтижелер: білім алушылар цифрлық қоғамда заңдарды сақтау маңызын түсінеді, жеке деректерді қорғау мен құқықтық нормаларды меңгереді. Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік. Бағдарламалық қамтамасыз етумен тұрақты жұмыс, алгоритмдеу, бағдарламалау, деректерді өңдеу және визуализациялау арқылы қалыптасады. Күтілетін нәтижелер: білім алушылар өз жұмысын жоспарлайды, жүйелі және мұқият орындайды, оқу мен тәжірибеде АКТ-ны тиімді қолдана алады. Жасампаздық және жаңашылдық. Бағдарламалар, ойындар, интерактивті модельдер жасау, олимпиадалар мен ІТ-жобаларға қатысу арқылы дамиды. Күтілетін нәтижелер: білім алушылар өз цифрлық шешімдерін ұсынады, әртүрлі салалардағы білімді біріктіреді, креативті шешімдер табады, бастамашыл және жаңашыл болады. Информатика – жасанды интеллект элементтерін енгізу үшін ең келешегі зор әрі икемді пәндердің бірі. Бұл пән аналитикалық ойлауды, алгоритм құруды БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 19 және цифрлық жүйелердің жұмыс істеу принциптерін түсінуді дамытуға мүмкіндік береді. ЖИ информатика курсының әртүрлі бөлімдеріне, пайдаланушы деңгейінде де, бағдарламалау негіздерін оқыту барысында да кіріктіріле алады. ЖИ-ті кіріктіру мысалдары: мәтін, код генерациясы немесе деректерді талдау кезінде ЖИ құралдарын қолдану; компьютерге нысандарды тануды немесе командаларды орындауды үйрететін жобаларды орындау; ЖИ-тің қазіргі қоғам мен болашақ мамандықтарға әсері туралы тақырыптарды талқылау; адам әрекетімен салыстырғанда автоматтандырылған шешімдердің артықшылықтары мен шектеулерін бағалау. Бұл тәжірибе білім алушыларға ЖИ-тің шынайы өмірдегі рөлін түсінуге және алынған білімді оқу мен практикалық тапсырмаларды орындау барысында тиімді қолдануға мүмкіндік береді. ЖАРАТЫЛЫСТАНУ Бастауыш білім «Жаратылыстану» пәні – табиғат, адам, техника, құбылыстар мен процестерді зерделеу – балаларда ізденімпаздық, табиғатқа құрмет, жауапкершілік, отансүйгіштік, экологиялық сана, еңбекқорлық және креативтілік сияқты құндылықтарды қалыптастыру үшін қолайлы жағдай жасайды. Табиғи процестерді бақылау және зерттеу арқылы түсіндіру білім алушыларды өзіндік ойлауға баулиды және олардың дүниенің танымдылығына деген сенімін қалыптастырады. 1-сыныпта «Мен – зерттеушімін» бөлімі, «Ғылым мен зерттеушілердің рөлі» тармағында 1.1.1.1 қоршаған әлем құбылыстары, процестері мен нысандарын зерттеудің қажеттілігін түсіндіру, оқу мақсатты табиғи құбылыстарды бақылаудан басталады. «Табиғат құбылыстары» бөлімі, «Жарық» тармағында 1.5.2.1 жарық пен қараңғыны салыстыру және 1.5.2.2 жарықтың табиғи және жасанды көздерін ажырату, оқу мақсаттары аясында жарық пен қараңғылықты салыстыру және табиғи мен жасанды жарық көздерін ажырату бойынша практикалық бақылау жүргізіледі. Мұндай тапсырмалар бақылағыштықты, дәлдікті, зерттеуге қызығушылықты және адамның табиғатпен байланысын түсінуді дамытады. Ал 2-сыныпта 2.1.2.2 бақылаудың басты белгілерін анықтау (мақсат, нысан, жоспар, мерзім, нәтиже), оқу мақсаты аясында оқушылар зерттеудің мақсатын анықтайды, жоспар құрып, мерзімін белгілейді, шартты белгілер арқылы өзгерістерді тіркеп, қорытынды жасайды. Бақылау кезеңдерін сақтау және нәтижелерді дұрыс тіркеу логикалық ойлау, нақтылықты дамытып, еңбек пен ұқыптылық құндылығын тәрбиелейді. 3-сыныпта «Мен – зерттеушімін» бөлімі, «Ақпарат көздерінің түрлері» тармағында 3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау, оқу мақсаты түрлі ақпарат көздерімен Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 20 жұмыс арқылы іске асады: кітаптар, энциклопедиялар, интернет. Балалар деректерді талдап, салыстырып, қорытынды шығарады. 4-сыныпта 4.1.1.1 зерттеудің өзекті бағытын өз пайымдауы негізінде анықтау, оқу мақсатына сәйкес экологиялық мәселелер бойынша миға шабуыл ұйымдастырылады. Оқушылар шағын зерттеулер үшін тақырыптар ұсынып, олардың маңыздылығын талқылайды. «Жаратылыстану» пәні бойынша оқу мақсаттарын жүзеге зерттеу, тәжірибе, шағын жобалар, ақпарат көздерімен жұмыс, пікірталас және қорытындылау сияқты белсенді, тәжірибеге бағытталған жұмыс түрлерін қолдану маңызды. Заманауи цифрлық ресурстарды, соның ішінде жасанды интеллектіні (ЖИ) қолдану оқыту көкжиегін кеңейтеді: күрделі құбылыстарды визуализациялауға, деректерді талдауға, модель құруға, гипотезалар тұжырымдауға және нәтижелерді салыстыруға көмектеседі. ЖИ-пен жұмыс жасау үдерісінде сын тұрғысынан ойлау, ақпаратты саналы тұтыну және технологиямен өзара әрекет этикасы құндылықтарын қалыптастыру да маңызды. Негізгі орта және жалпы орта білім «Жаратылыстану» оқу пәні (5-6 сыныптар). Әр түрлі тақырыптарды зерттеу процесінде білім алушылар зерттеу жоспарын құруды, объектілерді жіктеуді, бақылауды, эксперименттер жүргізуді, нәтижелерді ауызша және жазбаша түрде сипаттауды және бағалауды, қорытынды жасауды үйренеді. Бағдарламаны жүзеге асыру алған білімді күнделікті өмірде табиғат құбылыстарын түсіндіру үшін қолдануға бағытталған. Аймақтағы экологиялық жағдайды жақсартуға және табиғатқа ұқыпты қарауды насихаттауға бағытталған жобаларды әзірлеу және оған қатысу ұсынылады. «Дүниені өзгертетін жаңалықтар» бөлімінде қазақстандық ғалымдардың жаратылыстану ғылымдарының дамуына қосқан үлесіне және жасанды интеллектінің адам өмірінің сапасын және қоршаған ортаның тұрақтылығын арттыру үшін қолданылуына назар аудару маңызды. Сондай-ақ, ғылыми жаңалықтарға қызығушылықты, ақпарат алмасуды және ғылыми мәселелерді талқылауға қатысуды ынталандыру қажет. География 7-11 сынып. «География» оқу пәнін оқытудың мақсаты – дүниенің географиялық бейнесін тұтас қабылдайтын, географиялық ойлау қабілеті дамыған, географияның әдістері мен тілін білетін және қолданатын, географиялық мәдениеті бар тұлға тәрбиелеу. Географиялық мәдениетті қалыптастыру үшін білім алушыларда қоршаған ортаға деген сүйіспеншілікті, табиғатты аялау сезімін ояту; әртүрлі халықтардың мәдениетімен және географиялық ерекшеліктерімен таныстыру; географиялық білімді күнделікті өмірде және практикалық қызметте қолдану дағдыларын қалыптастыру; экологиялық мәдениетке тәрбиелеп, табиғатты қорғауға бағытталған жобаларға қатысуға ынталандыру қажет. БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 21 Оқытудың инновациялық әдістерін қолдану мақсатында интерактивті әдістерді (пікірталас, рөлдік ойындар, жобалық жұмыстар, т.б.) және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (электрондық оқулықтар, интерактивті карталар, GPS, ГИС, т.б.) пайдалану, оқыту процесінде виртуалды саяхаттарды, бейнематериалдарды және фотосуреттерді қолдану, білім алушылардың өздігінен білім алуын ұйымдастыру маңызды. Физика 7-11сынып. Физиканы оқыту үдерісінде базалық құндылықтарды кіріктіру формалды сипатта емес, пән мазмұнынан үйдесімді түрде туындауы тиіс және бұл пәндік әрі метапәндік оқу нәтижелеріне қол жеткізуге ықпал етуі қажет. Физика – іргелі ғылым ретінде білім алушылардың дүниетанымын қалыптастыруға, сыни ойлауын дамытуға және жеке тұлғалық қасиеттерін жетілдіруге мол мүмкіндік береді. Базалық құндылықтардың физика пәнінің оқу мақсаттарымен байланысы: Отаншылдық құндылығы: Ұлттық ғылымға мақтаныш сезімін, физиканың ел дамуына қосқан үлесін түсінуді, Отанға деген сүйіспеншілікті және мәдениетке құрметті қалыптастыру. Физика пәнінің оқу мақсаттарымен байланысы. Ұлттық ғылым мен технологияға мақтаныш сезімін қалыптастыру. Оқу мақсаты: 7.1.1.1 Көрнекті физик ғалымдарды және олардың ашқан жаңалықтарын атау. Ықпалдастыру мысалы: Көрнекті ғалымдар тізіміне қазақстандық физиктерді (мысалы, Қаныш Сәтбаевтың геологиямен байланысты еңбектерінің терең физикалық негіздері бар; немесе қазіргі физика саласында жұмыс істейтін ғалымдарды) және олардың әлемдік және отандық ғылымға қосқан үлесін қосу. Бірлік және ынтымақ құндылығы: Бірлескен зерттеулердің философиялық және әлеуметтік аспектілерін түсіну, ғылымның әлеуметтік және этикалық жауапкершілігін терең түсіну. Физика пәнінің оқу мақсаттарымен байланысы. Ғылымның әлеуметтік және этикалық жауапкершілігі. Оқу мақсаты: 9.4.2.2 Ядролық энергияның қоршаған ортаға әсерін талдау. Ықпалдастыру мысалы: Ядролық технологияларды қолданумен байланысты тек ғылыми аспектілерді ғана емес, сонымен қатар этикалық дилеммаларды талқылау, ғалымдардың өз жаңалықтарының салдары үшін қоғам алдындағы жауапкершілігін атап өту. Әділдік және жауапкершілік құндылығы: Заң мен қоғам алдындағы жауапкершілікті сақтау. Физика пәнінің оқу мақсаттарымен байланысы. Білімді қолдануға жауапкершілік. Оқу мақсаты: 7.5.1.1 Зертханалық жұмыстарды орындаудағы қауіпсіздік ережелерін түсіндіру. Ықпалдастыру мысалы: Қауіпсіздік үшін жауапкершілік әркімге жүктелетінін және әділдік барлық белгіленген ережелерді сақтауды талап ететінін атап өту. Жасампаздық және жаңашылдық құндылығы: Шығармашылық ойлауды, бастамашылдықты және жаңа нәрсе жасауға деген ұмтылысты ынталандыру. Физика пәнінің оқу мақсаттарымен байланысы. Білімді жасампаздық үшін практикалық қолдану. Оқу мақсаты: 9.3.1.2 Әртүрлі оптикалық аспаптардың жұмыс істеу принциптерін сипаттау. Ықпалдастыру мысалы: Білім алушыларға Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 22 қарапайым оптикалық құрылғыларды (камера-обскура, телескоп) немесе физикалық принциптерді көрсететін модельдерді жасау бойынша жобалар ұсыну. Бұл физикалық білімнің пайдалы нәрселерді жасауға қалай мүмкіндік беретінін көрсетеді. Шығармашылық және жаңашылдық ойлауды дамыту. Оқу мақсаты: 10.6.1.1 Физикалық принциптерді қолдана отырып, өзекті проблемаларға шешімдер ұсыну. Ықпалдастыру мысалы: Білім алушыларды нақты проблемаларға жаңашыл шешімдер іздеуге ынталандыру (мысалы, үйдің энергия тиімділігін қалай жақсартуға болады, мектепте жаңартылатын энергия көздерін қалай қолдануға болады). Физика мен техникадағы соңғы инновациялар туралы пікірталастар ұйымдастырып, жеке идеяларға шабыт беру. Бұл тәсіл физиканы ғылым ретінде оқып қана қоймай, сонымен қатар елдің дамуы үшін қажетті құндылықтық бағдарлар мен құзыреттіліктерге ие азаматтарды тәрбиелеуге мүмкіндік береді. «Химия» пәні 7-11 сыныптар. «Адал азамат» (ҚР Оқу-ағарту министрі бұйрығы 26.05.2025ж. №123) тәрбие бағдарламасының базалық құндылықтарын пәнді оқытуға кіріктіру бойынша ұсынымдар: Құндылықтар: тәуелсіздік және отаншылдық; бірлік және ынтымақ. Құзыреттіліктер: Қазақстан азаматының міндеттерін орындауға, өз елінің мүдделері мен құндылықтарын қорғауға дайын болу; басқалармен жағымды қарым-қатынас орната білу және қоғамдық өмірге үлес қосу. «Химия және қоршаған орта» бөлімі, «Жер химиясы» бөлімшесі. Оқу мақсаттары: 7.4.2.4 Қазақстан қандай минералды және табиғи ресурстармен бай екендігін және олардың кен орындарын білу; 9.4.2.2 фосфор қосылыстарының Қазақстандағы кен орындарын атау; 9.4.2.5 Қазақстандағы металдардың кен орындарын атау және оларды өндіру процестерін, қоршаған ортаға әсерін түсіндіру. «Жер химиясы» тақырыбына тәуелсіздік және отаншылдық, бірлік және ынтымақ құндылықтарын кіріктіруге болады. Білім алушыларға еліміздің әлемдік пайдалы қазбалар қоры бойынша алатын орнын, мысалы, уран, хром, мыс, алтын, мұнай т.б. жөнінде мәліметтер беру керек. Сол арқылы туған жердің байлығын бағалауға баулып, Қазақстанның табиғи байлықтарына деген құрмет пен мақтаныш сезімі оянады. Пайдалы қазбалардың экологиялық аспектілерін, мысалы, пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған ортаға әсерін талқылау арқылы экологиялық жауапкершілікті дамытуға, өз елінің мүдделері мен құндылықтарын қорғауға дайын болуға тәрбиелеу қажет. Пайдалы қазбалардың ел экономикасына әсері және олардың тиімді, әділ пайдаланылу қажеттілігі жайлы пікірталас ұйымдастыру арқылы басқалармен жағымды қарым-қатынас орната білу және қоғамдық өмірге үлес қосуға дағдыланады. Цифрлық құралдар мен технологияларды меңгеру, оның ішінде ЖИ қолдану. Химиялық процестерді модельдейтін онлайн-симуляторларды қолдану (мысалы, PhET, ChemCollective). Молекулалық құрылымдарды модельдеуге арналған бағдарламаларды пайдалану (Avogadro, ChemSketch https://chemcollective.org). БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 23 Инновациялық материалдар туралы цифрлық презентациялар, интерактивті постерлер мен инфографика жасау. Заттарды синтездеуге арналған виртуалды зертханаларды қолдану. Тапсырма үлгілері: Интернет-ресурстарды қолдана отырып, графеннің қасиеттерін зерттеу. Нәтижелерді инфографика түрінде ұсыну. 3D-модельдеу арқылы жаңа полимердің молекулалық моделін жасау. Бастамашылдық, идея генерациялау және ресурстарды тиімді пайдалану: білім алушыларға белгілі бір қасиеттері бар жаңа заттар немесе материалдар жасауға арналған жеке идеяларын ұсынуды тапсыру (мысалы, биосәйкестендірілетін пластик, ыстыққа төзімді жабын); идеядан бастап цифрлық таныстырылымға немесе өнімнің макетіне дейінгі шағын жобаларды ұйымдастыру; топтық жұмысты ынталандыру: рөлдерді бөлу, ақпарат іздеу, идеяны қорғау. Тапсырма үлгісі: Қоршаған ортаға немесе тұрмысқа қатысты өзекті мәселені шешетін жаңа материалдың тұжырымдамасын жасау (мысалы, еритін пластик, суды тазартуға арналған материал). Оның құрамын, қасиеттерін және қолданылуын негіздеу. Қосымша әдістер: цифрлық портфолио құру; кейс-стади – жаңа заттарды жасаудың нақты мысалдарын зерттеу; химиялық стартаптар – идеядан бастап өнімді таныстыруға дейінгі процесті модельдеу; хакатондар / идеялар сайысы – сабақ аясында шығармашылық жарыстар өткізу. «Биология» пәні 7-11 сыныптар. «Адал азамат» (ҚР Оқу-ағарту министрі бұйрығы 26.05.2025ж. №123) тәрбие бағдарламасының базалық құндылықтарын пәнді оқытуға кіріктіру бойынша ұсынымдар: Құндылық: заң және тәртіп. Азаматтық борыш және парасаттылық құзыреттілігі. Күтілетін нәтижелер: құқықтық жүйе мен адам құқығы негіздерін білу; тәртіп пен әділдік, нормалар мен ережелерді сақтау қажеттілігін түсіну; қоғамды қорғау мен қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі заң мен тәртіптің маңыздылығын білу. Бөлімше: Экожүйе. Биология сабақтарында «азаматтық борыш және парасаттылық» құзыреттілігін қалыптастыруды «Қазақстан Республикасының Қызыл кітабы. Жергілікті өңірдің ҚР Қызыл кітабына енгізілген жануарлары мен өсімдіктері» тақырыбын оқығанда кіріктіруге болады. Оқу мақсаты: 7.3.2.4 жергілікті өңірдің Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген жануарлары мен өсімдіктеріне мысал келтіру. Сабақтарда пікірталастар, дөңгелек үстелдер, сұрақ-жауаптар ұйымдастыруға болады. Талқылау үшін сұрақтар: Сирек кездесетін түрлердің жойылып кетуіне азаматтар жеке жауап беруі керек пе? Жергілікті аумақта сирек кездесетін Грейг қызғалдағы өсетін жер кесіледі. Сіз қалай әрекет етер едіңіз? Білім алушылардан өз аймағындағы волонтерлік эко акциялар туралы ақпарат табуды, жергілікті жойылып кету қаупі төнген түрді қорғау бойынша шағын жобаны (мысалы, ақпараттық науқан, мектеп стенді, әлеуметтік желілер) ұсынуды сұрау. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 24 7-сыныптағы «Экожүйе» бөлімшесіндегі «Қазақстанда ерекше қорғалатын аймақтар. Жергілікті жердің ерекше қорғалатын аймақтары» тақырыбы құндылықтарды кіріктіру үшін өте қолайлы, әсіресе төмендегі құндылықтарды осы сабақтарда кіріктіруге мол мүмкіндік бар: тәуелсіздік және отаншылдық; әділдік және жауапкершілік; заң және тәртіп. Мұғалімнің тұжырымдамасының мысалы: Бүгінгі таңда Қазақстан қорықтарының тізіміне 10 қорық кіреді, олар: Ақсу-Жабағылы қорығы, Алматы қорығы, Алакөл қорығы, Наурызым қорығы, Барсакелмес қорығы, Қорғалжын қорығы, Марқакөл қорығы, Үстірт қорығы, Батыс-Алтай қорығы, Қаратау қорығы. «Қорықтар мен ұлттық саябақтар — біздің Отанымыздың асыл маржандары. Бұл жай ғана қорғалатын аумақтар емес, бұл біз болашақ ұрпақ үшін сақтауымыз керек болатын мұра». АДАМ ЖӘНЕ ҚОҒАМ Бастауыш білім «Дүниетану» пәні бастауыш сыныптарда білім алушылардың қоршаған әлем туралы тұтас түсінігін қалыптастыруда, танымдық қызығушылықтары мен зерттеу дағдыларын дамытуда, экологиялық ойлау, азаматтық жауапкершілік және мәдени дәстүрлерге құрмет сезімін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Табиғат, қоғам және адам жайлы жүйелі білім алу арқылы білім алушылардың ғылыми дүниетанымының және тұлғаның адамгершілік-этикалық бағдарларының негізі қаланады. «Дүниетану» пәні бастауыш сыныпта саналы, білімқұмар және әлеуметтік белсенді, заманауи әлемге бейімделе алатын және келесі білім сатысында табысты білім ала алатын оқушыны қалыптастырудың негізі болып табылады. Бірінші сыныпта «Менің отбасым» тақырыбын оқу барысында 1.1.1.2 отбасы мүшелеріне қатысты туыстық байланыстар жүйесіндегі өз орнын анықтау; отбасы мүшелеріне қатысты өзінің туыстық байланыс жүйесіндегі орнын анықтау арқылы — білім алушыларда отбасы құрылымындағы әрбір мүшенің рөлін түсіну, құрмет пен қамқорлықтың маңыздылығын сезіну қалыптасады. Отбасылық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды талқылау арқылы білім алушылар ұлттық құндылықтармен танысып, туыстарына деген құрмет сезімі, отбасының қоғамдағы орны туралы түсінік және патриоттық сезім дамиды. Білім алушының қоршаған ортамен және жергілікті жермен танысуы аясында 1.2.1.2 табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтаудың қажеттілігін түсіндіру; табиғат аясындағы мінез-құлық ережелерін сақтау қажеттілігін түсіндіру, орман, су қоймасы сияқты жерлердегі мінез-құлық үлгілерін құрастыру ұсынылады. Екінші сыныпта «Отбасы қажеттіліктері» тақырыбын оқу барысында 2.1.1.4 бақылау мен сауалнама негізінде тұтыну заттарына деген отбасы қажеттіліктерінің БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 25 құрылымын, олардың түсу көзін анықтау. Білім алушылар отбасылық бюджетті зерттеп, сауалнама жүргізіп, күнделікті қажеттіліктерді талдай отырып, экономикалық ойлау мен жауапкершілік дағдыларын дамытады. Үшінші сыныпта 3.1.2.3 қоғамда өзін-өзі ұстау әдеп нормаларын түсіндіру; барысында өмірлік жағдайлар талқыланады, көріністер мен рөлдік ойындар ұйымдастырылады. Бұл білім алушылардың айналасындағыларға құрметпен қарауын, жанашырлық пен қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырады. «Табиғи апаттар» тақырыбын оқу барысында 3.2.2.2 ауа райы мен климаттың қолайсыз жағдайларында өзін-өзі ұстау ережелерін құрастыру. Білім алушылар ауа райы құбылыстарын жіктеп, қауіпсіздік жаднамаларын жасап, төтенше жағдайларға дайындық дағдыларын дамытады. «Дүниетану» пәні бойынша оқу үдерісі қауіпсіз, этикалық және патриоттық мінез-құлықты дамытуға бағытталған тақырыптарды жүйелі түрде біріктіреді. Білім алушылар тек білім алып қана қоймай, өмірлік маңызды құндылықтарды – жауапкершілік, құрмет, өзіне, өзгелерге және қоршаған ортаға ұқыпты қатынас жасау дағдыларын да меңгереді. Оқу үдерісінде жасанды интеллектті қолдану табиғи құбылыстарды модельдеуге, виртуалды тәжірибелер жүргізуге, статистикалық мәліметтерді талдауға, сұрақтар мен тапсырмаларды генерациялауға мүмкіндік береді. ИИ қолдану сыни ойлауды дамытып, білім алушыларға ақпараттың шынайылығын бағалауға, дереккөздерді талдауға және негізделген пікір қалыптастыруға көмектеседі. Негізгі және жалпы орта білім Негізгі орта білім беру деңгейінде «Адам және қоғам» білім беру саласы оқу пәндерінің мазмұны – білім алушылардың тарихи ойлау, бүгін және өткенді түсіну және пайымдау дағдыларын және олардың өзара байланысы, тарихи, құқықтық, экономикалық, саяси, әлеуметтанулық ақпарат көздерінің материалдары бойынша негізделген қорытындылар жасау, зерделеу, талдау дағдыларын қалыптастыру және олардың негізінде тәуелсіз пайымдаулар жасау, өз шешімдерін қабылдау; патриотизмге тәрбиелеу, құқықтық сауаттылықты қалыптастыруға бағытталған. «Адал азамат» бағдарламасы аясында құндылықтар мен құзыреттіліктерді оқу процесіне кіріктіру Оқу процесінде «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» оқу пәндерін оқыту барысында білім мазмұнына түйінді тәрбие құндылықтарын кіріктіру білім алушылардың азаматтық жауапкершілігін, тарихи сана мен ұлттық бірегейлікті қалыптастыруға бағытталады. «Тәуелсіздік және отаншылдық» аясында Тәуелсіз Қазақстанның жетістіктерін зерделеу, тарихи оқиғалар мен тұлғалардың ел тағдырындағы рөлін саралау Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 26 арқылы білім алушылардың азаматтық ұстанымы мен елге деген жауапкершілігі нығаяды. «Бірлік және ынтымақ» аясында білім алушылар халықтар бірлігі мен ынтымағының тарихи негіздерін түсініп, түрлі тарихи кезеңдердегі бірігу мен бейбіт бастамалар арқылы ынтымаққа деген көзқарасын қалыптастырады. «Заң және тәртіп» құндылығы білім алушының құқықтық санасын қалыптастырып, заңға құрмет пен қоғамдық тәртіпті сақтау дағдысын дамытады. Қазақстан тарихындағы құқықтық жүйелер мен Конституцияны оқыту арқылы заңның қоғамдағы рөліне баға беру дағдылары қалыптасады. «Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік» еңбектің тарихи рөлін ұғыну және білім алушылардың зерттеушілік дағдыларын дамыту. «Жасампаздық және жаңашылдық» – тарих сабақтарында білім алушылардың тарихи оқиғалар мен процестерді талдай отырып, балама шешімдер ұсыну арқылы жаңашыл көзқарас қалыптастырады. «Адал азамат» бағдарламасының аталған түйінді құндылықтарын оқу пәндерінің мазмұнына кіріктіру білім алушылардың бойында ұлттық мүддені ілгерілету, қоғамға адал қызмет етуге дайын болу, адалдық және заңның үстемдігін сақтау, қоғам талаптарын құрметтеу, жоғары нәтижелерге қол жеткізуге ұмтылу мен тарихи-әлеуметтік құбылыстарды сын тұрғысынан бағалау, шешім қабылдау, өз көзқарасын дәлелдеу сияқты құзыреттіліктері қалыптастырып, дамытуға мүмкіндік береді. Сондықтан «Құқық негіздері» пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруда «Адал азамат» бағдарламасының базалық құндылықтарын пән мазмұнына кіріктіру құқықтық сана, азаматтық белсенділік, адам мен азаматтың құқықтары мен міндеттеріне құрметпен қарауды қалыптастыруға бағытталған әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы жүзеге асырылуы қажет. Тәуелсіздік және отаншылдық. Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алудағы негізгі кезеңдермен байланысты тарихи мысалдарды келтіру ұсынылады. Қазақстандағы негізгі конституциялық құқықтар мен бостандықтардың іске асырылу мысалдарын басқа мемлекеттермен салыстыра отырып қарастыру ұсынылады. Бірлік және ынтымақ. Құқықтың қоғамдық қатынастарды реттеудегі рөлін көрсететін нақты өмірлік жағдайларды, сондай-ақ құқық бұзушылықтың алдын алу мысалдарын талқылау ұсынылады. Әділдік және жауапкершілік. Мемлекеттік органдар мен азаматтардың құқықтық мәселелерді бірлесіп шешудегі өзара іс-қимылын жетілдіру мақсатында ұсыныстар мен ұсынымдарды әзірлеу және оларды талқылау үшін топтық жұмыс ұйымдастыру ұсынылады.

Заң және тәртіп. Білім алушыларда құқықтық сананы және қоғамдық нормаларға құрметті қалыптастыру мақсатында заң мен тәртіптің қоғам өміріндегі маңыздылығына назар аудару ұсынылады. Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік. Еңбек қатынастарын, жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің құқықтары мен міндеттерін, сондай-ақ зияткерлік меншік мәселелерін реттейтін құқықтық нормаларды зерделеу ұсынылады. Жасампаздық және жаңашылдық. Оқу процесінде бұл құндылықты іске асыру құқықтық сауаттылықты үнемі арттырып отырудың маңыздылығын талқылау арқылы жүзеге асырылады. Заманауи өзекті білім беру сұраныстары білім алушылардан білімді меңгеріп қана қоймай, ақпаратты өз бетінше іздеп, талдап, жүйелеп, түсіндіре білуді де талап етеді. Осы тұрғыда жасанды интеллект (бұдан әрі – ЖИ) құралдарын пайдалану жоғары сынып білім алушыларының зерттеушілік жұмыс тиімділігі мен сапасын арттырады. ЖИ құралдары қазір ақпаратты жылдам табуға және өңдеуге, зерттеу сұрақтарын тез құрастыруға, тарихи деректерді талдауға және нәтижелерді визуализациялауға көмектеседі. Соның арқасында білім алушылар білім жаңартуға негізделген тұжырым жасауға, анықталған әр түрлі фактілерді салыстыруға, өзінің жеке ұстанымдарын дәлелдеуге, және алынған зерттеу нәтижелерін кәсіби форматта ұсынуға үйренеді. ChatGPT (күрделі ұғымдарды түсіндіру мен айғақтарды тұжырымдау үшін керек), Perplexity (әртүрлі деректер мен көзқарастарды жылдам талдау салыстыру үшін), DeepL Write және Grammarly (мәтіндерді стилистикалық және логика жағынан өңдеу үшін), сондай-ақ, ЖИ бар Canva мен ЖИ бар Tome (презентациялар мен инфографика жасау үшін керек) құралдарын пайдалану білім алушыларға зерттеуге алынатын фактілерді терең талдауға алуға, фактілер арасындағы логикалық байланысты ашуға, және зерттеу жұмыстары нәтижелерін инфографикалармен құруға мүмкіндік береді. Мысалы, «Мәдениет пен дәстүр ұлттық код ретінде» тақырыбындағы зерттеу жұмысы бойынша ЖИ құралдарын пайдалану әр кезеңде материалды тереңдетіп, оны заманауи форматта көрсетуге мүмкіндік береді. Ақпаратты жинау және талдау кезінде қазақ мәдениетінің этнографиясы мен тарихына байланысты дерек көздерін, оның ішінде материалдық жәдігерлер мен ескерткіштер, әдет-ғұрыптар, салт-дәстүр мен тұрмыстық, шаруашылық туралы материалдарды табуға және салыстыруға көмектесетін Perplexity ЖИ және Gemini ЖИ құралдарын қолдану ұсынылады. Ал, зерттеу нәтижелерін тұжырымдау кезінде оқушыға өз пайымдауларын негіздеуге, деректерді жалпылауға, тарихи және мәдени контексте дәстүрлер сабақтастығын түсіндіруге көмектесетін ChatGPT ЖИ құралдарын пайдалану ұсынылады. Қорытынды презентацияны дайындау кезінде Canva, DeepL Write, Socratic by Google тәрізді көрнекі түрде беруге мүмкіндік беретін ЖИ құралдары қызметтеріне жүгіну ұсынылады, олардың көмегімен оқушы халықтардың ұлт- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 28 тық дәстүрлері туралы инфографика, Отанның тарихи және мәдени ерекшелігін бейнелейтын диаграммалар жасай алады. Жалпы орта білім беру деңгейінде «Құқық негіздері» пәні бойынша қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын дамыту бойынша ұсынымдар: 1. Сабақты жоспарлауда азаматтың жеке басына қол сұғылмаушылық, бостандық, қауіпсіздік және ар-намысты қорғау құқығы сияқты негізгі құқықтарын түсіндіруге ерекше назар аудару керек. 2. Интернет желісіндегі жеке деректерді қорғаудың құқықтық аспектілеріне, алаяқтық пен ақпараттық кеңістіктегі қауіптерден қорғану шараларына баса назар аудару қажет. 3. Білім алушылардың өзге адамдардың құқықтарына құрметпен қарауын, өз әрекеттері үшін жауапкершілік сезімін және қоғамдағы қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі заңнаманы сақтаудың маңызын түсінуін қалыптастыруға ерекше назар аудару қажет. Осы ұсынымдар 10-11-сыныпта «Құқық негіздері» пәні аясында білім алушылардың өмірлік жағдайларда қауіпсіз әрекет ету дағдыларын қалыптастыруға бағытталған педагогикалық процесті құруға мүмкіндік береді.

ТЕХНОЛОГИЯ ЖӘНЕ ӨНЕР Бастауыш білім Цифрлық трансформация жағдайында жасанды интеллект технологияларын біріктіру пәннің мүмкіндіктерін кеңейтеді. Жасанды интеллект макеттер әзірлеу, материалдар таңдау, жұмыс кезеңдерін визуализациялау және нәтижелерді бағалау бойынша көмекші рөл атқарады. Бұл білім алушылардың кеңістіктік ойлауын, алгоритмдік тәсілін және эстетикалық талғамын дамытуға ықпал етеді. Бастауыш сыныптағы «Технология және өнер» білім саласы – қоршаған ортамен саналы өзара әрекетке қабілетті, мәдениет пен еңбекке құрметпен қарайтын, өз бетінше шешім қабылдай алатын, шығармашыл әрі жауапты тұлғаны қалыптастырудың қуатты құралы болып табылады. «Еңбекке баулу» пәні – балаларға өндірістік үдеріс негіздерін, қолмен бұйым жасау жолдарын, еңбек қауіпсіздігін және материалдарға ұқыпты қарау дағдыларын меңгертеді. 1-сыныпта, «Қауіпсіздік техникасын сақтау» тақырыбында 1.2.3.1 материалдар және құралдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік техникасымен танысу; қарапайым құралдар мен материалдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау. Білім алушылар қайшы, желім, біз сияқты құралдарды қолдануды БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 29 үйреніп, қауіпсіздік шараларын меңгереді, бұл – жауапкершілік пен ұқыптылықты қалыптастырады. 2-сыныпта, Шығармашылық жұмысты жасауда 2.2.1.1 қарапайым әдіс-тәсілдерді пайдаланып, материалдарды жинау, сұрыптау, қолдануға дайындау. Білім алушылар дайындау үдерісін жоспарлап, кезең-кезеңімен орындап, нәтижені бағалауды үйренеді. Бұл – жоспарлау, дәлдік пен кеңістіктік ойлауды дамытады. 3-сыныпта, «Қазақстан халықтарының сәндік-қолданбалы өнері» тақырыбында 3.1.2.1 дәстүрлі және дәстүрлі емес қарапайым материалдарды қолдану салаларын білу. Балалар қазақ ою-өрнегі мен бейнелері негізінде аппликациялар мен бұйымдар жасап, ұлттық бірегейлік пен эстетикалық талғам қалыптастырады. 4-сыныпта, «Жобалық жұмыс» тақырыбында 4.3.1.1 өз жұмысының идеясы мен процесін шығармашылықпен ұсыну; (соның ішінде АКТ қолдану). Білім алушылар өз бетінше жобаның тақырыбын (мысалы, «Қарындаш салғыш»), материалдарын таңдап, жоспар құрастырады. Бұл – өз бетімен жұмыс істеу, сыни ойлау және практикалық міндеттерді шешу дағдыларын дамытады. «Бейнелеу өнері» пәні – балалардың көркем-бейнелі ойлауын, қиялын, кеңістікті көру қабілетін дамытып, түрлі бейнелеу әрекеттері арқылы (сурет салу, мүсіндеу, композиция) эмоцияларын жеткізуге үйретеді. 1-сыныпта, «Өнер туындыларын қабылдау» тақырыбында 1.1.1.1 қазақтың ұлттық және әлемдік мәдениетінің түрлі өнер туындыларын эмоционалды қабылдау, білім алушылар қазақтың ұлттық және әлемдік мәдениеттің түрлі өнер туындыларын эмоционалды түрде қабылдауға, оларды түсінуге және өз әсерлерін жеткізуге машықтанады. 2-сыныпта, «Графика» тақырыбында 2.1.2.1 әр түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдана отырып, графикалық материалдар мен құралдарды қолдану, негізінде білім алушылар графикалық материалдар мен құралдарды әртүрлі әдіс-тәсілдермен қолдануды үйренеді. 3-сыныпта, «Дизайн және сәулет (көркем құрылымдау және модельдеу)» тақырыбында 3.2.1.1 көркем экспрессивтіліктің қолданылатын құралдарын және жұмыстарды орындау техникасын айқындау, оқу мақсаты бойынша көркемдік экспрессивтілікті жеткізу құралдарын және жұмыс техникасын анықтау дағдылары қалыптасады. Осылайша, «Еңбекке баулу» мен «Бейнелеу өнері» пәндері бастауыш мектеп білім алушыларының функционалдық сауаттылығын, шығармашылық қабілеттерін, ұлттық мәдениетке деген құрметі мен эстетикалық талғамын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. «Музыка» пәні арқылы білім алушылар қазақ халқының дәстүрлі музыкасын, оның ішінде күй, ән және халық аспаптарын зерттейді. Музыка сабағында әртүрлі этностардың музыкалық шығармаларын тыңдау және орындау арқылы білім алушылар басқа мәдениеттерге құрметпен қарауды, ұлттық құндылықтарды, шығармашылықты және әлеуметтік жауапкершілікті қалыптастырады. Музыкалық шығармашылық, топтық орындаулар мен жобалар арқылы білім алушылар өз пікірін білдіру, тыңдай білу және топпен жұмыс істеу дағдыларын дамытады. Бұл оларды жауапкершілікке, ынтымақтастыққа және өзара құрметке тәрбиелейді.«Музыка» пәнінде ұлттық музыкалық шығармаларды орындау, музыкалық аспаптарда ойнау, шығармашылық жобалар жасау және әртүрлі мәде- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 30 ниеттердің музыкасын зерттеу арқылы жоғарыда аталған құндылықтарды дамытуға болады. Бұл білім алушылардың ұлттық құндылықтары мен шығармашылық қабілеттерін арттырады. «Музыка» пәні сабақтарында білім алушыларға авторлық құқық, музыкадағы заңдылықтар туралы қарапайым түсінік беру (мысалы, шығарманы рұқсатсыз көшірудің заңсыз екені) маңызды. Ол жұмысты келесі оқу мақсаттарымен үйлестіруге болады: 5.2.1.1 музыкалық-шығармашылық жұмыстарды жасау үшін идеялар ұсыну, жоспарлау және материал жинақтау; 6.2.1.1 музыкалық-шығармашылық жұмыс жасау үшін идеялар ұсыну, жоспарлау және музыкалық материалға интерпретация жасау; 5. 2. 2. 1 музыкалық көркем құралдарын, музыкалық аспаптар мен дауысты қолдана отырып, қарапайым композициялар шығару және импровизация жасау; 6. 2. 2. 1 музыкалық көркем құралдарын, музыкалық аспаптар мен дауысты қолдана отырып, музыкалық композициялар шығару және импровизация жасау. Цифрлық технологияларды, жасанды интеллектіні интеграциялау Музыка сабағында цифрлық технологияларды қолдану білім алушылардың музыкалық қабілеттерін дамытуға ғана емес, сонымен қатар заманауи құралдар мен платформаларды меңгеруге мүмкіндік береді: • нейрожүйе арқылы музыкалық шығармаларға арналған визуалды контент жасау білім алушылардың шығармашылық әлеуетін арттыру. Бұл құралдар арқылы білім алушылар музыкалық туындылардың атмосферасын, көңіл-күйін және мәнін бейнелейтін суреттерді жасай алады. Мысалы, музыка сабағында визуалды контент жасау білім алушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға, олардың музыкалық туындыларға деген көзқарасын кеңейтуге және заманауи цифрлық құралдарды меңгеруге мүмкіндік береді. ChatGPT сияқты ЖИ құралдарын пайдалану арқылы білім алушылар музыкалық шығармаларға арналған альбом мұқабаларын, тректердің визуалды бейнелерін және мультимедиялық жобаларды жасай алады. Бұл білім алушылардың музыкалық білімін тереңдетіп, олардың шығармашылық әлеуетін толық жүзеге асыруға ықпал етеді. Мысалы, келесі оқу мақсаттары аясында жүзеге асыруға болады: 5.2.2.2 компьютерлік бағдарламаларды (Audacity, Soundation, Windows Movie Maker, Киностудия) қолдана отырып, музыкалық композицияларды редакциялау және интерпретация жасау; 6.2.2.2 компьютерлік бағдарламаларды (Audacity, Soundation, Windows Movie Maker, Киностудия) қолдана отырып, музыкалық композицияларды редакциялау және интерпретация жасау. • цифрлық дыбыс жұмыс станцияларын қолдану, мысалы, GarageBand, FL Studio, Ableton Live, Logic Pro және басқа да цифрлық дыбыс жұмыс станциялары білім алушыларға өзіндік музыкалық шығармаларды жасау, аудионы біріктіру (микширование) және мастеринг жасау, вокал мен аспаптардың дыбысын жазу, музыкалық аранжировканың негіздерін меңгеру мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді; • музыкалық қосымшалар мен онлайн-платформаларды пайдалану білім алушыларға нота жазуды үйренуге, ноталарды оқуға, аккордтар мен интервалдарды түсінуге көмектеседі; Sibelius, Finale, MuseScore сияқты бағдарламалар музыкалық шығармалар құрастыруға және оларды басып шығаруға БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 31 мүмкіндік береді; музыкалық ойындар мен тренажерлер арқылы есту қабілетін, ырғақты және музыкалық жадыны дамытуға мүмкіндік береді; • Piano Marvel, Synthesia сияқты виртуалды аспаптар, сондай-ақ онлайн-синтезаторлар мен драм-машиналар білім алушыларға түрлі аспаптарда ойнауды үйренуге мүмкіндік береді. Виртуалды пианино мен гитараларды келесі мақсаттарда қолдануға болады: түрлі аспаптарда ойнаудың негіздерін меңгеру; музыкалық есту қабілеті мен құрылымдарды түсінуін дамыту; түрлі аспаптарды қолдана отырып, музыкалық шығармалар жасау; • мультимедиалық жобалар мен презентациялар жасау, мысалы Adobe Premiere, iMovie видеоредакторлармен жұмыс істей отырып, музыкалық орындау видеоларын жазу; Adobe After Effects немесе оның тегін аналогтары арқылы музыкалық бейнебаяндар немесе анимациялар жасау. Сондай-ақ әртүрлі музыкалық аспаптарда ойнауға арналған онлайн-видео сабақтарды көруге болады. • білім алушылар дыбысты цифрлық өңдеудің негізгі қырларын үйрене алады, соның ішінде: дыбысты жазу және өңдеу (Audacity немесе Adobe Audition бағдарламалары арқылы); түрлі жобалар мен видеоларға арналған саундтректер мен дыбыстық эффектілер жасау; эквалайзерлер сияқты эффектілермен жұмыс істеу және дыбысқа манипуляциялар жасау. Сандық құралдар білім алушыларға келесі мүмкіндіктерді береді: музыканы арнайы бағдарламалар мен жасанды интеллект көмегімен талдау, ол аккордтарды, ырғақты және композицияның басқа да элементтерін анықтай алады. Оны келесі оқу мақсаттарына кіріктіруге болады: 5.1.1.1 музыкалық жанрын, стилін, түрін және көркемдеуші құралдарды анықтау, тыңдалған шығарманы (туған өлкедегі музыкалық өнердің ерекшеліктері туралы түсінігінің болуын) талдау; 6.1.1.1 туған өлкенің жыршы-термеші, әнші және сазгерлерінің шығармашылығы туралы тыңдаған музыкалық шығарманы талдау және өнердің түрлері, стилі мен жанрларын, сонымен қатар, өнердің өзге түрлері мен байланысын анықтау; 5.3.1.1 өз жұмысын шығармашылықпен көрсету, критерийлерге сәйкес бағалау және өзінің жұмысын жақсарту үшін ұсыныстар енгізу 6.3.1.1 шығармашылық көрсетілімнің бағдарламасын таныстыру, оларды критерийлерге сәйкес бағалау, өзінің және өзгелердің жұмысын жақсарту үшін түрлі ұсыныстар енгізу. Бұл мақсаттарды орындау үшін модель әртүрлі музыкалық шығармаларды, соның ішінде дәстүрлі қазақ жанрлары — жыр, терме және айтысты тануға және жіктеуге, сондай-ақ олардың музыкалық-көркемдік құралдарын анықтауға қабілетті. Неғұрлым тиімді сұраныс мысалы: «Жасанды интеллект фортепианода ойнауды үйренуге қалай көмектесе алады?». Мұндай сұраныс ЖИ-дің сіздің сұранысыңызды нақты түсініп, дәл жауап беруіне көмектеседі. Құрылымдық тәсіл: «Мақсат – Әдіс – Нәтиже». Мақсат: Музыкалық шығарманы талдау, музыкалық ерекшеліктерін анықтау. Әдіс: ЖИ және арнайы бағдарламалар арқылы ырғақ, аккорд, стиль, жанрды тану. Нәтиже: Музыканы тереңірек түсіну, дәстүрлі музыкамен байланысын көру, орындаушылық және аналитикалық дағдыларды дамыту. Мысалы, келесі оқу мақсаттарына кіріктіру: 5.1.1.1 музыкалық жанрын, стилін, түрін және көркемдеуші құралдарды анықтау, тыңдалған Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 32 шығарманы (туған өлкедегі музыкалық өнердің ерекшеліктері туралы түсінігінің болуын) талдау. ЖИ музыкалық шығармалардың түрін, стилін және жанрын анықтауда, сондай-ақ оларды басқа өнер салаларымен байланыстыруда көмектесе алады. Модель дәстүрлі қазақ музыкалық формалары мен олардың ерекшеліктері туралы ақпарат ұсына алады. ЖИ қазақ музыкалық мәдениетін талдау және түсіндіру үшін пайдалы құрал бола алады, соның ішінде шығармалардың музыкалық сипаттамаларын анықтау мен оларды туған өлке дәстүрлерімен байланыстыру. Музыкалық шығармалардың құрылымын түсіну мен үйренуге көмектесетін музыкалық қосымшаларды пайдалануға болады, мысалы: SoundCloud, Spotify немесе YouTube — әртүрлі жанрлар мен стильдерді зерттеу үшін. Музыка сабағында онлайн-ресурстарды пайдалану кезінде жеке деректердің қауіпсіздігі. Музыкалық білім беру үшін онлайн-ресурстар мен платформаларды (мысалы, виртуалды музыкалық аспаптар, цифрлық дыбыс жұмыс станциялары, музыкалық қосымшалар) қолданған кезде білім алушылардың жеке деректерінің қорғалуына назар аудару маңызды. Виртуалды коммуникациялардағы этикет пен қауіпсіздік. Музыка бойынша виртуалды сабақтар бейнеконференциялар, чаттар және өзара әрекеттесудің басқа түрлерін қамтуы мүмкін. Мұндай жағдайларда қауіпсіздік ережелерін сақтау маңызды: білім алушыларға онлайн-ортада өзін қалай ұстау керектігін, жеке шекараларды құрметтеуді, агрессиядан немесе басқа адамдардың жеке деректеріне рұқсатсыз қол жеткізуден қалай аулақ болу керектігін түсіндіру. Негізгі орта және жалпы орта білім «Көркем еңбек» және «Графика және жобалау» пәндері «Көркем еңбек» оқу пәні (5-9 сыныптар). Жалпы орта білім беру жүйесіндегі «Көркем еңбек» оқу пәнінің ерекшелігі әр түрлі өнер түрлерін зерделеу, өнер құралдарымен идеяларды көрсету, әмбебап (тұрмыстық) және арнайы (пәндік) білім мен дағдыларды, материалдар мен заттарды түрлендіру және көркемдік өңдеу дағдыларын, сондай-ақ үй мәдениеті және технологияларды қолдану дағдыларын игеру болып табылады. Дәстүрлі әдістермен қатар, цифрлық технологияларды қолдану өнер және дизайн саласында білім алушылардың дағдыларын дамытуда жаңа мүмкіндіктер ашады. 3D модельдеу негізінде интерьерді құру және редакциялау сияқты күрделі міндеттер оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді және оларды инновациялық ойлау мен технологиялық сауаттылыққа үйретеді. 3D модельдеу интерьер дизайны мен құрылысында маңызды құралға айналды. Бұл әдіс арқылы білім алушылар техникалық дағдыларды игеріп қана қоймай, эстетикалық талғаммен және инновациялық тәсілмен жұмыс істеуді үйренеді. Мысалы, білім алушылар эргономика мен жайлылық принциптерін ескере отырып, бөлмені безендіруге арналған эскиздер жасайды, мамандандырылған бағдарламаларды қолдана отырып, өз жобаларының 3D модельдерін жасайды. БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 33 Білім алушылар бірегей интерьер жасау үшін табиғат элементтері (өсімдіктер, табиғи материалдар) біріктірілген 2D/3D модельдерін жасай алады. Өсімдіктер, ағаш, тас сияқты табиғи элементтерді қолдана отырып жиһазды немесе декорды жобалау және тұрақты 3D модельдерін жасау сияқты заманауи технологияларды енгізу. «Көркем еңбек» пәнін оқытуда цифрлық технологияларды қолдану бойынша педагогтерге арналған ұсынымдар (5-9 сыныптар): • Оқу процесіне 3D модельдеуге арналған бағдарламаларды (мысалы, Tinkercad, Fusion 360), графикалық редакторларды және виртуалды мастер-класстарды өткізуге арналған онлайн-платформаларды енгізу. • Көркем және техникалық еңбекті зерттеу үшін виртуалды зертханалар мен модельдеулерді қолдану. • Цифрлық технологияларды практикалық міндеттермен үйлестіру, мысалы, макет жасау, сурет салу, модельдеу процесінде. Бұл материалды тереңірек сіңіруге көмектеседі. • Цифрлық технологияларды білім алушылардың шығармашылық әлеуетін ашу құралы ретінде пайдалану, оларды жобалар жасауға және инновациялық өнімдерді әзірлеуге ынталандыру. • Білім алушыларды цифрлық құралдармен өз бетінше жұмыс істеуге ынталандыру, оларға жеке жобалар жасауға және тәжірибе алмасуға мүмкіндік беру. • Жұмыстарды көрсету және талқылау үшін платформаларды енгізу, бұл білім алушылардың көпшілік алдында сөйлеу және сыни талдау дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Бұл ұсыныстар мұғалімдерге оқу процесіне цифрлық технологияларды тиімді енгізуге, білім беру сапасын арттыруға және білім алушылардың болашақ кәсіби өміріне қажетті маңызды дағдыларды дамытуға көмектеседі. «Көркем еңбек» пәні бойынша қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын дамыту үшін, әсіресе цифрлық технологиялар мен 3D модельдеуді пайдалану кезінде, білім алушылар үшін де, олардың жобалары үшін де қауіпсіздіктің бірнеше негізгі аспектілерін ескеру қажет. Сабақта қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын дамыту бойынша нұсқаулар: • сандық технологияларды пайдалану кезіндегі кибер қауіпсіздік негіздерін үйрету, яғни білім алушыларға 3D модельдеу бағдарламалық жасақтамасымен және графикалық редакторлармен қауіпсіз жұмыс істеуге үйрету, соның ішінде антивирустық бағдарламаларды пайдалану және интернетте жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік шараларын сақтау (мысалы, күдікті файлдарды жүктемеу немесе жеке деректерді рұқсатсыз пайдалану); • бағдарламалармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік ережелерін үйрету, мәселен, Tinkercad және Fusion 360 сияқты бағдарламалық жасақтаманы қауіпсіз пайдалану бойынша сабақтар өткізіп, құралдармен дұрыс жұмыс істеуді және компьютерлік жүйені зақымдауы немесе деректердің жоғалуына әкелуі мүмкін қателіктерден аулақ болуды түсіндіру; • құралдармен және материалдармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік негіздерін үйрету, яғни физикалық құралдарды қауіпсіз пайдалануға үйрету, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 34 оның ішінде материалдардың ықтимал қауіптерін түсіну, оқушыларға тиісті сақтық шараларын қолдана отырып (мысалы, респираторларды немесе жақсы желдетуді қолдану) бояулар, желімдер немесе химиялық заттар сияқты әртүрлі материалдармен қауіпсіз жұмыс істеуге үйрету; • деректермен жұмыс істеу және жұмысты сақтау кезіндегі қауіпсіздік ережелерін үйрету, оқушыларға нәтижелерді жоғалтпау үшін жобалармен жұмыс істеу барысында деректерді үнемі сақтау және резервтік көшірудің маңыздылығын түсіндіру. «Көркем еңбек» пәнін оқытуға жасанды интеллект кіріктіру 1. Шығармашылық жобаларда ЖИ қолдану, яғни идеялар мен тұжырымдамаларды құру. ЖИ білім алушылар жобаларға арналған бірегей идеяларды табуға көмектеседі (мысалы, 3D модельдері үшін пішіндерді құру, түс схемалары мен стильдерді таңдау). Болашақ бөлікті немесе интерьерді визуализациялау үшін кескін генераторларын (мысалы, ЖИ бар DALL-E немесе Canva) пайдалану. 2. ЖИ қызметтерімен қауіпсіз өзара әрекеттесуді үйрену-жеке деректерді енгізбеу, дереккөзді тексеру, авторлық құқықты айналып өту үшін ЖИ қолданбау. ЖИ-ді этикалық қолдану негіздерін үйрету, яғни оқушылармен ЖИ қалай дұрыс пайдалану керектігін талқылау — басқалардың жұмысын тағайындамау, қорлайтын немесе зиянды мазмұн жасау үшін жасанды интеллектті пайдаланбау. 3. Сабақ барысында білім алушылардың жұмыс сапасына кері байланыс беру үшін ЖИ қолдану (мысалы, si талдауы). «Графика және жобалау» пәнінің ерекшелігі – графикалық материалдарды, сызбаларды және дизайнды жасауға байланысты тақырыптардың кең ауқымын қамтиды. Бұл бағыттағы негізгі тақырыптардың бірі-3D модельдеу мүмкіндіктерін қолдана отырып сызбаларды жобалау. Бұл тақырып объектілердің үш өлшемді модельдерін жасау үшін заманауи технологиялар мен бағдарламалық жасақтаманы қолдануды қамтиды, бұл дизайн мүмкіндіктерін едәуір кеңейтеді және әртүрлі бөлшектер мен конструкцияларды визуализациялауды жеңілдетеді. 3D жобаларын тереңірек визуализациялау үшін білім алушыларды виртуалды және кеңейтілген шындық (VR және AR) сияқты инновациялық технологияларды пайдалануға ынталандыру. Мысалы 10.3.4 .1 бағдарламалық жасақтама, 3D басып шығару мүмкіндіктерін қолдана отырып сызба жасай білу: курсқа 3D басып шығару негіздерін қосыңыз және оны жасалған модельдерді көрсету үшін пайдаланыңыз. Бұл білім алушылармен олардың жобаларының физикалық нысандарға қалай айналатынын көруге мүмкіндік береді. 3D модельдеу бағдарламаларымен жұмыс істеу кезінде деректерді қорғау және жағымсыз жағдайларды болдырмау үшін бірнеше қауіпсіздік шараларын сақтау қажет, ол вирустар мен зиянды бағдарламалардан қорғау. Вирустар немесе зиянды бағдарламалар болуы мүмкін сенімсіз нұсқаларды жүктеп алмау үшін ли- БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 35 цензияланған бағдарламалық құралды пайдалану қажет. Сыртқы қауіптерден қорғауды қамтамасыз ету үшін 3D модельдеу үшін қолданылатын барлық компьютерлерде антивирустық бағдарламаларды үнемі жаңартып отыру. «Графика және жобалау» сабақтарына жасанды интеллект кіріктіру Дизайнды автоматтандыруда, мысалы, CAD бағдарламаларындағы ЖИ: кейбір Cad жүйелері (мысалы, Autodesk Fusion 360) дизайнды оңтайландыру, жүктемелерді есептеу және материалдарды сәйкестендіру үшін ЖИ қолданады. Генеративті дизайн үшін ЖИ білім алушыларға инженерлік ойлаудың балама тәсілдерін үйрететін берілген параметрлер негізінде дизайн нұсқаларын дербес жасай алады. ЖИ сызбалар мен 3D моделдеуде логикалық немесе симметриялық қателерді таба алады, эргономиканы жақсартуды ұсынады. ЖИ бар бағдарламалар автоматты түрде өлшемдерді, белгілерді орната алады, техникалық сипаттамаларды жасай алады. Нақты объектілерді модельдеуде ЖИ фотосуреттерді/сканерлеуді талдай алады және олардың негізінде 3D моделін жасай алады, бұл нақты объектілерді жобалауды жеңілдетеді. Білім алушыларды ЖИ ақпаратын талдауға үйрету маңызды, яғни ЖИ-ге толық сенбей, оның ұсыныстарын қателіктер мен қайшылықтарға тексеруді дағдыландыру. Білім алушылар ЖИ — бұл олардың шығармашылық пен жауапкершілікті алмастыратын құрал еместігін түсінуі керек. Сонымен бірге, жұмыс нәтижелерін қалай сақтау керектігін үйрету маңызды, әсіресе бұлтты қызметтер мен ЖИ орталарын пайдалану кезінде. ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУ «Дене шынықтыру» білім беру мазмұны физикалық қасиеттерді дамытуға, жалпы дамыту жаттығуларын өз бетінше орындауға қызығушылықты арттыруға; салауатты өмір салты мәдениетін қалыптастыруға; дене шынықтырудың адам өміріндегі рөлі туралы түсініктерін қалыптастыруға, спорт, ұлттық спорт түрлері туралы өз бетінше ақпарат тауып, оны денсаулықты нығайтуға пайдалана білуге бағытталған. Білім беру ұйымының қысқартылған оқу жүктемесі бар үлгілік оқу жоспарларын таңдау кезінде «Дене шынықтыру» пәніне вариативтік компонент есебінен 1 сағат міндетті түрде спорттық ойындарды өткізуге бөлінеді. Дене шынықтырудың үшінші сағатында педагог оқу бағдарламасының мазмұнын өзгертпестен оқу процесінің заманауи әдістері мен педагогикалық технологияларын әзірлейді және енгізеді. Педагог бағдарламаны үшінші сағатқа жасаған кезде МЖМБС және үлгілік оқу бағдарламасына сүйенуге міндетті. Дене шынықтырудың үшінші сағатын өткізу кезінде үлгілік оқу бағдарламасына енгізілген бірнеше спорттық ойындарды пайдалану ұсынылады. Спорттық ойындарға сағаттарды біркелкі бөлу жан-жақты дамуды, жеке қызығушылықты сақта- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 36 уды және салауатты дене тәрбиесі принциптерін сақтауды қамтамасыз етеді. Физикалық дайындықты бағалау кезінде максималды нәтиже де, нәтиженің өсуі де ескеріледі. Сонымен қатар жеке жетістіктер (яғни нәтижелердің өсуі) басым мәнге ие. Дене шынықтыру бойынша бағалау кезінде теориялық білім, қозғалыс әрекетін орындау техникасы және дене шынықтыру-сауықтыру қызметін жүзеге асыру қабілеті ескеріледі. «Дене шынықтыру» пәні бойынша емтихан тапсыруға қойылатын талаптар Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының сайтында ұсынылған: https://uba.edu.kz/storage/app/media/Metod%20 usynymdama/2019/shynytyru-muzyka-korkem-ebek-ozin-ozi-tanu-ksipkerlik-zhnebiznes-negizderi-grafika-zhne-zhobalau-ou-pnderi-boyynsha-syna-talaptary.pdf. Дене шынықтыру сабағын өткізуде педагогтің басты назары білім алушылардың техникалық дайындығына бағытталуы керек: 1-4 сыныптарда жалпы физикалық дайындық құралдары туралы ақпаратты қоса алғанда, негізгі қозғалыс дағдыларын игеруге және білім алушылардың физикалық дайындығын арттыруға назар аудару. 5-9 сыныптарда жалпы физикалық дайындық құралдары туралы ақпаратты қоса алғанда, білім алушылардың физикалық дайындығын арттыруға назар аудару. 10-11 сыныптарда білім алушылардың физикалық қасиеттері мен техникалық-тактикалық дайындығын жетілдіруге назар аудару. «Дене шынықтыру» оқу пәні бойынша білім беру процесін ұйымдастыру және өткізу кезінде қауіпсіз жағдайлар жасау және қамтамасыз ету қажет. Дене шынықтыру педагогтеріне білім беру ұйымдарында мектептен тыс спорттық жұмыстарды ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсыныстарды, бұқаралық спорттық және дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларын ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсыныстарды пайдалану ұсынылады (https://www.nnpcfk.kz/ index.php/ru/metodicheskie-materialy), «Әдістемелік материалдар» бөлімі). АЛҒАШҚЫ ӘСКЕРИ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ДАЙЫНДЫҚ 10-сыныпта білім алушылардың практикалық іскерліктері мен дағдыларын дамыту, сондай-ақ әскери іске қызығушылығын қалыптастыру мақсатында оқу жылының соңында ұл балалармен бес күндік оқу-далалық (лагерлік) жиындар өткізіледі. Олар әскери бөлімдердің базаларында (әскери бөлім командилермен келісу арқылы) немесе тиісті оқу-материалдық базасы бар білім беру ұйымдарында 30 сағат көлемінде ұйымдастырылады. Оқу-далалық (лагерлік) жиындарға қойылатын талаптар ҚР Оқу-ағарту министрінің 16.09.2022ж. №399 бұйрығына 127-қосымшада көрсетілген. 10-11 сыныптарда «Бастапқы әскери және технологиялық дайындық» (БӘТД) пәні бойынша сабақтарда қауіпсіздік техникасын сақтау шараларымен таныстыру қажет

БАСТАУЫШ, НЕГІЗГІ ОРТА ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУДІҢ МЖМБС, ҮОЖ, ҮОБ ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 37 Жалпы қауіпсіздік шаралары: Сабақ басталар алдында қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқама өткізіліп, арнайы журналға тіркеледі. Сабаққа бөгде заттарды (пышақтар, шырпы немесе оттықтар, үшкір заттар) әкелуге қатаң тыйым салынады. Білім алушылар мұғалімнің барлық бұйрықтары мен нұсқауларын дәл және өз бетінше әрекет етпей орындауға міндетті. Ғимарат ішінде және саптық алаңда тәртіп пен тәртіптілік сақтау қажет. Оқу қаруымен (муляждармен) жұмыс істеу кезінде: Оқу қаруымен тек мұғалімнің рұқсатымен және қадағалауымен жұмыс істеу керек. Қаруды (тіпті оқу муляжін да) адамдарға бағыттауға болмайды. Мұғалімнің бұйырғынсыз қаруды бөлшектеуге немесе өзгертуге тыйым салынады. Қару макеті болса да, оны пайдаланбас бұрын, бос екеніне көз жеткізу қажет. Саптық және дене дайындығы кезінде: Киім мен аяқ киімнің ыңғайлылығы, тайғақ болмауы тексерілуі тиіс. Сабаққа тек спорттық немесе әскери киіммен, ауа райына сәйкес (ашық ауада) қатысу керек. Арақашықтықты сақтау, бір-бірін итермеу, күрт немесе рұқсат етілмеген қимылдар жасамау қажет. Денсаулығы нашарлаған жағдайда – бұл туралы дереу мұғалімге хабарлау керек. Жергілікті жерде сабақ өткізу кезінде: Қиын жерлермен қозғалғанда жеке қауіпсіздік шараларын сақтау қажет. Бейтаныс нысандарға, күмәнді заттарға жақындауға болмайды. Ашық су көздерінен су ішуге тыйым салынады. Ауа райының жағдайына мән беру керек – қызып кетуге немесе тоңып қалуға жол берілмейді. Төтенше жағдай кезінде әрекет ету: Мұғалімнің бұйрықтарын тез және сабырмен орындау қажет. Эвакуация жолдарын, жиналу орындарын білу керек. Алғашқы медициналық көмекті көрсете білу қажет.

3 Ішкі және сыртқы бағалауды өткізу ерекшеліктері
БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ЖЕТІСТІКТЕРІН ІШКІ БАҒАЛАУ Ішкі бағалаудың негізінде критериалды бағалау жүйесі жатыр, оған жиынтық бағалау (ЖБ) және формативті бағалау (ФБ) кіреді. Формативті бағалау. ФБ мақсаты – білім алушылардың оқу барысындағы ілгерілеуін ерте кезеңде бақылау арқылы оқыту әдістерін бейімдеу және білім беру процесінің тиімділігін арттыру. Формативті бағалауды тиімді іске асыру үшін педагогке қажет: • әрбір сабақтың / оқу процесінің мақсатын жүйелі түрде түсіндіріп отыру, соның ішінде бағалау критерийлері мен жоғары сапалы жұмыстардың үлгілерін нақты көрсету арқылы; • сыныптағы бағалау нәтижелерін жүйелі түрде талдап, оқыту әдістерін қайта қарау және түзету үшін пайдалану; • білім алушыларға оқуын тиімді жоспарлауына көмектесетін тұрақты, мазмұнды, нақты және жедел кері байланыс ұсыну; • білім алушыларды өзін-өзі және бірін-бірі бағалау дағдыларын дамыту мақсатында бағалау процесіне белсенді қатыстыру. Жиынтық бағалау. Жиынтық бағалау мақсаты – білім алушылардың оқу бағдарламасының бөлімдерін меңгеру және оқу тоқсанының соңындағы білім деңгейін анықтау. ЖБ ұйымдастыру кезінде педагог келесі нормаларды басшылыққа алуы тиіс: • Бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) түрін (бақылау жұмысы, практикалық немесе шығармашылық жұмыс, жоба, эссе, диктант, мазмұндама, шығарма, тестілеу) және оның өткізу уақытын педагог өзі айқындайды; • Академиялық адалдықты сақтау – басты қағида: педагог бағалау тапсырмаларын адал құрастыруы, ал білім алушылар оларды әділ орындауы қажет; • ЖБ тапсырмалары үлгілік оқу бағдарламаларына сәйкес және өткен оқу материалы негізінде педагогтер тарапынан әзірленеді; • Тоқсан бойынша жиынтық бағалау (ТЖБ) тапсырмалары жүргізілмес бұрын педагогтердің әдістемелік бірлестігінде қаралып, олар оқу мақсаттарына сәйкестігі, көлемі, нұсқаулығы және орындалу уақыты бойынша талқыланады;

ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ БАҒАЛАУДЫ ӨТКІЗУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

БЖБ өткізу жиілігі: тоқсанда 3 реттен артық болмауы тиіс. Егер тоқсанда төрт немесе одан да көп бөлім/ортақ тақырып қарастырылса, оларды біріктіріп, БЖБ-ны екі кезеңде өткізуге жол беріледі; • ТЖБ өткізу жиілігі: бір күнде 3 реттен артық емес, пәндердің күрделілігі ескеріледі. ТЖБ оқу тоқсанының соңғы күні, сондай-ақ сол күні сол пән бойынша БЖБ өткізілген жағдайда ұйымдастырылмайды. • Бағалаудың объективтілігін қамтамасыз ету: жазбаша ТЖБ бойынша даулы жағдай туындаған кезде педагогикалық кеңестің шешімімен модерация тағайындалады. Модерация қорытынды бағалар қойылардан бір күн бұрыннан кешіктірілмей өткізілуі тиіс. ФБ, БЖБ және ТЖБ бойынша балл қою кезінде мұғалімдер келесі аспектілерді ескереді: Нәтижелерді тіркеу: Формативті бағалау (ФБ), бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) және тоқсан бойынша жиынтық бағалау (ТЖБ) бойынша алынған балдар электронды журналға енгізіледі. Тоқсандық бағаны қалыптастыру: ФБ нәтижелері – 25%, БЖБ нәтижелері – 25%, ТЖБ нәтижелері – 50% үлесте ескеріледі. ФБ бойынша балдар: 2–11-сыныптарда ең жоғары балл – 10 балл (ФБ үшін балл әр сабақта қойылуы міндетті емес). БЖБ бойынша балдар: 1–4-сыныптар – 7-ден 15 балға дейін; 5–11(12)-сыныптар – 7-ден 20 балға дейін. ТЖБ бойынша балдар: Пәндер мен сыныптар ерекшеліктеріне байланысты техникалық сипаттамаларға сәйкес белгіленеді. Бағалаудың объективтілігі: БЖБ және ТЖБ бойынша қорытынды балл қойған кезде қателер, тапсырма шарттарының рәсімделуі немесе білім алушының тәртібі есепке алынбайды. Балды бағаға ауыстыру шкаласы: 0%–39% – «2»; 40%–64% – «3»; 65%–84% – «4»; 85%– 100% – «5» Жылдық баға (2–11(12)-сыныптар үшін): Тоқсандық бағалардың арифметикалық ортасы ретінде есептеледі және бүтін санға дөңгелектенеді. Жылдық баға қорытынды баға болып табылады. Қазақ тілі пәні бойынша емтихан 2023–2024 оқу жылынан бастап 5–8 және 10-сынып білім алушылары оқу жылының соңында қазақ тілі пәнінен емтихан тапсырады. Емтихан аттестаттау жүргізудің Үлгілік қағидаларына сәйкес өткізіледі және жазбаша мен ауызша бөлімдерден тұрады. Тапсырмалар академиялық адалдық талаптарын сақтай отырып, пән мұғалімдері тарапынан құрастырылып, білім беру ұйымының әкімшілігімен бекітіледі. Емтихан қазақ тілінде өткізіледі. Қазақ тілінде оқытатын мектептерде емтихан оқу, жазу және сөйлеу нормаларын сақтау дағдыларын тексеруді қамтиды. Оқы- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 40 ту тілі қазақ тілі емес мектептерде «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәні бойынша емтихан тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын бағалауға бағытталады. Емтихан нәтижелері бес балдық шкала бойынша бағаланады, бұл ретте рубрикалар арқылы жұмыс деңгейлері сипатталады: жоғары деңгей – 5 балл, орта деңгей – 3–4 балл, төмен деңгей – 1–2 балл. Қорытынды баға емтихан нәтижесінің 30% және жылдық бағалаудың 70% үлесі негізінде есептеледі. Қорытынды нәтиже ең жақын бүтін санға дейін дөңгелектеледі. Бағалау бойынша әдістемелік әзірлемелермен Академияның ресми сайтында танысуға болады: www.uba.edu.kz. АКАДЕМИЯЛЫҚ АДАЛДЫҚТЫ САҚТАУ Академиялық адалдық – сапалы білім берудің негізі болып табылады және білім беру процесінің барлық қатысушыларынан жауапкершілікке, этикалық нормаларға негізделген мінез-құлықты талап етеді. Мектептерде академиялық адалдықты тиімді дамыту үшін академиялық адал мінез-құлық талаптарын және оларды бұзғаны үшін қолданылатын жауапкершілік шараларын айқындайтын мектепішілік ережелерді әзірлеп, енгізу маңызды. Білім алушылар үшін білім беру процесіндегі академиялық адалдықтың негізгі қағидаттары: • барлық оқу тапсырмаларын адал орындау және алдау, көшіріп жазу мен плагиатқа жол бермеу; • білім алушылар орындаған жұмыстардың шынайылығына сенім білдіру; • әділеттілік, жауапкершілік және батылдық тапсырмаларды адал орындау, іс-әрекеттің салдарын түсіну және заңбұзушылықтар туралы айтуға дайын болу. Білім беру процесіндегі білім алушылардың этикалық нормаларына: • өзгенің интеллектуалдық еңбегінің нәтижесіне құрметпен қарау, басқа білім алушылардың идеялары мен жұмыстарын иемденуге жол бермеу; • сыныптастарымен және педагогтермен өзара сенімге негізделген диалог құруда ашықтық пен шынайылық таныту; • көшіруге немесе өзгенің жауаптарын пайдалануға жол бермеу және тапсырмаларды өз бетінше орындауға жауапкершілікпен қарау жатады. Білім алушылардың академиялық адалдық қағидаттарын бұзу әрекеттеріне: • жиынтық бағалау мен емтихандар барысында көшіру, шпаргалка, түрлі көмекші материалдар немесе техникалық құралдарды пайдалану;

авторды көрсетпей, өзгенің идеяларын, мәтіндерін немесе шығармаларын өзінікі ретінде ұсыну; • шындықты жасыру мақсатында эксперименттер, сауалнамалар, зерттеулердің нәтижелерін бұрмалау; • өз жұмыстарын басқа білім алушыларға беріп, олардың бұл жұмыстарды өз еңбегі ретінде көрсетуіне жағдай жасау жатады. Білім беру ұйымында академиялық адалдық мәдениетін қалыптастыру үшін ұсынылады: • академиялық адалдық бойынша мектепішілік ережелерді әзірлеу және енгізу. Бұл ережелерге әділетсіз мінез-құлық түрлері, жасанды интеллектіні пайдалану ережелері және ереже бұзушылықтарға әрекет ету алгоритмдері кіруі тиіс. Құжат мектептің стратегиялық материалдарына (МДЖ, МБЖ және т.б.) енгізілуі қажет; • білім алушылармен және олардың ата-аналарымен жүйелі түрде ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу (жадынамалар, ақпараттық буклеттер, ата-аналар жиналысы, постерлер, мессенджерлердегі хабарламалар және т.б. арқылы); • педагогтердің академиялық адалдық қағидаттарын сақтауы, бағалау рәсімдерінің ашықтығы, сабақта сенім мен ашық диалог атмосферасын қалыптастыру, бұл білім алушыларда ішкі жауапкершілікті дамытуға ықпал етеді. • академиялық адалдық және этика мәселелері жөніндегі мектепішілік бірлестіктерді (кеңестерді, комитеттерді) құру, олардың қызметі мектепте академиялық адалдық қағидаларының іске асырылуын және сақталуын бақылауға, сондай-ақ бұзушылық жағдайларын қарастыруға бағытталуы тиіс. Академиялық адалдық бойынша әдістемелік ұсынымдар келесі сілтемеде: https://uba.edu.kz/storage/app/media/22222%20%20RRRRRR%20%20SSSSS. pdf БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ЖЕТІСТІКТЕРІН СЫРТҚЫ БАҒАЛАУ Білім алушылардың білім жетістіктерінің мониторингі (ББЖМ) – бұл оқу жетістіктерінің МЖМБС талаптарына сәйкестігін бағалау мақсатында білім беру ұйымдарынан тәуелсіз түрде өткізілетін сыртқы мониторинг. Мақсаты – бастауыш және негізгі орта білім деңгейлерінде білім беру сапасын арттыру бойынша шешімдер қабылдау үшін объективті деректер алу. Өткізу мерзімі. ББЖМ 2026 жылдың сәуір айында еліміздің барлық өңірлерінде бірыңғай форматта бекітілген кесте бойынша өткізу жоспарлануда. Өткізу мерзімдері туралы ақпарат бұйрықпен бекітіліп, білім беру ұйымдарына алдын ала жеткізіледі. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 42 Бағаланатын бағыттар. Білім алушылардың функционалдық сауаттылығы келесі үш бағыт бойынша бағаланады: оқу сауаттылығы; математикалық сауаттылық; жаратылыстану-ғылыми сауаттылық. Тест мазмұны мектеп бағдарламалары негізінде әзірленген және халықаралық зерттеулер талаптарын ескере отырып бейімделген. Өткізу форматы. ББЖМ онлайн режимінде компьютерлік форматта өткізіледі. Білім алушылар тестілеуді мектептердің компьютерлік сыныптарында жеке компьютерлерде интернетке қосыла отырып орындайды. Қағаз форматында тестілеу өткізу көзделмеген. Қатысушылар: 4 және 9-сынып білім алушылары. Тестілеу барысында қатаң түрде тыйым салынады: • ұялы телефондарды, смарт құрылғыларды және басқа да электрондық гаджеттерді пайдалану; • көмекші материалдарды (шпаргалкалар, формулалар, оқулықтар) алып кіру; • тест мазмұнын жариялау, көшіру, суретке түсіру және тапсырмаларды тарату; • ресми өкілеттігі жоқ бөгде адамдардың аудиторияда болуы. Ереже бұзушылықтар анықталған жағдайда тиісті шаралар қолданылады: қатысушыны аудиториядан шығару, нәтижелерін жою және акті жасау. Білім алушылар тестілеу барысында және одан кейін де тапсырмалар туралы ақпаратты, оның ішінде әлеуметтік желілерде таратуға жол берілмейтіні туралы алдын ала хабардар етіледі. ББЖМ нәтижелері тек диагностикалық сипатқа ие болып табылады, білім алушылардың аттестациясына және мектептердің рейтингіне әсер етпейді. Бұл нәтижелер білім беру жүйесінің жай-күйін талдау, проблемалық аймақтарды анықтау және оларды жою бойынша ұсынымдар әзірлеу үшін қолданылады. Әр мектепке өз білім алушыларының және жалпыұлттық мәліметтердің нәтижелері көрсетілген диагностикалық есеп ұсынылады. Ескерту: ББЖМ қорытындыларын шығару кезінде аномальды жоғары нәтижелерді анықтау үшін деректерге кешенді талдау жүргізіледі. Академиялық адалдықты бұзу күдігі туындаған жағдайда мұндай деректер қорытынды есептерден алынып тасталады. Қорытынды есепте тек объективті түрде алынған нәтижелер ескеріледі. МОДО нәтижесінде анықталған оқушылардың типтік қиындықтары: Оқу сауаттылығы бойынша 4 және 9-сынып білім алушылары арасында ортақ үрдіс байқалады: тапсырма күрделілігінің деңгейі артқан сайын оны орындау пайызы төмендейді. 4-сынып білім алушылары әртүрлі типтегі мәтіндерді тақырыбы, құрылымы мен тілдік құралдары бойынша салыстыруда қиындықтарға тап болады. 9-сынып білім алушылары үшін ең күрделі тұстар – стильдік және жанрлық ерекшеліктерді талдау, авторлық ұстанымды түсіну, сондай-ақ көркемдік бейнелеу құралдарын (ирония, әсірелеу, астарлау және т.б.) қолдану. ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ БАҒАЛАУДЫ ӨТКІЗУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 43 Математикалық сауаттылық бойынша бастауыш және негізгі орта білім деңгейлерінде оқу бағдарламасының меңгерілуі күрделі бөлімдері арасында сабақтастық байқалады. Атап айтқанда, еліміздің 4-сынып білім алушылары «Математикалық модельдеу», «Жиындар, логика элементтері» және «Геометрия элементтері» бөлімдерін оқуда айтарлықтай қиындықтарға тап болуда. Ал 9-сыныптарда соңғы үш жыл ішінде «Геометрия», «Математикалық модельдеу және талдау», сондай-ақ «Статистика және ықтималдықтар теориясы» бөлімдерінің меңгерілу деңгейі жеткіліксіз болып отыр. Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық бойынша 4 және 9-сынып білім алушылары жекелеген бөлімдерді меңгеруде қиындықтарға тап болуда. Бұл жағдай мазмұндық сабақтастықтың бар екенін көрсетеді. Бастауыш мектепте қиындық туғызатын тақырыптар негізгі орта білім деңгейінде жаратылыстану-математикалық бағыттағы пәндерде (физика, химия, биология, география) жалғасын табады. ББЖМ-2024 нәтижелері бойынша аналитикалық есеп Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА сайтында https://uba.edu.kz/qaz/metodology/3 PISA Технологиялар қарқынды дамып, білім беруге қойылатын талаптар жаһандық деңгейде өзгеріп жатқан қазіргі жағдайда функционалдық сауаттылықты бағалау мазмұны мен құрылымы үнемі жаңартылып отырады. Осыған байланысты, PISA-2025 зерттеуінің шеңберін мұқият зерделеу ерекше маңызға ие. Аталған зерттеуде басым бағыт ретінде жаратылыстану-ғылыми сауаттылық белгіленген, сонымен қатар шет тілдерін меңгеру, сандық құралдар мен тәжірибелерді қолдана отырып мәселе шешу дағдыларын бағалауға қосымша көңіл бөлінеді. Жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар кеңінен енгізіліп жатқан кезеңде білім алушыларда бейімделгіштік, сыни ойлау, ақпаратты талдау және жедел өзгеретін ортада негізделген шешім қабылдау қабілеттерін қалыптастыру ерекше маңызды. PISA-2025 зерттеуінің мазмұндық шеңберімен келесі сілтеме арқылы танысу ұсынылады: https://pisa-framework.oecd.org/science-2025/kaz

4 Тәрбие жұмысын ұйымдастырудың ерекшеліктері

2025–2026 оқу жылынан бастап бұл бағдарлама «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы (ҚР Оқу-ағарту министрі бұйрығы 26.05.2025ж. №123) (бұдан әрі – Бағдарлама) деп аталатын болады. Бағдарлама бұған дейін іске асырылған бастаманың толыққанды жалғасы болып табылады. Бағдарлама мақсаты – «Адал азамат» тұжырымдамасының идеалдарына сай, патриоттық рухта тәрбиеленген, білімді әрі жасампаз ұрпақты қалыптастыру. Жаңа оқу жылында негізгі 6 құндылық бойынша тәрбие бағытындағы жұмыстар өз жалғасын табады: тәуелсіздік және отаншылдық; бірлік және ынтымақ; әділдік және жауапкершілік; заң және тәртіп; еңбекқорлық және кәсіби біліктілік; жасампаздық және жаңашылдық. Бағдарлама мазмұнына сәйкес ай сайын өткізілетін тұрақты іс-шаралар білім алушылардың біртұтас тұлғасын қалыптастыруға бағытталуы тиіс: • Қыркүйек – еңбекқорлық және кәсіби біліктілік айы; • Қазан – тәуелсіздік және отаншылдық айы; • Қараша – әділдік және жауапкершілік айы; • Желтоқсан – бірлік және ынтымақ айы; • Қаңтар – заң және тәртіп айы; • Ақпан – жасампаздық және жаңашылдық айы; • Наурыз – тәуелсіздік және отаншылдық айы; • Сәуір – еңбекқорлық және кәсіби біліктілік айы; • Мамыр – бірлік және ынтымақ айы. 2024-2025 оқу жылының талдамалық анализінің қорытынды негізінде жаңа оқу жылында Бағдарлама аясында ұсынылған 6 әлеуметтік жобалары және алдын алу шаралары бойынша жұмыстарды күшейту ұсынылады. Жүзеге асырылуға ұсынылған жобалар: • «Қамқор» – әлеуметтік жобаларды жүзеге асыру арқылы құндылықтарды дәріптеу. 4 Тәрбие жұмысын ұйымдастырудың ерекшеліктері ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 45 • «Еңбегі адал – жас өрен» – білім алушылардың әртүрлі мамандыққа деген қызығушылығын арттыру және еңбекқорлық идеясы арқылы құндылықтарды дәріптеу. • «Шабыт» – білім алушылардың шығармашылық әлеуетін ашу арқылы құндылықтарды дәріптеу. • «Ұшқыр ой алаңы» – тілдік дағдыларды дамыту және тақырыптық талқылау арқылы құндылықтарды дәріптеу. • «Smart bala» – инновациялық жобалар конкурсы арқылы құндылықтарды дәріптеу. • «Балалар кітапханасы» – кітап оқуға және білім алуға қызығушылықты қалыптастыру. Құндылықтарды қалыптастырудағы жүйелі және кешенді жұмыс оқу-тәрбие процесінде күн сайын және апта сайын іске асырылатын іс-шараларды қамтиды: күнделікті: «Ұлттық ойын – ұлт қазынасы» – үзіліс кезінде білім алушылардың бос уақытын ойын түрінде ұйымдастыру – асық, тоғызқұмалақ, бес тас және т.б. «Өнегелі 15 минут» – ата-аналардың баласымен мінез-құлық және адамгершілік туралы күнделікті 15 минут жеке әңгімелесуі. «Үнемді тұтыну» – жадынамалар, нұсқаулықтар мен парақшалар арқылы суды, тамақты, энергияны және табиғи ресурстарды үнемді тұтынуды және іс-әрекет барысында табиғи ресурстарға (су, энергия және т.б.) ұқыпты қарауды қалыптастыру. «Күй күмбірі» – қоңыраудың орнына күйді пайдалану, сондай-ақ үлкен үзіліс кезінде арнайы күй тыңдату. апта сайын: «Менің Қазақстаным» – оқу аптасының басында бірінші сабақта білім алушылар Қазақстан Республикасының Әнұранын орындайды. Аптаның дәйексөздері – бүкіл ұйымның сабақта және сабақтан тыс іс-әрекетінің лейтмотиві ретінде қызмет ететін мақал-мәтелдер, нақыл сөздер, халық даналығы, ұлы тұлғалардың ұлағатты сөздері. Аптаның дәйексөздері ақпараттық стендтерде, Led-экрандарда, тақталарда және т.б. орналастырылады. «Қауіпсіздік сабағы» – жол қозғалысы ережелерін, өмір қауіпсіздігі негіздерін зерделеу, білім алушылардың жеке қауіпсіздігін, қауіпсіз мінез-құлқын және т.б. сақтауы туралы сынып сағаты шеңберінде 10 минут ақпарат беру, әңгіме өткізу. Апта сайын сынып сағаттарын өткізу шеңберінде білім алушылардың қауіпсіз мінез-құлық мәдениетін және салауатты өмір салтын қалыптастыру бойынша жүйелі жұмыс іске асырылады. Сынып сағаттарының мазмұнына келесі алдын алу шаралары біріктіріледі: Цифрлық әлемде қауіпсіз қадам; Буллингтен қорған! Ойынға салауатты көзқарас; Өмірге салауатты қадам; Қоғамдық мүлікті қорға! Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 46 Қауіпсіз қоғам. 2025-2026 оқу жылының салтанаты ашылуы 1 қыркүйек «Білім күні» өткізу бойынша ұсыным «Білім күнін» өткізу форматын білім беру ұйымдары дербес анықтайды және мектептің барлық қауымдастығының қатысуын қамтамасыз етеді. Білім күніне арналған сынып сағатының ұсынылып отырған тақырыбы: «Мектебім – мейірім мекені!». Мемлекеттік туды көтеру және гимнді орындау Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін пайдалану ережесіне сәйкес жүргізіледі. Жаңа оқу жылында педагогтер «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының аясындағы құндылықтарды дәріптеуге және жыл көлемінде білім алушылардың бойына дарытуға ерекше мән беруі қажет. Салтанатты жиынға мектеп білім алушыларының ата-аналары/заңды өкілдері, ата-аналар комитетінің мүшелері, оның ішінде бірінші сынып білім алушыларының ата-аналарының/заңды өкілдерінің бірінің іс-шараларға қатысуының маңызды екендігіне назар аудару қажет. Осы орайда педагогтерге: • Жазғы демалыстың қорытындысы және жаңа оқу жылынан күтілетін үміттер туралы ашық диалог құру; • Жаз бойы «Балалар кітапханасы» жобасы аясында оқыған ең қызықты немесе әсерлі кітаптарын таныстырады, ұнаған кейіпкерлерді, маңызды оқиғаларды айтып, олардың өміріне қандай пайдасы болғанын сипаттайды. • Сынып сағаттарында заманауи технологияларды (интерактивті тақта, презентация, бейнематериалдар, жасанды интеллект) пайдалану. • Білім күні білім алушылар, олардың ата-аналары мен педагогтер арасында әлеуметтік желілерде 2025-2026 оқу жылына арналған «Мектебім – мейірім мекені» республикалық интервью-челленджін өткізу ұсынылады. Челленджтің форматы: Әр білім алушы (немесе ата-ана, сынып жетекшісі) 1-2 минуттық бейнеролик түрінде қысқа интервью түсіреді: • 2-4-сынып білім алушылары: «Жазғы демалыстың жарқын естеліктері» • 5-8-сынып білім алушылары: «Жаз – жаңа тәжірибе уақыты» • 9-11-сынып білім алушылары: «Арманым мен мақсатым» Білім беру ұйымдарының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларға, сынып жетекшілеріне арналған әдістемелік ұсынымдарды көрсетілген QR код арқылы өтіп тегін түрде жүктеп ала аласыздар.

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 47 Бейнероликтерді 1 қыркүйек күні 17.00 – 21.00 аралығында #Bilim_quni #Mektebim_meirim_mekeni хештегтерін пайдалану арқылы жұмыстарын жариялау ұсынылады. 2025-2026 оқу жылына арналған «Жеке қауіпсіздіқ сабақтары» Білім беру ұйымдарында жеке қауіпсіздік сабақтары нені үйретеді? Жылдам өзгеретін әлемде балалар мен жасөспірімдер күнделікті және цифрлық қауіптерден психологиялық қысымға, кибербуллингке және төтенше жағдайларға дейінгі қауіптердің жаңа түрлеріне тап болады. Ішкі істер министрлігі мен Төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметінше, жыл сайын балалардың үйде, көшеде, көлікте, суда және т.б. жарақаттануы мен өлімі туралы мәліметтердің өсуі тіркеледі. Киберқорқыту, балалардың қауіпті флешмобтар мен деструктивті желілік топтарға (соның ішінде агрессияға және өзін-өзі өлтіруге шақыруларға) тартылуы және «жасырын тасымалдаушы» ретінде танылу жағдайларының артуы байқалды. Негізгі себептері: еліміздің заңдарын, қарапайым қауіпсіздік ережелерін білмеу, практикалық дағдылардың болмауы, қауіпті бағалай алмау Жеке қауіпсіздік сабақтарында «жасырын тасымалдаушы» болудан қалай аулақ болу керек, алғашқы медициналық көмек көрсету, интернетте қауіпсіз мінез-әрекет, төтенше жағдайларда өзін-өзі ұстаудың нақты стратегиялары, білім алушылардың дұрыс мінез-әрекеті тәжірибесін дамыту, салауатты әдеттерді қалыптастыру сияқты маңызды тақырыптармен қамтылған. Сондай-ақ, қоғамда қауіпсіз мінез-құлық дағдылары, әлеуметтік желілердегі қарым-қатынас мәдениеті, салауатты өмір салты, балалар мен жасөспірімдер арасындағы жағымды, салауатты ортаны қалыптастыру тақырыптары. Өзінің және басқалардың өмірін сақтап қалуға көмектесетін және зиянды әрекеттерден алдын ала қорғайтын практикалық дағдыларды меңгеру туралы да тақырыптар. Педагогикалық тұрғыдан алғанда жеке қауіпсіздік – өмірде қауіпсіз мінез-әрекет мәдениетін тәрбиелеу, салауатты әдеттерді, дұрыс мінез-әрекеті тәжірибесін қалыптастыру, жауапкершілікті дамыту. Жеке қауіпсіздік сабағының мақсаты: • өмірлік жағдайларда қауіпсіз мінез-әрекеттің автоматты дағдыларын қалыптастыру; • салауатты әдет ретінде қауіпсіздік мәдениетін дамыту; • балаларды қауіптерді тануға, көмек сұрауға және шешім қабылдауға үйрету; • мектепте және мектептен тыс зорлық-зомбылық, қорқыту және қайғылы оқиғаларын азайту. Ғылыми-практикалық негізі. Педагогика және психология саласындағы зерттеулер балаларға жеке қауіпсіздік негіздерін жүйелі оқыту мыналарға ықпал ететінін растайды:

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 48 • білім алушылардың мазасыздану мен күйзеліс деңгейін төмендету; • қауіпсіз және салауатты ортаны құру; • эмоционалдық интеллект пен қолдау іздеу қабілетін дамыту. Нормативтік құқықтық база: Қазақстан Республикасында балаларды зорлық-зомбылықтан қорғаудың, суицидтің алдын алудың және олардың құқықтары мен әл-ауқатын қамтамасыз етудің 2023–2025 жылдарға арналған кешенді жоспары. (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 31 тамыздағы N748 қаулысымен бекітілген); Білім беру ұйымының тәрбие жұмысының жоспары. Жеке қауіпсіздік сабағын ұйымдастыру ережесі: Мектепке дейінгі ұйымдар 1. Сабақтарды үйлестіруге жауапты мұғалімдерді/тәрбиешілерді тағайындаңыз. 2. Аптасына кемінде 1 сабақ өткізілуін қамтамасыз етіңіз. 3. Интерактивті, көрнекі және ойын әдістерін қолданыңыз. 4. Дағдылардың дамуын бақылау: салыстырма қадағалау, әңгімелесу. Жалпы білім беретін мектептер мен техникалық және кәсіптік білім беру мекемелері үшін 1. Сынып сағаттарында апта сайын 10 минуттық сабақ өткізу. 2. Бақылау парақтарын, сауалнамалар мен бақылауларды, жарыс- сайыстарды пайдалана отырып, дағдылардың дамуын бақылау. 3. Қауіпсіздік сабақтарына ата-аналарды тарту және ақпараттандыру. 4. Пікірталас тудырыңыз, дайын жауаптарды білім алушыларға жүктемеңіз. 5. Жасөспірімдер түсіне алатын шынайы оқиғаларды пайдаланыңыз. 6. Қарапайым қадамдар түрінде мінез-әрекет алгоритмдерін ұсыныңыз. 7. Сабаққа төтенше жағдайлар, полиция, денсаулық сақтау және т.б. өкілдерін шақырыңыз. Қауіпсіздік техникасын оқытудың жас ерекшеліктері мен тәсілдері Мектеп жасына дейінгі балалар (3-6 жас). Мақсаты: эмоциялар, рөлдік ойындар және визуализация арқылы «қауіпсіз – қауіпті» туралы негізгі түсінікті қалыптастыру. Әдістемелік тәсілдер: • қарапайым ережелер («Алма – ашпа – барма»); • қауіпсіздік туралы қуыршақ театрлары мен ертегілер; • ойыншықтармен және кейіпкерлермен әңгімелесу; • эмоциялар арқылы үйрену: «ыңғайсыз», «қорқынышты», «жоқ» - нұсқаулық ретінде. ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 49 1–4 сыныптар (7–10 жас). Негізгі мақсат: өзін-өзі қорғаудың, қауіпті тану және көмек сұрау негізгі дағдыларын дамыту. Әдістемелік тәсілдер: • Суреттер немесе қадамдар түріндегі алгоритмдер (мысалы, «Көмекке шақырудың 5 қадамы»); • «Не істеу керек, егер...» көріністері мен жаттығулары, рифмалары; • «Қауіпті және қауіпсіз жағдайлар» суретін салу; 5-9 сыныптар (11-15 жас). Мақсаты: жағдайларды талдаудың тұрақты дағдысын, стандартты емес жағдайларда шешім қабылдау және әрекет ету қабілетін дамыту. Әдістемелік тәсілдер: • нақты жағдайлармен және жаңалықтармен тәжірибелік жұмыс; • интерактивті сабақ, жағдайды талдау, шағын топтарда жұмыс, бейне мазмұнын көру және талқылау, ситуациялық тапсырмалар. • рөлдік ойындар, жарыстар/викториналар; • цифрлық тәуекелдерді, кибербуллингті, келеңсіз қатынастарды талқылау; • бейне форматтары, сандық квесттер, бейнелер. 10-11 сынып (16-17 жас). Мақсаты: рефлексияны дамыту, тәуекелдерді бағалау, тәуекелдерді/қауіптерді бағалау қабілеті, тәуекел, қауіптер мен беймәлім жағдайларындағы жауапты мінез-әрекет – нақты және цифрлық ортада. Әдістемелік тәсілдер: • қысым астындағы ойсыз әрекеттердің салдарын, айла-шарғы жасаудың, қысым көрсетудің немесе қауіпті әрекеттерге қатысудың нақты жағдайларын талқылау (мысалы: «жасырын тасымалдауға» қатысу, «достық» бопсалау, «келеңсіз оқиғаға шақыру», қорқыту); • YouTube немесе TikTokта оқиғаларды талдау: «Бұл жерде қауіп қайда?» • Сандық визуализациясы бар интерактивті тапсырмалар; • Дағдарыс жағдайындағы мінез-әрекетті модельдеу; • Алғашқы, жедел көмек көрсету қызметтері және т.б.

Тәрбие жұмысын ұйымдастырудағы қауіпсіздік сабақтарының негізгі идеясы Жеке қауіпсіздік сабақтары қауіпсіздік саласындағы балалардың функционалдық сауаттылығын жүйелі түрде дамытатын, оларды өз елінің саналы азаматы болуға үйрететін және қауіпсіз қоғамды дамытуға ықпал ететін құрал ретінде. Маңыздысы, балаларда дұрыс мінез-әрекеттер дағдылары қалыптасады, пайдалы әдептер мен салауатты өмір салты кеңінен тарайды.

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 50 Республикалық қосымша білім беру оқу-әдістемелік орталығы әлеуметтік жобалары арқылы «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтарын енгізу Мақсаты: Елдің бірегейлігін нығайта алатын, ұлттық құндылықтарға негізделген әділетті қоғамды құруға қабілетті, білімді, адал және парасатты ұрпақты тәрбиелеу. Жобалар: «Балалар және театр», «Жасыл клубтар», «Жас Ұлан», «Жас Қыран», «Балалар-жастар қозғалысы» Шабыт жобасы аясында «Балалар және театр» ағартушылық жобасы. Жобаның мақсаты: Өскелең ұрпақты театр өнерінің әлеміне тарту «Шабыт» жобасының аясында «Балалар және театр» ағартушылық жобасы аясында мектеп білім алушылары театр үйірмелері мен студияларына қатысып, театрларға барады. Бұл жоба жас ұрпақтың адамгершілік мәдениетін қалыптастырудың, тұлғаны әлеуметтендірудің, көркемдік талғамын дамытудың құралы бола алады. Сонымен қатар, бұл – эстетикалық тұрғыдан дамыған, шығармашыл тұлғаны тәрбиелеудің, балаларды қоғамдағы ережелер мен нормаларға бейімдеудің тиімді тетігі. «Қамқор» жобасының аясында «Жасыл клубтар» республикалық жобасы. Жобаның мақсаты: Мектеп білім алушыларының табиғатқа деген құндылық қатынасын қалыптастыру, экологиялық білім деңгейін арттыру, өскелең ұрпақтың табиғатқа жауапкершілікпен қарауын тәрбиелеу. Мектептегі экологиялық «Жасыл клуб» – қоршаған ортаны қорғауға, энергия мен ресурстарды үнемдеуге бағытталған ғылыми жобаларға, экология саласындағы StartUP пен бизнес жобаларға қызығушылық танытатын білім алушылардың ерікті бірлестігі. «Еңбегі адам – жас өрен» жобасы аясында «Балалар-жасөспірімдер қозғалысы» жобасы («Жас ұлан», «Жас қыран»). Мақсаты: Балаларды әлеуметтендіру және өскелең ұрпақтың бойында патриотизмді, азаматтық жауапкершілікті, іске деген жауапты көзқарасты қалыптастыру – бұл жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтар негізінде жүзеге асырылады. Балалар-жастар қозғалысын жандандыру, балаларды әлеуметтендіру және өскелең ұрпақтың бойында патриотизмді, азаматтық жауапкершілікті, іске адалдықты тәрбиелеу. Бұл мақсат жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтар негізінде жүзеге асырылады. «Жас ұлан» мен «Жас қыран» ұйымдары арқылы балалар мен жасөспірімдер қоғамдық өмірге белсенді араласады, отансүйгіштік рухта тәрбиеленеді, жауапкершілік пен көшбасшылық қасиеттерді меңгереді. «Балалар-жастар қозғалысы» балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға, кәсіби бағдар беруге, сондай-ақ олардың әлеуметтік маңызды жобаларға қатысуына бағытталған. Бұл жоба балаларды қоғамдық өмірге тартуға, оң тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді, олардың мүдделері мен құқықтарын білдіру мен қорғау құралы болып қызмет етеді. Негізгі іс-шаралар: • Республикалық балалар-жастар қозғалысын дамыту жөніндегі үйлестіру кеңесінің отырысы (қазан) ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 51 • Мұғалімдер күніне орай «Дублер күні» (қазан) • Мектеп/оқушылар парламенті президенттерін сайлау (қазан) • «Іс-әрекет уақыты» Республикалық білім алушылар өзін-өзі басқару көшбасшыларының балалар құрылтайы (қараша) • «Үздік балалар-жасөспірімдер ұйымы» республикалық байқауы (желтоқсан) Ата-аналарды қолдау орталықтары 2.0 бағдарламасы 2025–2026 оқу жылында жалғасады Ата-аналарды тәрбиелеудің жағымды құзыреттіліктерінің мәнімен, принциптерімен, әдістерімен таныстыру және меңгеруге ынталандыру. Сабақтардың мазмұны балалардың физикалық, когнитивтік, эмоционалдық және әлеуметтік салауатын қамтамасыз етуге ата-аналардың құзыреттілігін дамытуға арналады. 1. Ата-аналарға педагогикалық қолдау орталықтарының қызметін ұйымдастыру ғылыми тұжырымдамасы: Ата-аналардың педагогикалық құзыреттілігін арттыру: ата-аналарды балалар мен жасөспірімдердің жас және психологиялық ерекшеліктерін білуге бағытталған педагогика және жас ерекшелік психологиясының негіздеріне үйрету. Психологиялық қолдау және кеңес беру: ата-аналарға балалармен және жасөспірімдермен қарым-қатынаста туындаған қиындықтардың алдын алу және оларды шешу мақсатында кеңес беру қызметтерін ұсыну. Қақтығыстардың және девиантты мінез-құлықтың алдын алу: жасөспірімдер арасында девиантты және деструктивті мінез-құлықтың, сондай-ақ отбасындағы қақтығыстардың алдын алу әдістері мен бағдарламаларын енгізу. Эмоционалды құзыреттілік пен ата-ана рефлексиясын дамыту: ата-аналардың өз сезімдерін түсіну және балалардың эмоционалды жағдайын дұрыс интерпретациялау мен басқаруға қабілеттілігін арттыруға ықпал ететін эмоционалды құзыреттілікті дамыту. 2. Ата-аналарға педагогикалық қолдау көрсетудің міндеттері: • Балалардың салауаттығын қамтамасыз ету үшін ЖАҚСЫ АТА-АНА МӘДЕНИЕТІН дамыту, олардың психологиялы-педагогикалық және әлеуметтік құзыреттерін дамыту үшін жүйелі педагогикалық қолдауды ұйымдастыру; • Орта білім беру ұйымы мен отбасы арасындағы балаларды тәрбиелеу мен дамытудағы өзара іс-қимылды нығайту; • Балаларды тәрбиелеу мен дамытуға ата-аналардың жауапкершілігін арттыру. 3. Ата-аналарға педагогикалық қолдау орталықтарының қызметін ұйымдастырудың ерекшеліктері: Басшының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары орталықтың қызметін ұйымдастыруды жүзеге асырады: жоспарлау, кесте құру, бақылау.

Ата-аналарға педагогикалық қолдауды сынып жетекшілері, педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтер, қосымша білім беру педагогтері жүзеге асырады. Ата-аналардың сұранысын ескере отырып, ұсынылатын бағдарламаның 30% дейінгі көлемде сабақтардың тақырыптарын өздігімен анықтауға болады. Қосымша ата-аналар арасынан аға буынының белсенді өкілдерін тарта отырып, «Даналық мектебі» клубын ұйымдастыру ұсынылады. 4. Ата-аналарға педагогикалық қолдау көрсетудің әдістері мен тәсілдері 1. Диагностика және кеңес беру: ата-аналар мен олардың балаларының қажеттіліктерін тұрақты түрде диагностикалау, сондай-ақ психологтар мен педагогтармен жеке және топтық кеңестер ұйымдастыру. 2. Оқыту тренингтері мен семинарлары: ата-аналар үшін жас ерекшелік дағдарыстары, балалардың қорқыныштары, қақтығыстық мінез-құлық және балалармен позитивті қарым-қатынас орнату жолдары тақырыптарына оқыту іс-шараларын ұйымдастыру. 3. Интерактивті өзара әрекеттесу нысандары: ата-аналардың балалармен өзара әрекеттесу дағдыларын қалыптастыру үшін отбасылық кеңес беру әдістерді, рөлдік ойындарды, кейс-әдістерді және жағдайлық тапсырмаларды қолдану. 4. Қолдау және сүйемелдеу бағдарламалары: қиын балалар мен жасөспірімдері бар ата-аналар үшін психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламаларын әзірлеу. 5. Саналы ата-ана тәжірибелері: рефлексия және эмпатия дағдыларын дамыту үшін саналы болу мен түсінуді қамтитын ата-ана тәжірибелері мен техникаларын енгізу. 5. Күтілетін нәтижелері 1. Отбасылық құндылықтар жүйесінің ата-ана мен бала қарым-қатынасындағы және жақсы ата-аналық арқылы біртұтастай қалыптасуы.Отбасындағы психоэмоционалды жағдайдың жақсаруы және қақтығыстық жағдайлардың деңгейінің, жасөспірімдерде агрессивті және девиантты мінез-әректтің төмендеуі. 2. Ата-аналардың балаларды тәрбиелеуге саналы, жақсы көзқарастың артуы, 3. Ата-аналарды педагогикалық қолдау орталықтары балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу және үйлесімді дамыту үшін қолайлы жағдай жасауға маңызды құралға айналуы.
ОРТА БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА КӘСІБИ БАҒДАР БЕРУ ЖҰМЫСТАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ Еңбек нарығында өз орнын табатын мамандарды сапалы даярлау мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. Мемлекет басшысының Жарлығымен 2025 жыл «Жұмысшы мамандықтар жылы» болып жарияланды. Бұл шешім білім беру жүйесін жаңғыртуға және мамандарды даярлау сапасын арттыруға жаңа серпін береді. Үкімет бекіткен Жұмыс мамандықтары жылына арналған жоспардың 7 бағытының бірі мансаптық басшылықты дамытуға арналған. Мектепте кәсіби бағдар беру және әдістемелік жұмыстарды педагог-кәсіби бағдар беруші жүргізеді. Педагог-кәсіби бағдар беруші жұмысының негізгі мақсаты: білім алушылардың өз мүддесін, бейімділігін, күшті және әлсіз жақтарын түсінуіне көмектесу; кәсіптер әлемімен және еңбек нарығының талаптарымен таныстыру; оларға мамандық пен оқу бағытын таңдауға бағыт беру. Педагог-кәсіби бағдар берушінің негізгі функциялары: диагностика, консалтинг, ақпараттық жұмыс, таңдау қателерінің алдын алу, ынтымақтастық. Педагог- кәсіби бағдар берушінің лауазымдық міндеттері: • білім алушылардың кәсіпті саналы таңдауына бағытталған іс-шараларды жүзеге асырады. • білім алушыларға, тәрбиеленушілерге, олардың ата-аналарына, педагог қызметкерлерге кәсіп таңдау туралы шешім қабылдауда көмек көрсету. • қызығушылықтарды анықтау үшін диагностика жүргізу, кәсіби бағдарлауды диагностикалауды талдау. • ерекше білім беру қажеттіліктері бар дарынды білім алушыларға, тәрбиеленушілерге психологиялық қолдау көрсету, олардың дамуына жәрдемдесу. • кәсіпорындарда экскурсиялар өткізу, әр түрлі мамандықтағы қызықты адамдармен кездесулер (әңгімелер) ұйымдастыру. • кәсіби құзыреттілікті арттыру, заманауи әдістер мен технологияларды қолдану. • құжаттаманы белгіленген нысанда жүргізу. • балалардың өмірін, денсаулығын және құқықтарын қорғауды қамтамасыз етеді. • еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өртке қарсы қорғау ережелерін сақтау. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 54 Білім беру ұйымдарында кәсіби бағдар беру жұмысын сыныптар бойынша ұйымдастыру. Бастауыш кәсіби бағдар беру бойынша жұмыс. Дайындық кезеңі. Кәсіби бағдар берудің алғы шарттары (1-4-сыныптар). Мақсаты: білім алушыларда мамандық таңдаудың моральдық, идеологиялық негіздерін, еңбекке деген әлеуметтік мәні бар кез келген кәсіпке бастапқы қызығушылықты қалыптастыру. Міндеттері: білім алушылардың тәрбиелік, қоғамдық пайдалы жұмысқа деген қажеттіліктерін дамыту, оларды кәсіптер әлемімен одан әрі таныстыру, олардың қол жетімді кейбір жұмыс түрлерін меңгеруіне қол жеткізу, оларға қызығушылықты қалыптастыру. Бастауыш мектеп бітірушінің құзыреттері: қоғамдағы кәсіптердің сан алуандығы мен маңызын түсіну; кәсіпті саналы түрде таңдаудың моральдық-идеялық негіздерін қалыптастыру; әлеуметтік маңызы бар кәсіптер туралы хабардар болу; әр түрлі кәсіптерге бастапқы қызығушылық және олар туралы көбірек білуге ұмтылу; тәрбиелік және қоғамдық пайдалы жұмысқа деген қажеттілікті дамыту; түрлі кәсіптер бойынша жұмыстың кейбір қол жетімді түрлерін игеру; еңбекке және оның нәтижелеріне оң көзқарасты қалыптастыру; өз еңбегінің маңыздылығын көре білу және басқа адамдардың еңбегін құрметтеу қабілетін дамыту. Мұғалімдерге ұсынымдар. Ата-аналармен жұмыстың негізгі нысандары: Ата-аналар жиналысы: «Баланы кәсіби өзін-өзі билеудегі отбасының рөлі» тақырыбындағы әңгіме; «Жұмысқа деген жағымды көзқарасты қалай қалыптастыруға болады?» дөңгелек үстелі; «Ата-аналарды кәсіби бағдарлаудағы қолдау» тақырыбындағы кездесулер. Ата-аналарға арналған тренингтер мен семинарлар: баланың кәсіби мүдделерін анықтау бойынша практикалық ұсынымдар; кәсіби бағдар берудің ерте әдістері бойынша ақпараттық дәрістер мен семинарлар. Ата-аналардың қатысуымен ашық сабақтар мен сынып сағаттары: - «Атаанамның кәсібі» тақырыбында интерактивті сабақтар; кәсіби шеберлік сыныптарын өткізу, ата-аналар арасында өз мамандығы туралы әңгімелесу. Жеке консультациялар: бастауыш сынып мұғалімдері мен педагог-кәсіби бағдар беруші /мектеп психологы мұғалімінің ата-аналармен баланың кәсіби бағдарының деңгейі туралы пікірлері; баланың кәсiби мүдделерi мен бейiмдiлiгiн дамыту жөнiнде консультациялар өткiзу. Отбасылық жобалар мен шығармашылық жұмыстар: отбасылық альбом жасау немесе «Менің отбасымдағы кәсіптер» тақырыбында тұсаукесер; «Менің ата-анам не істейді?» бірлескен ғылыми-зерттеу жобаларын әзірлеу және іске асыру. Экскурсиялар мен кездесулер: ата-аналары жұмыс істейтін кәсіпорындарға немесе ұйымдарға экскурсия ұйымдастыру; белгілі бір кәсіп мамандарымен кездесу, ата-аналардың кәсіби ортамен танысуы. Әлеуметтік сауалнамалар мен диагностика: «Баламды қалай көремін?» деген тақырыпта ата-анадан сұрақ қою; баланың кәсіби мүдделерін зерттеуге бағытталған психодиагностикалық әдістерді қолдану. Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары: мектеп қабырғасында «Ата-аналар кәсіптері» тақырыбында стендтер, көрмелер ұйымдастыру; Отбасылық еңбек дәстүрлерін насихаттау; ата-аналары мен балаларының қатысуымен «Отбасылық шеберхана» ұйымдастыру (аспаздық, қолөнер, шеберлік сыныптары); үйде жұмыс істеуге қатысу, еңбек дағдыларын дамыту жөнінде пікір алмасу. ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 55 Орта мектепте кәсіби бағдар беру бойынша жұмыс. Кәсіби таңдау тақырыбын нақтылау (5-7-сыныптар). Мақсаты: білім алушылардың кәсіптік бағдарын қалыптастыру, яғни қоғамға қажетті кәсіптерді, көп кәсіптерді таңдау мүмкіндігін қалыптастыру. Міндеттері: білім алушыларды қазіргі уақытта өз өңірлеріне қажетті кәсіптермен мақсатты түрде таныстыру, жаппай жұмысшы мамандықтары бойынша білімдерін тереңдету, оларға қызығушылықты дамыту, практикалық еңбек дағдыларын жетілдіру. Білім алушылардың құзыреттері (5-7-сыныптар): қоғамның қажеттіліктерін негізге ала отырып, кәсіби таңдауға қызығушылық қалыптастыру; өңірде сұранысқа ие кәсіптерді білу және олардың қоғам үшін маңызын түсіну; жұмысшы кәсіптерімен терең танысу, олардың экономикадағы рөлін түсіну; жұмысшы кәсіптеріне тұрақты қызығушылықты дамыту және оларды игеруге ұмтылу; практикалық еңбек дағдыларын жетілдіру; алған білімдері мен дағдыларын түрлі кәсіби салалар контекстінде қолдана білу; әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыратын мамандық таңдауға кәсіби бағдар мен уәждемені дамыту. Мұғалімдерге ұсынымдар. Кәсіби бағдар берудің проблемалары бойынша негiзгi буын үшiн педагог- кәсіби бағдар беруші жұмысының мазмұны мынадай бағыттарды қамтуы тиiс: «Дұрыс мамандық таңдау деген нені білдіреді?», «Өзіңізді болашақ кәсіби қызметке қалай дайындау керек?», «Білім деңгейі және мамандық таңдау», «Нарық жағдайында кәсіп таңдау» және т.б. тақырыптар бойынша әңгімелесу. Әртүрлi кәсiп өкiлдерiмен, өндiрiстiк, өнеркәсiптiк кәсiпорындарға, акционерлiк қоғамдарға, фирмаларға және кәсiби бiлiм беру ұйымдарына экскурсиялар өткiзу. Білім алушылардың «Кәсіп туралы көбірек білетіндер» конкурсына қатысуы, кәсіптер туралы эссе жазу және қорғау, «Кәсіптерді қорғау» ұжымдық шығармашылық жұмыстары. Әрбiр білім алушының бейiмдiлiгiн дамытуға ықпал ететiн салаға енгiзу: шеңберлiк және қосымша сабақтар, қоғамдық iс-шаралар. Болашақ мамандықты таңдауға күш-қуат сынағы ретінде мектеп оқушысының қоғамдық пайдалы жұмысын ұйымдастыру. Білім алушылардың оқу қызығушылығын зерттеу. Кітапханамен бірге жеке оқу жоспарларын жасау, кәсіби бағдар мәні бар кітаптарды талқылау. Әрбiр бiлiм алушы үшiн кәсiптi таңдау жөнiндегi өзiнiң шығармалары, өзi толтырған мүдделерi мен бейiмдiлiгiн анықтайтын сауалнамалар, «Кәсiби консультациялар парағы» бар портфельдi тiркеу. Оқу бейінін таңдауда көмек көрсету. Білім алушылар еңбек бірлестіктерінің жұмысына қатысу. Ата-аналар жиналысында «Дұрыс мамандық таңдау дегеніміз не?», «Мектеп білім алушыларын мамандық таңдауға дайындаудағы отбасының рөлі» тақырыптары бойынша әңгімелесу. Іздеу және анықтау (8-9-сыныптар). Мақсаты: білім алушылардың кәсіби өзінөзі сезінуін қалыптастыру, яғни әлеуметтік қажеттіліктерді өздерінің идеалдарымен, құндылықтар туралы идеяларымен олардың нақты мүмкіндіктерімен сәйкестендіре білу. Міндеттері: білім алушыларды мамандық таңдау негіздерімен таныстыру (кәсіпті дұрыс таңдау үшін қажетті білім, білім алушыларды таңдаған жұмыс саласының талаптарымен олардың жеке ерекшеліктерімен сәйкестікке қабілеттілікпен жарақтандыру), белгілі бір экономикалық өңірдің қажеттіліктеріне сәйкес таңдалған жұмыс саласын игеру үшін қажетті кәсіби маңызды қасиеттерді дамыту, білім алушылардың таңдап алған еңбек саласы бойынша өз қаси- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 56 еттеріне барабар өзін-өзі бағалауын қалыптастыру. Білім алушының құзыреттері (8-9-сыныптар): әлеуметтік қажеттіліктерді құндылықтар туралы жеке идеалдармен және идеялармен сәйкестендіре білу; кәсіпті дұрыс таңдау үшін қажетті білім мен дағдыларды түсіну; олардың жеке сипаттамаларын таңдалған жұмыс саласының талаптарымен сәйкестендіре білу; таңдалған еңбек саласын табысты дамыту үшін қажетті қасиеттердің болуы; таңдалған кәсіби сала контексінде өз мүмкіндіктерін объективті бағалай білу; өңірге қатысы бар кәсіптерді және олардың маңыздылығын білу; әлеуметтік қажеттіліктерге де, жеке қабілеттер мен мүдделерге де жауап беретін мамандықты саналы түрде таңдауға дайын болу. Мұғалімдерге ұсынымдар. 8-9-сыныптардағы педагог-кәсіби бағдар беруші жұмысының мазмұны келесі бағыттарды қамтуы тиіс: өңірлердің ерекшелігін ескере отырып, кәсіби бағдар беру жұмыстарының жоспарын жасау; кәсіби кеңес беру.; білім алушының портфелін толтыру; оқудың одан әрі бағытын анықта; кәсіби бағдар беру сабақтарын ұйымдастыру; кәсіби әңгімелесуді ұйымдастыру; диагностикалық тестілеу; облыс экономикасының түрлі салаларындағы мамандармен кездесулер ұйымдастыру; кәсіби бағдар беру экскурсияларын ұйымдастыру және өткізу; мектептен тыс кәсіби бағдар беру іс-шараларын ұйымдастыру және өткізу; кәсіби сынақтарды ұйымдастыру; техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының жәрмеңкелерін ұйымдастыру; ата-аналармен кәсіби бағдар беру жұмыстарын өткізу. Орта мектептегі кәсіби бағдар беру жұмысы. Таңдауды нақтылау (10-11-сыныптар). Мақсаты: білім алушылардың әлеуметтік және кәсіби мәртебесін нақтылау. Міндеттері: болашақ түлектердің кәсіби өзін-өзі анықтауы, кәсіби қызмет субъектісі ретіндегі көзқарасын қалыптастыру, яғни оларды белгілі бір мамандық бойынша кәсіби білімдерімен және дағдыларымен, өндірістік ұжымға бейімделу тәсілдерімен, оның нормаларымен және құндылықтарымен жарақтандыру. Жоғары сынып (10-11 сыныптар) бітірушінің құзыреттері: кәсіп таңдау және мансап құру процесінде өз рөлі мен жауапкершілігін түсіну; таңдалған кәсіби өріс және олардың болашақтағы орны туралы нақты түсінік; таңдаған кәсібін терең білу және оған қажетті практикалық дағдыларды меңгеру; кәсіби ортадағы өзара әрекеттесудің нормаларын, құндылықтары мен ерекшеліктерін түсіну; таңдап алынған салада өз-өзіне деген сенім мен кәсіби қызметті бастауға әзірлік; өз кәсіби қызметін тиімді жоспарлап, өз бетінше шешім қабылдай білу; таңдалған салада үздіксіз кәсіби даму мен оқытудың маңыздылығын түсіну. Мұғалімдерге ұсынымдар. 10-11 сынып білім алушыларымен кәсіби бағдар беру мынадай бағыттары ұсынылады: кәсіби бағдар берудің дараланған бағдарламаларын әзірлеу; экскурсиялар, кәсіпорындар, ұйымдар, оқу орындары өкілдерімен кездесулер ұйымдастыру және өткізу; жеке ерекшеліктерін диагностикалау; білім алушылар мен олардың ата-аналарының өтініші бойынша тереңдетіп жеке психодиагностика; диагностика нәтижелері бойынша, білім алушылардың өзін-өзі анықтау мәселелері бойынша топтық және жеке консультациялар; тереңдетiлетiн диагностиканың нәтижелерi бойынша консульта- ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 57 циялар; білім алушылардың жеке ерекшеліктерін, олардың тәрбие қызметінің ерекшеліктерін зерделеу бойынша жеке консультациялар; білім алушылар мен олардың ата-аналарынан тақырыптық сұрақ қою; жасөспiрiмдердiң әртүрлi өмiрлiк құндылықтарын зерттеу; кәсіптік білім беру ұйымдарын таңдау курстарын ұйымдастыру; түлектер мен олардың ата-аналарына кәсіби ілгерілеу мен даму мәселелері бойынша дәрістер курсы, сондай-ақ нарықтағы сұранысқа сай бірқатар мамандықтар бойынша дәрістер курсы; іскерлік ойындар өткізу; кәсіби тестілерді ұйымдастыру. Кәсіби бағдар беруді ұйымдастыруға арналған ұсынылатын әдіснамалық материалдармен https://uba.edu.kz/ru/metodology/3 арқылы танысуға болады. 1. орта мектептің 7-11 сынып білім алушыларына кәсіби диагностикасын жүргізу үшін құралдарды қолдану бойынша әдістемелік ұсынымдар; 2. білім беру ұйымдарында бейіндеу бойынша әдістемелік ұсынымдар; 3. орта білім беру ұйымдарында кәсіби бағдар беру бойынша әдістемелік ұсынымдар (әдістемелік кабинеттердің басшыларына, мектеп директорларының орынбасарларына, сынып мұғалімдеріне, пән мұғалімдеріне, педагог-психологтарға арналған); 4. Қазақстан Республикасының орта білім беру ұйымдарында кәсіби бағдар беру моделін құру әдістемесі; 5. Педагог-кәсіби бағдар берушілерге арналған әдістемелік ұсынымдар; 6. Білім алушылар үшін үздіксіз кәсіби бағдар беру жүйесін құру стратегиясы бойынша әдістемелік ұсынымдар. 7. Кәсіби бағдар беру іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдар.

5 Инклюзивті білім беру

Инклюзивті білім берудің тиімділігінің басты критерийі барлық балаларды, оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларды табысты әлеуметтендіру, оларды мәдениетке баулу, қоғаммен өзара әрекеттесу және қатысу тәжірибесін қалыптастыру болып табылады. 2025 жылғы 29 сәуірде «Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы» ҚР Оқу-ағарту министрінің № 92 бұйрығы бекітілді. Оған сәйкес 2025-2026 оқу жылында білім алушыларды, оның ішінде ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларды оқыту және дамыту үшін әлеуметтік және психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің (бұдан әрі – ППҚҚ) талаптары ұсынылған. Білім беру ұйымының басшысы бекітетін ППҚҚ құрамына басшының орынбасарлары, педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтер, арнайы педагогтер, педагог-ассистенттер, педагог-кәсіби бағдар берушілер кіреді. Сыныптағы қолдау – пайда болатын қажеттіліктерге ең көп таралған және әдетте бірінші жауап. Ол сыныптағы басқа балаларға қолданылатын тәсілдерді толықтыратын немесе одан ерекшеленетін оқыту тәсілдерін қажет ететін ерекше немесе жеке білім беруді қажет ететін білім алушыларға бағытталған. Мектептегі қолдау. Кейбір жағдайларда сыныптағы қолдау деңгейіндегі іс-шаралар білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін толық қанағаттандыру үшін жеткіліксіз болады. Сондықтан сынып жетекшісі келесі кезеңге өтіп, ППҚҚ мамандарын қиындықтарды шешуге тартады. Бұл процесс ақпаратты жүйелі түрде жинауды, мектепті қолдау жоспарын немесе білім алушыларды оқытудың жеке бағдарламаларын әзірлеуді және бақылауды қамтиды. ҚР БҒМ 12.01.2022ж. № 4 «Ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау қағидаларын және бағдарламаларын бекіту туралы» бұйрығына өзгерістер енгізілді, оған ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау бағдарламалары енгізілді. Бұйрықтың жаңа редакциясына сәйкес психологиялық-педагогикалық қолдау қызметі оқуда қиындықтары бар балалардың ерекше білім беру қажеттіліктерін мынадай параметрлер бойынша бағалайды: 1) когнитивтік және орындаушылық функциялар; 2) сөйлеуді дамыту; 3) оқу, жазу және санау дағдыларының болуы/болмауы; 5 Инклюзивті білім беру ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ 59 4) эмоционалды-еріктік сала; 5) мектепке бейімделу; 6) сенсорлық және моторлық; 7) отбасындағы әлеуметтік проблемаларды анықтау. Инклюзивті білім беру үшін жағдай жасау жөніндегі іс-шараларды жоспарлау және іске асыру кезінде ҚР Оқу-ағарту министрі м.а. 12.07.2024 ж. №178 бұйрығымен бекітілген «Білім беру ұйымдарында инклюзивті білім беру үшін жағдай жасау жөніндегі әдістемелік ұсынымдар» пайдаланылады. Инклюзивті білім беру көрсеткіштері бойынша деректерді білім беру ұйымдары ҚР Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 9 тамыздағы №354 бұйрығымен бекітілген «Ұлттық білім беру деректер қоры» ақпараттық жүйесін қалыптастыру, сүйемелдеу, жүйелік-техникалық қызмет көрсету, интеграция және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаларына сәйкес «Ұлттық білім беру деректер қоры» ақпараттық жүйесінде (ҰБДҚ) толтырады. «Мемлекеттік білім беру ұйымдары қызметкерлерінің үлгі штаттарын бекіту туралы» 2023 жылғы 21 шілдедегі № 224 бұйрықтың қабылдануымен ҚР Үлгі штаттары инклюзивті білім беруді жүзеге асыру үшін қажетті мамандардың қосымша ставкаларын енгізу үшін нормативтік негізді бекітеді. Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдарында психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияның ұсынымы бойынша білім беру ұйымдарындағы жеке көмекші лауазымының штат бірлігі белгіленеді. Зияты зақымдалған балаларды оқыту «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарын қоспағанда, тиісті типтердегі және түрлердегі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» ҚР Оқу-ағарту Министрінің 31.08.2022ж. №385 бұйрығымен бекітілген арнайы білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларының 75-тармағымен регламенттеледі. Зияты зақымдалған балаларға арналған арнайы оқыту шарттары: 1. зияты зақымдалған білім алушыларды оқыту жалпы білім беретін мектептердің Үлгілік оқу бағдарламаларының мазмұнына бағдарланбаған арнайы оқу бағдарламалары және арнайы оқулықтар бойынша; 2. зияты зақымдалған білім алушыларды сынып педагогінің және психологиялық-педагогикалық қолдау мамандарының балалардың мүмкіндіктерін психологиялық-педагогикалық зерделеу негізінде жасалған және жарты жылдан аспайтын мерзімге арналған жеке оқу бағдарламаларына сәйкес оқыту; 3. өлшемді сипаттамалық бағалау және бес балдық шкаланы пайдалана отырып, оқу жетістіктерін бағалау. Орташа түрде зияты зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау кезінде балдық бағалау пайдаланылмайды; 4. сөйлеу тілі мен мінез-құлығының айқын түрдегі бұзылыстары болған жағдайда логопедиялық және психологиялық көмек көрсету; 5. емдік дене шынықтыру, әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау бойынша сабақтар. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 60 ҚР Оқу-ағарту министрлігінің тапсырысы бойынша инклюзивті практиканы дамыту мәселелері бойынша педагогтерді әдістемелік қолдау мақсатында жыл сайын Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының сайтында (https://uba.edu. kz/qaz/metodology/3) қолжетімді әдістемелік ұсынымдар әзірленеді, сонымен қатар Арнайы және инклюзивті білім берудің Ұлттық ғылыми-практикалық орталығының материалдарымен (https://special-edu.kz/news/86/single/812) танысуға кеңес береміз.

6 Арнайы білім беру
Арнайы мектеп/сыныптарда балаларды оқыту және тәрбиелеу «ҚР бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы» ҚР Білім және ғылым министрінің 8.11.2012 ж. № 500 бұйрығына, «Жалпы білім беретін ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердің үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы» ҚР Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады. Арнайы мектеп/сыныптарда оқыту білім алушылардың дамуындағы бұзылыстардың түрлері бойынша ұйымдастырылады: есту қабілеті зақымдалған балаларға арналған; көру қабілеті зақымдалған балаларға арналған; сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар балаларға арналған; тірек-қимыл аппаратының бұзылыстары бар балаларға арналған; психикалық дамуы тежелген балаларға арналған; зияты зақымдалған балаларға (жеңіл және орташа түрдегі зият зақымдалуы). Арнайы мектептер болмаған жағдайда, жалпы білім беретін мектептерде көру қабілеті (нашар көретін/көрмейтін), есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін/естімейтін), сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар, тірек-қимыл аппаратының бұзылыстары бар, зияты жеңіл түрде зақымдалған, психикалық дамуы тежелген балаларға арналған сыныптар және зияты орташа түрде зақымдалған балаларға арналған өмірлік дағдылар сыныптары құрылады. Арнайы мектеп/сыныптарда бір сыныпта толымдылығы екі баладан аспайтын қарым-қатынас және әлеуметтік өзара іс-әрекет бұзылыстары немесе қиындықтары (оның ішінде аутизмі немесе аутисттік спектр бұзылыстары) бар балаларды оқыту көзделеді. Жергілікті жағдайлар мен қаржылық мүмкіндіктерге байланысты арнайы мектептерде/сыныптарда сыныптардың толымдылығы ұсынылған шекті мөлшерден төмен болуына рұқсат етіледі. Оқу жылының ұзақтығы Үлгілік оқу жоспарына сәйкес 0-сыныпта – 32 апта, 1-сыныпта — 33 апта, 2 – 12 сыныптарда — 34 аптаны құрайды. Есту, көру, тірек-қимыл аппаратының бұзылыстары, сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар, психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған үлгілік оқу жоспарларының инвариантты бөлігінің жалпы білім беретін пәндерінің тізбесі және олардың негізгі мазмұны ҚР МЖМБС талаптарына сәйкес келеді. Екінші (қазақ, орыс) және үшінші (шетел) тілдерді оқыту білім алушылардың сөйлеу 6 Арнайы білім беру Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 62 тілінің даму деңгейін ескере отырып жүзеге асырылады, дене шынықтыру сабақтарының сағаттық жүктемесін азайту – білім алушылардың психофизикалық жай-күйінің ерекшеліктерін ескере отырып жүргізіледі. Үлгілік оқу жоспарымен қарастырылған сағаттар шегінен шықпай, тілдік пәндер мен дене шынықтыру сабақтары арасында сағаттарды қайта бөлуге жол беріледі. Оқыту білім алушылардың психофизикалық ерекшеліктері мен танымдық мүмкіндіктерін ескере отырып, негізгі орта білім берудің оқу бағдарламалары негізінде әзірленген арнайы оқу бағдарламаларын (бағдарламалар АИБД ҰҒПО-ның special-edu.kz сайтында орналастырылған), сондай-ақ жалпы орта білім берудің оқу бағдарламаларын қолдану арқылы жүзеге асырылады. Оқу процесінде арнайы оқулықтар мен ОӘК, сондай-ақ жалпы білім беретін мектептерге арналған оқулықтар мен ОӘК қолданылады. Арнайы мектеп/сыныптарда оқытудың түзету-дамыту бағыты түзету пәндері, жалпы білім беру циклі пәндері шеңберінде, сондай-ақ қосымша білім беру жүйесінде іске асырылады. Үлгілік оқу жоспарының түзету компоненті арнайы білім беру жағдайында оқитын мүмкіндіктері шектеулі балалардың бұзылған функцияларын түзетуге және орнын толтыруға бағытталған арнайы оқу сабақтарының жиынтығын қамтитын міндетті компонент болып табылады. Түзету компоненті пәндері бойынша білім алушылардың жетістіктерін бағалау кезінде балдық бағалау қолданылмайды. Арнайы мектеп-интернаттарда түзету компонентінің жеке/ кіші топтық/ топтық сабақтары білім беру ұйымының басшысы бекіткен кестеге сәйкес күннің бірінші және екінші жартысында өткізіледі. Есту, көру қабілеті зақымдалған және тірек-қимыл аппаратының бұзылыстары бар балаларда зияттың зақымдалуы анықталған жағдайда 4–6 білім алушыны қамтитын арнайы сыныптар құрылады. Аталған сыныптарда оқыту зияты зақымдалған балаларға арналған Үлгілік оқу жоспарлары мен бағдарламалары бойынша, негізгі бұзылыс түріне сәйкес Үлгілік оқу жоспарының түзету компонентін енгізе отырып, жүзеге асырылады. Арнайы мектеп/сыныптар жағдайында көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін), есту қабілеті зақымдалған (естімейтін, нашар еститін), тірек-қимыл аппаратының бұзылыстары бар білім алушылар 11-12 сыныптарда жалпы орта білімді алады, онда оқыту қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математикалық бағыттар бойынша бейіндік оқыту негізінде жүзеге асырылады. Білім беру процесінің түзету-дамыту бағыты жалпы білім беретін пәндер бойынша сабақтарда, түзету компонентінің сабақтарында қамтамасыз етіледі. Көру қабілеті зақымдалған балаларға арналған арнайы мектеп/сыныптарда оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Көру қабілеті зақымдалған балаларға арналған арнайы мектепке/сыныпқа көрмейтін, нашар көретін балалар қабылданады, онда оқыту бөлек жүзеге асырылады, тиісті типтегі сынып болмаған кезде бірлескен оқытуға жол беріледі немесе оқыту шағын жинақты мектептердің типі бойынша ұйымдастырылады. АРНАЙЫ БІЛІМ БЕРУ 63 Жалпы орта білім беру деңгейінде түзету компонентінің сабақтары әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау, кеңістіктікте бағдарлау, мимика мен пантомимиканы дамыту бойынша топтық және жеке түрде өткізіледі. Есту қабілеті зақымдалған балаларға арналған арнайы мектеп/сыныптарда оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Есту қабілеті зақымдалған балаларға арналған арнайы мектепке/сыныпқа естімейтін және нашар еститін, соның ішінде кохлеарлы импланты бар балалар қабылданады, онда оқыту бөлек жүзеге асырылады, тиісті түрдегі сынып болмаған кезде бірлесіп оқытуға жол беріледі немесе оқыту шағын жинақты мектептердің типі бойынша ұйымдастырылады. Жалпы орта білім беру деңгейінде түзету компонентінің сабақтары дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту, ауызекі және тұрмыстық сөйлеуді дамыту, ым-ишараттық сөйлеу тілін оқыту бойынша топтық және жеке түрде өткізіледі. Трек-қимыл аппаратының бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы мектеп/сыныптарда оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Тірек-қимыл аппаратының бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы мектепке/сыныпқа өз бетінше жүріп-тұратын, арнайы құралдар арқылы жүріп-тұратын, жеке көмекші арқылы жүріп-тұратын балалар қабылданады. Жалпы орта білім беру деңгейінде түзету компонентінің сабақтары емдік дене шынықтыру, әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау бойынша топтық және жеке түрде өткізіледі. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы мектеп/ сыныптарда оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы мектепке/сыныпқа 1-2 деңгейдегі сөйлеу тілі жалпы дамымаған, оның ішінде кохлеарлы импланты бар балалар қабылданады. Психикалық дамуы тежелген балаларға арналған арнайы мектеп/сыныптарда оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Психикалық дамуы тежелген балаларға арналған арнайы мектепке/сыныпқа әртүрлі генездегі психикалық дамуы тежелген, оның ішінде кохлеарлы импланты бар балалар қабылданады. Психикалық дамуы тежелген балаларда он екі жастан кейін шектік зияткерлік жеткіліксіздік жағдайы белгіленеді. Зияты зақымдалған балаларға арналған арнайы мектеп/сыныптарда оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Зияты зақымдалған балаларға арналған арнайы мектепке/сыныпқа жеңіл және орташа түрде зияты зақымдалған балалар қабылданады. Зияты зақымдалған білім алушыларға арналған үлгілік оқу жоспарлары, оқу бағдарламалары мен оқулықтар МЖМБС мазмұнын іске асырмайды. Оқу процесі зияты жеңіл және орташа түрде зақымдалған білім алушыларға Үлгілік оқу жоспарларына сәйкес, арнайы оқулықтар мен ОӘК пайдалана отырып, арнайы оқу бағдарламалары бойынша жүзеге асырылады.

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту педагогикалық кеңестің шешімі бойынша жекелеген сыныптарда немесе зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылармен (3 оқушыдан аспайтын) бірлесіп ұйымдастырылады. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған үлгілік оқу бағдарламалары негізінде құрастырылған жеке оқу бағдарламалары бойынша жүзеге асырылады. Кәсіби еңбекке баулу, жалпы еңбекке даярлау, әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау, шаруашылық еңбек, қолөнер сабақтары үшін сыныптар екі топқа бөлінеді.
7 Білім беру ұйымдарының педагогтері мен басшыларының қызметін әдістемелік сүйемелдеу

Білім беру ұйымдарында оқу-әдістемелік және ғылыми-әдістемелік жұмысты ұйымдастыру «Мәдениет саласындағы білім беру ұйымдарын қоспағанда, білім беру ұйымдарында оқу-әдістемелік және ғылыми-әдістемелік жұмысты ұйымдастыру және жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» ҚР Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 10 тамыздағы №253 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады. Білім беру ұйымдарында оқу-әдістемелік құжаттаманы әзірлеу білім беру саласындағы нормативтік құқықтық актілерге сәйкестікпен жүзеге асырылуы тиіс. Күнтізбелік-тақырыптық жоспарлар, әдістемелік материалдар және басқа да құжаттар әдістемелік бірлестіктер мен әдістемелік кеңестердің отырыстарында қаралуы қажет. Әдістемелік бірлестіктердің жұмыс жоспарында пәндер бойынша білім алушылардың тақырыптық білім олқылықтарын анықтау және жою бойынша іс-шаралар, оқу мотивациясы төмен балалармен қосымша жұмыс, ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен жұмыс, цифрлық технологияларды қолдану арқылы оқыту әдістері, білім алушылардың сыни ойлауын және зерттеу дағдыларын дамыту мәселелері қамтылуы тиіс. Әдістемелік бірлестік шеңберінде сабақ өткізуге қатысты мәселелерді тұрақты түрде талқылап отыру, сабақ жоспарларын бірлесе әзірлеу, жекелеген білім алушылардың үлгеріміндегі оң және теріс динамикаларды талдау, оқу мотивациясы төмен балаларға қолдау көрсету бойынша қосымша шаралар қабылдау, сондай-ақ дарынды балалармен жұмыс жүргізу маңызды болып табылады. Авторлық бағдарлама. Педагогтердің кәсіби құзыреттілігін арттырудың бір түрі – әдістемелік және ғылыми-әдістемелік материалдарды (авторлық бағдарламаларды) әзірлеу. Педагогтер әзірлеген әдістемелік және ғылыми-әдістемелік материалдар (авторлық бағдарламалар) білім беру ұйымдарындағы әдістемелік бірлестіктер мен әдістемелік кеңестердің отырыстарында қарастырылып, оң қорытынды алғаннан кейін білім беру ұйымының басшысы бекітеді. Педагогтің әдістемелік материалдары мен әзірлемелері бойынша шешім әдістемелік кеңес отырысында кеңес мүшелерінің көпшілік даусымен қабылданып, хаттамамен рәсімделеді. Педагогтердің әдістемелік және ғылыми-әдістемелік материалдарын (авторлық бағдарламаларын) сараптау, жинақтау және республикалық деңгейде енгізу 2020 жылғы 29 желтоқсанда бекітілген Республикалық оқу-әдістемелік кеңес 7 Білім беру ұйымдарының педагогтері мен басшыларының қызметін әдістемелік сүйемелдеу Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 66 жанындағы Сараптамалық кеңестің ережесіне сәйкес жүзеге асырылады. Сараптамалық кеңестің отырыстары тоқсан сайын бір рет өткізіледі. Сараптамалық кеңес ережесімен Академия сайтында танысуға болады https://uba.edu.kz/qaz/metodology/6 Аталған ережеге сәйкес, педагог Сараптамалық кеңеске келесі құжаттарды ұсынады: 1) Педагогтің өтініші (үлгі бойынша); 2) Электрондық тасымалдағыштағы портфолио; 3) Педагогтің әдістемелік материалдары (авторлық бағдарламасы); 4) Зерттеу тақырыбы бойынша мақалалардың тізімі және олардың көшірмелері; 5) Антиплагиаттан тексерілгені туралы анықтама; 6) Рецензиялар (1. тиісті бейіні бойынша ғылыми дәрежесі бар тұлғадан; 2. «педагог-зерттеуші» немесе «педагог-шебер» біліктілік санаты бар тұлғадан); 7) Облыстық сараптамалық кеңес отырысының хаттама көшірмесі; 8) Білім беру сапасына әсерін көрсете отырып, кемінде екі білім беру ұйымында енгізілгені туралы актілер (оқу жылдары бойынша); 9) Білім туралы дипломның көшірмесі (транскриптпен бірге); 10). Жұмыс орнында расталған жеке кадрлық парақ; 11) Инновациялық педагогикалық тәжірибенің ақпараттық картасы. Инновациялық педагогикалық тәжірибені зерделеу, жинақтау және тарату жөніндегі әдістемелік ұсынымдармен Академияның ресми сайтында танысуға болады https://uba.edu.kz/qaz/metodology/3?page=12 Кәсіби шеберлік конкурстары. «Үздік педагог», «Үздік авторлық бағдарлама», «Дарынды балаларға – талантты ұстаз» және басқа да осындай конкурстар педагогтердің кәсіби деңгейін арттыруға, олардың әдістемелік және шығармашылық құзыреттерін дамытуға ықпал етеді. Жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық және халықаралық олимпиадалар, ғылыми жобалар конкурстары (ғылыми жарыстар), орындаушылар конкурстары, кәсіби шеберлік конкурстары мен спорттық жарыстар тізімі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2011 жылғы 7 желтоқсандағы №514 бұйрығымен бекітілген. Қажетті конкурс осы тізімде болмаса, қосымша ақпарат алу үшін өңірлік әдістемелік кабинетке (орталыққа) жүгінуге ұсынылады. Педагогтердің біліктілігін арттыру. Педагогтердің біліктілігін арттыру үздіксіз білім берудің ажырамас бөлігі. Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 27 желтоқсандағы «Педагог мәртебесі туралы» Заңына сәйкес, кәсіби қызмет атқаратын педагогтер үш жылда кемінде бір рет білім беру білім беру саласындағы уәкілетті органмен келісілген бағдарламалары бойынша курстардан өтуі қажет. Курстарды аяқтаған соң педагогтер жаңа алған білімдерін оқу-тәрбие процесіне енгізуі, тәжірибелерімен әріптестерімен бөлісуі және мектептегі әдістемелік жұмыстарға белсенді қатысуы тиіс. ҚР Оқу-ағарту министрлігімен келісілген біліктілікті арттыру курстарының білім беру бағдарламаларының тізімімен келесі сайт арқылы танысуға болады https:// www.gov.kz/memleket/entities/kdso/documents/2?lang=ru БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНЫҢ ПЕДАГОГТЕРІ МЕН БАСШЫЛАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ӘДІСТЕМЕЛІК СҮЙЕМЕЛДЕУ 67 Жас педагогтарға тәлімгерлік. Қазақстан Республикасының «Педагог мәртебесі туралы» Заңына сәйкес, орта білім беру ұйымында алғаш рет кәсіби қызметке кіріскен педагогқа оқу жылы бойы тәлімгерлік ететін педагог бекітіледі. Тәлімгерлікті ұйымдастыру тәртібі «Тәлімгерлікті ұйымдастыру қағидаларын және тәлімгерлікті жүзеге асыратын педагогтерге қойылатын талаптарды бекіту туралы» ҚР Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі №160 бұйрығына сәйкес жүргізіледі. Тәлімгерлікті жетілдіру бойынша әдістемелік ұсынымдармен Академияның ресми сайтында танысуға болады: https://uba.edu.kz/ru/metodology/3 Педагогтерді аттестаттау. Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 27 желтоқсандағы «Педагог мәртебесі туралы» Заңының 14-бабына сәйкес, педагогтер бес жылда бір рет аттестациядан өтеді. Аттестаттау ҚР Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 27 қаңтардағы №83 бұйрығымен (2025 жылғы 25 ақпандағы Білім министрінің №32 бұйрығымен енгізілген өзгерістермен) бекітілген Педагогтерді аттестаттауды өткізу қағидалары мен шарттарымен реттеледі. Білім беру ұйымдарының, әдістемелік кабинеттердің (орталықтардың) педагогтері, әдіскерлері, бірінші басшылары, басшы орынбасарлары біліктілік санатын беруге (растауға) аттестаттау кезінде өтініші негізінде біліктілік бағалауынан, ПББ-дан, қызмет нәтижелерін кешенді талдамалық жинақтаудан өтеді. Аттестаттау рәсіміне келесі өзгерістер енгізілді: • Педагогтер «Ұстаз» педагогтің үздіксіз кәсіби дамуының ұлттық платформасы – «педагог-модератор», «педагог-сарапшы» біліктілік санаттары бойынша; қалған санаттар бойынша – egov.kz «Электронды үкімет» порталы арқылы аттестаттаудан өтеді; • Педагогтердің білімін бағалау (бұдан әрі – ПББ) пәндік құзыреттер бойынша жүргізіледі; • Біліктілік санатын беруге (растауға) өтініш уақтылы берілмеген жағдайда Комиссияның шешімі бойынша педагогке бір жыл мерзімге қолданыстағы деңгейден бір деңгейге төмен біліктілік санаты беріледі. Біліктілік санатын беруге (растауға) кейінгі аттестаттау бірізділік қағидатына сәйкес жүргізіледі. • «Педагог-модератор» біліктілік санаты аттестаттау рәсімінен өтпей-ақ өтініш негізінде ғылым кандидаты/докторы немесе PhD докторы дәрежесі бар тұлғаларға, білім беру саласындағы уәкілетті органнан, білім беруді басқару органдарынан, біліктілікті арттыру институттарынан, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан білім беру ұйымдарына ауысқан тұлғаларға беріледі. • Басшының орынбасары лауазымына немесе керісінше тағайындалған педагогтерге (біліктілікке қойылатын талаптарға сәйкес) біліктілік санаты теңестіріледі және біліктілік санатының қолданылу мерзімі екі жылдан аспайтын мерзімге сақталады: «педагог-сарапшы» - «үшінші санаттағы басшының орынбасары», «педагог-зерттеуші» - «екінші санаттағы басшының орынбасары», «педагог-шебер» - «бірінші санаттағы басшының орынбасары». • Бір жыл өткеннен кейін «педагог-тағылымдамашыға» аттестаттау рәсімінен өтпей-ақ білім беру ұйымының бірінші басшысының бұйрығымен «педагог» санатын беріледі. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 68 • Барлық лауазымдардың педагогтері келесі жағдайларда ПББ тапсырудан босатылады және қызметінің нәтижелерін кешенді қорытындылаудан өтеді: қолданыстағы жүйе бойынша бұрын берілген біліктілік санатын растаған жағдайда 30 (отыз) және одан да көп жыл педагогикалық өтілі бар, «бірінші» немесе «жоғары» біліктілік санаты бар педагогтер «педагог-модератор» біліктілік санатына берген кезде, «педагог-зерттеуші», «педагог-шебер» біліктілік санатын қатарынан екі реттен артық емес растаған жағдайда. • Біліктілік санатын арттыру (растау) бойынша аттестаттау кезінде педагогтің материалдары мәлімделген біліктілік санатына қойылатын талаптарға сәйкес тиімділік көрсеткіштеріне қол жеткізуді көрсетуі тиіс. Мәлімделген біліктілік санатына сәйкес барлық критерийлер орындалуы қажет. • жыл сайын 5 бақылау жүргізіледі, яғни 5 түрлі сабақ (оқу, ұйымдастырылған қызмет, іс-шара, тексеру рәсімдері және консультациялар) әр түрлі күндері өткізіледі. Әр бақылауды 2 немесе одан да көп бақылаушы жүргізуі мүмкін, бақылаушылардың балдары қосылып, «Оқыту» (өткізу, ұйымдастыру) сапасы» көрсеткіші бойынша арифметикалық орташа мән шығарылады.
Барлық лауазымдардың педагогтері келесі жағдайларда ПББ тапсырудан босатылады және қызметінің нәтижелерін кешенді қорытындылаудан өтеді: қолданыстағы жүйе бойынша бұрын берілген біліктілік санатын растаған жағдайда 30 (отыз) және одан да көп жыл педагогикалық өтілі бар, «бірінші» немесе «жоғары» біліктілік санаты бар педагогтер «педагог-модератор» біліктілік санатына берген кезде, «педагог-зерттеуші», «педагог-шебер» біліктілік санатын қатарынан екі реттен артық емес растаған жағдайда. • Біліктілік санатын арттыру (растау) бойынша аттестаттау кезінде педагогтің материалдары мәлімделген біліктілік санатына қойылатын талаптарға сәйкес тиімділік көрсеткіштеріне қол жеткізуді көрсетуі тиіс. Мәлімделген біліктілік санатына сәйкес барлық критерийлер орындалуы қажет. • жыл сайын 5 бақылау жүргізіледі, яғни 5 түрлі сабақ (оқу, ұйымдастырылған қызмет, іс-шара, тексеру рәсімдері және консультациялар) әр түрлі күндері өткізіледі. Әр бақылауды 2 немесе одан да көп бақылаушы жүргізуі мүмкін, бақылаушылардың балдары қосылып, «Оқыту» (өткізу, ұйымдастыру) сапасы» көрсеткіші бойынша арифметикалық орташа мән шығарылады.
Барлық лауазымдардың педагогтері келесі жағдайларда ПББ тапсырудан босатылады және қызметінің нәтижелерін кешенді қорытындылаудан өтеді: қолданыстағы жүйе бойынша бұрын берілген біліктілік санатын растаған жағдайда 30 (отыз) және одан да көп жыл педагогикалық өтілі бар, «бірінші» немесе «жоғары» біліктілік санаты бар педагогтер «педагог-модератор» біліктілік санатына берген кезде, «педагог-зерттеуші», «педагог-шебер» біліктілік санатын қатарынан екі реттен артық емес растаған жағдайда. • Біліктілік санатын арттыру (растау) бойынша аттестаттау кезінде педагогтің материалдары мәлімделген біліктілік санатына қойылатын талаптарға сәйкес тиімділік көрсеткіштеріне қол жеткізуді көрсетуі тиіс. Мәлімделген біліктілік санатына сәйкес барлық критерийлер орындалуы қажет. • жыл сайын 5 бақылау жүргізіледі, яғни 5 түрлі сабақ (оқу, ұйымдастырылған қызмет, іс-шара, тексеру рәсімдері және консультациялар) әр түрлі күндері өткізіледі. Әр бақылауды 2 немесе одан да көп бақылаушы жүргізуі мүмкін, бақылаушылардың балдары қосылып, «Оқыту» (өткізу, ұйымдастыру) сапасы» көрсеткіші бойынша арифметикалық орташа мән шығарылады.
1-сурет. Педагогтің тәжірибесін тарату бойынна алгоритм Педагог-зерттеушілер мен педагог-шеберлердің тәжірибесін тарату білім беру саласында уәкілетті органның жанындағы Республикалық оқу-әдістемелік кеңес ұсынған оқу-әдістемелік материалдар немесе бағдарламалар негізінде жүзеге асырылады (1-сурет). «Педагогтерді аттестаттаудан өткізу қағидалары мен шарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 27 қаңтардағы № 83 бұйрығы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600013317

8 Ауыл мектептерінің әлеуетін дамыту
Ауыл мектептерінің әлеуетін дамыту – Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі О. Бектеновтың төрағалық етуімен 2024 жылғы 3 желтоқсанда өткен Қазақстан Республикасы Үкіметі отырысының №40 хаттамасын және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Т. Дүйсенованың 2024 жылғы 19-20 қыркүйектегі Ақтөбе облысына жұмыс сапарының қорытындысы бойынша хаттамалық тапсырмасын басшылыққа ала жүзеге асырылды. Хаттамалық тапсырмалар негізінде 2025 жылғы 31 қаңтарда Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің № 21 «Қазақстан Республикасында ауыл мектептерін дамытудың «Ауыл мектебі – сапа алаңы» тұжырымдамалық тәсілдері» бұйрығы бекітілді. Қазақстан Республикасында ауыл мектептерін дамытудың «Ауыл мектебі – сапа алаңы» тұжырымдамалық тәсілдері: Ағымдағы жағдайға талдау; Білім беру ұйымдарының білім алушылары, басшылары мен педагогтері, олардың сапалық құрамы; «Ауыл мектебі – сапа алаңы» республикалық жобасы аясында жүзеге асқан бастамалар; Ауыл мектептерін дамытудың мақсаты мен міндеттері; Ауыл мектептерін бағыттар бойынша дамытудың принциптері; Ауылдық ШЖМны дамытудың тәсілдері; Күтілетін нәтижелер сынды маңызды тарауларды қамтиды. «Ауыл мектебі – сапа алаңы» тұжырымдамалық тәсілдері» негізгі 4 тәсіл: 1. ШЖМ-ны оңтайландыру және тірек мектептерінің бөлімшелерін құру; 2. «Ауыл мектебі – сапа алаңы» («Тірек мектебі – ШЖМ») республикалық жобасын масштабтау; 3. Ауылдық мектептерді мәдени-ағарту кешендеріне (комьюнити-орталықтар) трансформациялау; 4. ШЖМ-ның 5-11-сынып білім алушылары үшін «Білім-Инновация» лицейіне, Назарбаев Зияткерлік мектептеріне ұқсас жаңа формациядағы мектеп-интернаттар құру бойынша жүзеге асырылады.
Назар аударыңыз! 2025-2026 оқу жылында Республика бойынша ауыл мектептерінің әлеуетін арттыру мақсатында 203 тірек мектебі мен оған бекітілетін 739 шағын жинақты мектеп санитарлық нормаларды сақтай отырып, 5-11-сыныптарда 5 пәнді аптасына 1 рет (математика, физика, химия, биология, ағылшын тілі) қашықтан оқытуды жүзеге асырады. Ауыл мектептерін дамыту – ел болашағына жасалған ұзақ мерзімді инвестиция. Нақты талдау мен мүдделі тараптарды тарту негізінде мәлімделген шешімдерді қабылдау арқылы ауылдық жерлерде болашақ ұрпақты табысқа жетелейтін тұрақты білім беру жүйесі құрылады.

9 Оқу процесіне жасанды интеллектіні кіріктіру
 2023 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы, 2024–2029 жылдарға арналған жасанды интеллектті дамыту тұжырымдамасы, сондай-ақ Орта білім беру жүйесінде жасанды интеллектті қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар (Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы, №5 хаттама, 10.06.2024 ж.) негізінде білім беру ұйымдарына оқыту мен тәрбие беру процесіне жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын жүйелі түрде енгізу ұсынылады. Орта білім беру ұйымдарына арналған ұсынымдар: – Педагогикалық ұжымды әдістемелік ұсынымдардың мазмұнымен таныстыру, оларды оқыту тәжірибесіне кезең-кезеңімен енгізуді ұйымдастыру; – Жасанды интеллектті пайдалануға байланысты этикалық қағидаттар, рұқсат етілетін қолдану формалары, академиялық адалдықты сақтау алгоритмдері мен бұзушылықтарды қарау механизмдері қамтылатын мектепішілік саясатты әзірлеу; – ЖИ-ді оқу процесіне кіріктіру жолдары: • Әдістемелік ұсынымдардың 3.4.1–3.4.4 тарауларына сәйкес жасанды интеллектті қолдана отырып сабақтар әзірлеу; • Жаңа материалды түсіндіру, жоспарлау, бағалау және рефлексия барысында ЖИ құралдарын пайдалану; – Педагогтардың цифрлық сауаттылығы, ЖИ этикасы және генеративті модельдер бойынша біліктілігін арттыру курстарын ұйымдастыру және әдістемелік қолдау көрсету; – Білім алушылардың ЖИ өнімдерімен жұмыс істеуі кезінде ЖИ қолдану этикасын насихаттау (әдістемелік ұсынымдардың 1.3 бөлімі); – Білім алушылардың сыни пайымдау, ақпараттық гигиена және цифрлық технологияларды саналы пайдалану дағдыларын қамтитын цифрлық құзыреттерін дамытуға жағдай жасау.
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 72 Жасанды интеллект – бұл педагогтің жаңа мүмкіндіктері мен цифрлық көмекшісі Жасанды интеллект (ЖИ) – бұл келесі мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін цифрлық технологиялар: - деректерді жинап, талдайды; - материалдарды білім алушының деңгейі мен қызығушылықтарына бейімдейді; - күнделікті тапсырмаларды автоматтандырады (тест, есептер); - көрнекі және интерактивті ресурстарды жасауға көмектеседі. Педагогке ЖИ не үшін қажет Педагогтің міндеті ЖИ көмегі Нәтиже Сабақ жоспарлау Идеяларды, мақсаттарды, критерийлер мен материалдарды ұсынады Уақытты үнемдейді (≤ 1 сағатта жоспар) Сабақ өткізу Презентациялар, тапсырмалар, көрнекі материалдар жасайды Сабақ көрнекі әрі қызықты болады Бағалау Тест тапсырмаларын автоматты түрде құрастырып, тексереді Жедел кері байланыс Оқушыны қолдау Жеке ұсыныстар мен кеңестер береді Жекелеген прогресс қамтамасыз етіледі Сыныптан тыс жұмыс Мақалаларды қысқаша мазмұндайды, жобалар ұсынады Зерттеу дағдыларын дамытады Педагог — басты жауапты тұлға •     ЖИ – көмекші құрал, ауыстырушы емес. Қорытынды шешімдерді (контентті таңдау, бағалау, педагогикалық қолдау) мұғалім қабылдайды. •     Педагогке технологиялардың мүмкіндіктері мен шектеулерін түсіну, материалдардың дұрыстығын тексеру және этикалық нормаларды (деректер, авторлық құқық, психологиялық қауіпсіздік) сақтау маңызды. •     Педагог балаларды ЖИ-ресурстарымен саналы, қауіпсіз және сыни түрде жұмыс жасауға үйретеді.
ПЕДАГОГТЕР ЖАРИЯЛАНЫМДАРЫ: АКАДЕМИЯЛЫҚ ЖАЗЫЛЫМ БОЙЫНША НҰСҚАУЛЫҚ 73 Педагогтерге арналған ЖИ-құралдар Педагогтердің цифрлық көмекшілері — жасанды интеллект негізінде құрылған, олардың жұмысын жеңілдетіп, білім беру үдерісінің тиімділігін арттыруға арналған құралдар.. САБАҚ ЖОСПАРЛАУ ЖӘНЕ МАЗМҰН ҚҰРАСТЫРУ № ЖИ-құралдар Сілтеме Мазмұны 1. Zotero, Mendeley, Scite https://www.zotero.org/ https://www.mendeley. com/ https://scite.ai/ зерттеулерді жинау, жүйелеу, аннотациялау, дәйектеу және бөлісу құралдары 2. Deepl https://www.deepl.com/ ru/translator ғылыми мәтіндер мен үлкен көлемдегі файлдарды аударуға арналған аударма құралы 3. YesChat, ChatGPT https://www.yeschat.ai/ https://chatgpt.com/ сабаққа арналған суреттерді генерациялау және жүктеу, тапсырмалар мен глоссарийлер құрастыру 4. Picsart, https://picsart.com/ru/ create онлайн фото және видео өңдеуші редакторлар 5. Nolej https://nolej.io/ оқулықтар мен онлайнконтент негізінде интерактивті материалдар жасау платформасы 6. Diffit https://web.diffit.me/ сынып деңгейіне сай мазмұнды ұсынып, педагогтің уақытын үнемдейтін сапалы оқу материалдары 7. Perplexity https://www.perplexity.ai/ нақты уақыттағы дәл жауаптар мен дәйеккөздері бар AI-жүйе 8. Google Arts & Culture https://artsandculture. google.com/ әлемдік өркениеттердің 2000+ музейі мен мәдени көрмелеріне онлайн қолжетімділік 9. Convai https://convai.com/ ашық әлемде сөйлейтін және әрекеттесетін виртуалды кейіпкермен оқыту ойынын жасау 10. Gemini https://gemini.google. com/app/ мәтін, сурет, аудио және видеоны өңдейтін AIмодель
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 74 11. Kandinsky https://www.sberbank. com/promo/kandinsky/ сурет пен анимация жасауға арналған қосымша САБАҚ ӨТКІЗУ № ЖИ-құралдар Сілтеме Мазмұны 1. Tome, Gamma, Slidebean https://tome.app/ https://gamma.app/ https://slidebean.com/ Презентациялар жасауға арналған платформалар 2. Magicschool, https://app.magicschool. ai/ Жаттығулар, сабақ жоспарлары мен тапсырмалар жасау платформасы 3. Questgen Quizrise https://www.questgen. ai/ https://www.quizrise. com/ Викторина генераторы: таңдамалы жауаптар (MCQ), «Ақиқат/Жалған», «Бос орынды толтыр», жиі қойылатын сұрақтар (FAQ) 4. Quizgecko, Quiz Wizard, Prepai https://quizgecko.com/ https://app. getquizwizard.com/ https://www.prepai.io/us/ мәтін бойынша тест құрастыру құралы 5. Explainlikeimfive https://domore.ai/ күрделі материалды қарапайым тілмен түсіндіретін платформа 6. Adaptemy, Smartsparrow https://www.adaptemy. com/ https://www. smartsparrow.com/ оқушылардың жауаптарын немесе эсселерін талдай отырып, нақты қиындықтарды көрсетеді 7. Educaplay https://www.educaplay. com/ ойын түріндегі жаттығулар мен тапсырмалар жасау платформасы БАҒАЛАУ № ЖИ-құралдар Сілтеме Мазмұны 1. PrepAI, Teachology, ChatGPT https://www.prepai.io/ https://www.teachology. ai/ https://chatgpt.com/ емтихан материалдарын әзірлеуге арналған платформалар 2. Edint https://www.edint.io/ ЖИ негізіндегі прокторинг платформасы ОҚУ ПРОЦЕСІНЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТІНІ КІРІКТІРУ 75 3. Copyleaks, Smodin, Turnitin, Gptzero https://copyleaks.com/ https://app.smodin.io/ https://search.vyager. com/ https://gptzero.me/ тапсырма жазу кезінде ЖИ қолданылғанын анықтайтын платформалар СЫНЫПТАН ТЫС ЖҰМЫС № ЖИ-құралдар Сілтеме Мазмұны Scholarcy https://www.scholarcy. com/ ғылыми мақала немесе оқулықтың қысқаша мазмұны Elicit https://elicit.com/ зерттеу тапсырмаларын автоматтандыру МҰҒАЛІМНІҢ ЦИФРЛЫҚ АССИСТЕНТТЕРІ № ЖИ-құралдар Сілтеме Мазмұны 1. Diffit https://app.diffit. me/ оқушы деңгейіне бейімделген оқу материалдарын жасау құралы 2. Magicschool, https://app. magicschool.ai/ интерактивті жаттығулар мен сабақ жоспарларын жасау платформасы 3. Gradescope https://www. gradescope.com/ қолмен жазылған немесе қағаздағы жұмыстарды сканерлеу арқылы бағалау құралы 4. Elicit https://elicit. com/ машина оқыту негізіндегі зерттеу процестерін автоматтандыратын ЖИзерттеуші 5. Mathigon https:// ru.mathigon.org/ математикаға арналған ойын алаңы Дереккөз: EduProject Жасанды интеллектіні енгізу бойынша ұсыныстар 1. Шағыннан бастаңыз: бір-екі қарапайым сервисті таңдап, оларды сабаққа дайындық кезеңінде қолданып көріңіз. 2. Саралап қолданыңыз: материалдарды оқушылардың жасы мен бағдарламасына сәйкес өңдеп, бейімдеңіз. 3. Қауіпсіздікті сақтаңыз:оқушылардың құпия деректерін ашық сервистерге жүктемеңіз. 4. Тәжірибе алмасыңыз: сәтті тәжірибелерді мектептің әдістемелік бірлестіктерінде талқылаңыз. ЖИ — бұл уақытты үнемдейтін және оқыту тәсілдерін кеңейтетін құрал. Алайда басты құндылық бұрынғыдай — сіздің педагогикалық шеберлігіңіз. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 76 Жасанды интеллект құралдарын педагогикалық қызмет тиімділігін арттыру мақсатында қолдану бойынша ұсыныстар Сабаққа дайындық пен оны өткізу барысын оңтайландыру, сондай-ақ педагогтердің рутиналық жүктемесін азайту мақсатында жасанды интеллект технологияларын келесі бағыттарда қолдану ұсынылады: 1. Сабақты жоспарлау және дайындау: - ЖИ технологияларын Үлгілік оқу бағдарламасының талаптарына сай сабақ мақсаттарын қалыптастыру үшін пайдалану; - сабақ мақсаттарына сәйкес келетін бағалау критерийлерін (дескрипторларды) әзірлеу; - жас ерекшелігіне және әртүрлі күрделілік деңгейлеріне сай тапсырмаларды іріктеу арқылы сараланған оқытуды қамтамасыз ету; - тірек-конспектілер, көрнекі материалдар, сызбалар, негізгі ұғымдарға арналған анықтамалар мен түсіндірмелер құрастыру. 2. Сабақтың басталуын ұйымдастыру: - білімді өзектендіру және проблемалық сұрақтар қою элементтерін қамтитын кіріспе бөлімді әзірлеу; - оқушылардың танымдық қызығушылығын ынталандыратын визуалды және мәтіндік материалдарды таңдау үшін ЖИ қолдану. 3. Жаңа білімді түсіндіру және меңгеру: - талдау, салыстыру, жалпылау және білімді қолдану дағдыларын дамытуға бағытталған тапсырмаларды құрастыру; - сабақ тақырыбы мен білім алушылар деңгейіне бейімделген мысалдарды құрастыру үшін ЖИ мүмкіндіктерін пайдалану. 4. Оқу және функционалдық сауаттылықты қалыптастыру: - мазмұнды оқу және интерпретация дағдыларын дамытуға бағытталған, әртүрлі форматтағы ақпаратпен жұмыс істеуді көздейтін тапсырмаларды әзірлеу; - сыни ойлау дағдыларын дамытуға ықпал ететін жағдайларды модельдеу үшін ЖИ қолдану. 5. Оқу жетістіктерін бақылау және бағалау: - түрлі форматтағы (көп нұсқалы жауаптар, ашық сұрақтар, сәйкестендіру) тесттік және бақылау тапсырмаларын генерациялау; - білім алушылардың ағымдағы ілгерілеуін қадағалауға бағытталған формативті бағалау тапсырмаларын дайындау; - қорытынды тапсырмаларды әзірлеу және өзін-өзі бағалауды ұйымдастыру үшін автоматтандырылған құралдарды пайдалану. ОҚУ ПРОЦЕСІНЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТІНІ КІРІКТІРУ 77 Практикалық ұсынымдар 1. Қолдану мақсатын анықтаңыз – ЖИ қандай мәселені шешетінін нақты тұжырымдаңыз (жоспарлау, көрнекілеу, тестілеу және т.б.). – ЖИ-құралды тек уақытты үнемдейтін немесе оқытудың сапасын арттыратын жағдайда ғана пайдаланыңыз. 2. Мазмұнды тексеріп, бейімдеңіз – Генерацияланған мәтіндер, суреттер мен сұрақтарды міндетті түрде қарап шығыңыз. – Жас ерекшелігіне, оқу бағдарламасына және сабақтың контексіне сай келетіндей етіп түзетулер енгізіңіз. 3. Бақылау өз қолыңызда болсын – Сабақ мазмұнына, бағалауға және оқушыны қолдауға қатысты соңғы шешімді мұғалім қабылдайды. – ЖИ — көмекші құрал ғана. Оны кеңес беруші ретінде қолданыңыз, «автопилот» ретінде емес. 4. Оқушылармен түсіндіру жұмыстарын жүргізіңіз – ЖИ нәтижелерін (дәлдігі, шынайылығы, маңыздылығы) сыни тұрғыда бағалауды үйретіңіз. – Ақпаратты қауіпсіз әрі жауапты іздеу, дереккөздерді дұрыс дәйектеу дағдыларын қалыптастырыңыз.
Этикалық нормалар Норма Нені білдіреді Педагогтің әрекеті Ашықтық Оқушы ЖИ қай жерде қолданылғанын біледі ЖИ арқылы жасалған немесе тексерілген материалдар туралы оқушыларға алдын ала хабарлаңыз Құпиялық Оқушының деректері қорғалған Жеке мәліметтерді ашық платформаларға жүктемеңіз Қауіпсіздік Зиянды контенттің болмауы Оқушыларды зиянды, қауіпті немесе орынсыз мазмұннан қорғауды қамтамасыз етіңіз Әділдік Дискриминациясыз орта ЖИ жасаған материалдарды стереотиптер, алалаушылық белгілері бар-жоғын тексеріңіз Дәлдік Контент нақты және тексеруге болады Фактілерді тексеріп, дереккөздерді көрсетіңіз

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 78 Жауапкершілік Педагог — басты жауапты тұлға ЖИ қатесін түзетіңіз, оның шектеулерін оқушыларға түсіндіріңіз Психологиялық әл-ауқат Оқушының мотивациясы мен өзін-өзі бағалауына әсер ескерілген Қолдау көрсетіңіз, шамадан тыс жүктемені болдырмауға назар аударыңыз Жасанды интеллектінің білім беру процесіндегі практикалық аспектілерін зерделеу үшін Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының сайтында ашық қолжетімді орналастырылған орта білім беру жүйесінде жасанды интеллектті қолдану бойынша әдістемелік ұсынымдардың толық мәтінімен танысу ұсынылады. Толық мәтіні Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының ресми сайтында қолжетімді: https://uba.edu.kz/storage/app/media/ISKUST%20INTELLEKT%20 %20KAZ%2026.06.24.pdf

ПЕДАГОГТЕР ЖАРИЯЛАНЫМДАРЫ: АКАДЕМИЯЛЫҚ ЖАЗЫЛЫМ БОЙЫНША НҰСҚАУЛЫҚ 79 Педагогтер жарияланымдары: академиялық жазылым бойынша нұсқаулық Мақала анық, логикалық және дәлелді болуы тиіс, әріптес педагогтер немесе оқырмандар сіздің идеяларыңызды түсініп, тәжірибеде қолдана алуы қажет. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 27 қаңтардағы № 83 бұйрығы «Педагогтерді аттестаттаудан өткізу қағидалары мен шарттарын бекіту туралы» (бұдан әрі – Ереже) және осы Ереженің 58-тармағына сәйкес Аттестациялық комиссия (бұдан әрі – Комиссия) мұғалімнің портфолиосын Ереженің 12 және 13-қосымшаларда бекітілген бағалау парағы бойынша бағалайды. Ереженің 12 және 13-қосымшалары талаптарына сәйкес, зерттеу қызметі негізінде дайындалған басылымдардағы жарияланымдар мұғалім материалдарын (портфолионы) бағалау критерийлерінің тізіміне енгізілген. Осыған орай, Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының «Білім-Образование» ғылыми-педагогикалық журналы мен «Алтынсарин академиясының хабаршысы» әдістемелік журналы мұғалімдерді аттестациялау үшін жарамды деп танылады. «Білім-Образование» журналына мақаланы қалай жіберуге болады? «Білім-Образование» ғылыми-педагогикалық басылымына мақаланы жариялау үшін жолдау журналдың ресми сайты арқылы жүзеге асырылады. Авторлар журналдың веб-сайтына алдын ала тіркелуі керек. Басылымның редакциялық саясаты, авторларға арналған ережелер, материалды жіберу нұсқаулығы, рецензиялау тәртібі, жарияланым этикасы нормалары, журнал мұрағаты және т.б. туралы толық ақпарат келесі сілтеме арқылы қолжетімді: https://bilim-uba.kz/ 2024 жылдың шілде айынан бастап Ғылыми еңбектің негізгі нәтижелерін жариялау үшін ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынатын ғылыми басылымдар тізбесінің 2-Тізіміне енді (ҚР Ғылым және білім министрлігі Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті төрағасының 2024 жылғы 12 шілдедегі № 603 бұйрығы). «Алтынсарин академиясының хабаршысы» журналына мақаланы қалай жариялауға болады? Мақаланы жіберу үшін авторлар танысуы қажет: 1. Редакциялық саясат (журналдың мақсаты, тақырыптық бағыттары, мерзімділігі және т.б.); 2. Мақаланы ресімдеу талаптары; 3. Мақала үлгісі; 4. Шығарылымдар мұрағаты.

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 80 Осы көрсетілген материалдар Алтынсарин академиясының ресми сайтында қолжетімді: https://uba.edu.kz/ru/vestnik-akademii-altynsarina «Алтынсарин академиясының хабаршысы» әдістемелік журналына арналған мақаланың құрылымы келесідей болуы тиіс: кіріспе, әдістеме, практикада қолдану, ұсыныстар, қорытынды және пайдаланылған дереккөздер тізімі. Кіріспе: мақала тақырыбының өзектілігін және оның практикалық маңызын негіздеуі тиіс. Автор зерттеудің мақсаты мен міндеттерін нақты тұжырымдап жазуы қажет. Осы бөлімде ҚР Конституциясы, «Білім туралы» Заңы, МЖМБС, үлгілік оқу бағдарламалары, ҚР Оқу-ағарту министрінің бұйрықтары және басқа да регламенттеуші құжаттарды қамтитын нормативтік-құқықтық негіздемесін жазу міндетті болып табылады. Сонымен қатар кіріспеде қарастырылып отырған мәселе бойынша отандық және шетелдік зерттеулердің қысқаша талдауын ұсыну қажет. Әдістеме: мақалада баяндалған әдістеменің егжей-тегжейлі сипаттамасы, әдістеме қалай әзірленгені, оның негізгі кезеңдері мен қағидаттары ұсынылады. Оқу үдерісінде немесе білім алушылармен жұмыс істеу барысында қолданылатын әдістер де талданады. Практикада қолдану: әдістеме практикада қалай қолданылғаны баяндалады. Автор әдістемені қолданудың нақты тәжірибесін (сабақтарды, авторлық бағдарламаны, жобаларды немесе басқа білім беру іс-шараларын) іс жүзінде білім беру процесінде қалай жүзеге асырғанын жазуы керек. Әдістемені қолдану нәтижелерін талдап, оның тиімділігін бағалау қажет. Әдістемені қолданудың артықшылықтары мен кемшіліктерін сипаттауға да болады. Ұсыныстар: сынақтан өткен әдістемені оқу процесіне енгізу бойынша ұсыныстар беріледі. Әдістемені қолдануға дайындық туралы кеңестерді, нәтижелерді бағалау әдістерін, әртүрлі оқу топтары мен контекстерге бейімдеуді, сондай-ақ басқа да практикалық ұсыныстарды жазуға болады. Қорытынды: мақалада көтерілген проблема туралы ойлар мен тұжырымдарға, әдістемелерге және олардың практикада қолданылуына қатысты жалпы қорытынды жасалады. Қорытынды қысқа, мазмұнды және педагогтердің қызметі мен білім беру процесін дамыту үшін маңызын көрсетуі тиіс. Пайдаланылған дереккөздер тізімі Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ГОСТ 7.5-98 және ГОСТ 7.1-2003 стандарттарына сәйкес ресімделеді. Барлық дәйексөздер түпнұсқа тілінде көрсетіледі. Мақалада келтірілген сілтемелер мен ескертпелер нөмірленіп, төртбұрышты жақшаға алынады. Педагогтерге зерттеу нәтижелерін және әдістемелік материалдарын Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының басылымдарында жариялау ұсынылады: 1. «Білім-Образование» ғылыми-педагогикалық журналы: https://bilim-uba.kz/ index.php/science 2. «Алтынсарин академиясының хабаршысы» әдістемелік журналы: https://www. uba.edu.kz/ru/vestnik-akademii-altynsarina
АТАУЛЫ КҮНДЕР • Қазақтың ұлы ақыны, ағартушы, саяси қайраткер Абай (Ибраһим) Құнанбаевтың туғанына 180 жыл (10.08.1845–1904). • Жазушы, қоғам қайраткерi, Кеңес Одағының батыры Мәлiк Ғабдуллиннiң туғанына 110 жыл (15.11.1915–2.11.1973) • Қазақтың тұңғыш романының авторы, ақын, публицист, мәдениет және қоғам қайраткерi Мiржақып Дулатовтың туғанына 140 жыл (21.11.1885–05.10.1935). • Жазушы, қазақ балалар әдебиетiнiң негiзiн салушы Сапарғали Ысқақұлы Бегалиннiң туғанына 130 жыл (24.11.1895–05.03.1983) • Көрнектi ағартушы, тарихшы, публицист, лингвист, географ, музыка зерттеушi, археолог, этнограф Шоқан Шыңғысұлы Уәлихановтың туғанына 190 жыл (1835–1865) • Халық қаһарманы, жазушы Бауыржан Момышұлының туғанына 115 жыл (24.12.1910–10.06.1982). • Қазақ поэзиясының алыбы, ақын, ұлы жыршы Жамбыл Жабаевтың туғанына 180 жыл (1846–1945) • Қоғам және мемлекет қайраткерi, Алаш қозғалысының жетекшiсi Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхановтың туғанына 160 жыл (25.03.1866–1937). • Педагог, қоғам қайраткерi Ахмет Қуанұлы Жұбановтың туғанына 120 жыл (29.04.1906–1968).


]]>
admin Tue, 12 Aug 2025 12:31:19 -0400
96 бұйрық жұмысқа қабылдау. Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын бекіту туралы https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1891-96-bjry-zhmysa-abyldau-memlekettk-blm-beru-jymdaryny-brnsh-basshylary-men-pedagogtern-lauazyma-taajyndau-lauazymnan-bosatu-aidalaryn-bektu-turaly.html https://21-merki.mektebi.kz/o-nas/normativtk-zhattar/1891-96-bjry-zhmysa-abyldau-memlekettk-blm-beru-jymdaryny-brnsh-basshylary-men-pedagogtern-lauazyma-taajyndau-lauazymnan-bosatu-aidalaryn-bektu-turaly.html
Таныстым: _______________________________________ (қолы) ТАӘ (бар болса) "____"_______________ 20__ ж.

 Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 3-қосымша Нысан ___________________________ конкурс жариялаған мемлекеттік орган / Кандидаттың тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) (бұдан әрі -Т. А. Ә.), жеке сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі –ЖСН), лауазымы, жұмыс орны, Нақты тұрғылықты жері, тіркелген мекенжайы, байланыс телефоны Өтініш Мені ________________________________________________________________ (білім беру ұйымдарының атауы, мекенжайы (облыс, аудан, қала\ ауыл) __________________________________________________________________ бос/уақытша бос лауазымына орналасуға арналған конкурсқа жіберуіңізді сұраймын. Қазіргі кезде_________________________________________________________ (лауазымы, ұйымның атауы, мекенжайы (облыс, аудан, қала \ ауыл) жұмыс істеймін . Өзім туралы келесі мәліметтерді хабарлаймын: Білімі: жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік Оқу орнының атауы Оқу кезеңі Диплом бойынша мамандығы Біліктілік санатының болуы (болған жағдайда берілген (расталған) күні): __________________________________________________________________ Жұмыс өтілі:

Жалпы Педагогикалық Мемлекеттік қызмет өтілі Мамандығы бойынша ( кәсіпкерлік субъектілерінің мамандары үшін) Осы білім беру ұйымында, оның ішінде атқаратын лауазымында Мынадай жұмыс нәтижелерім бар: ______________________________________ Марапаттары, атақтары, дәрежесі, ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы, сондай-ақ қосымша мәліметтер (бар болса) ________________________________________ "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8- бабының 1-тармағына сәйкес менің дербес деректерімді дербес деректерді өңдеу мақсаттарына сәйкес келетін кез келген заңды тәсілдермен (фото, видео, оның ішінде автоматтандыру құралдарын пайдалана отырып немесе мұндай құралдарды пайдаланбай дербес деректердің ақпараттық жүйелерінде пайдалану үшін) өңдеуге келісім беремін. Мен келісемін

___________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса)) (қолы) "____"______________20___жыл __________ /қолы/ 

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 4-қосымша Нысан Құжаттарды қабылдау туралы қолхат ___________________________________________ / көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ә. (бар болса) көрсету ___________________________________________ / көрсетілетін қызметті берушінің атауын көрсету/ Мемлекеттік білім беру ұйымдарының басшыларын тағайындау конкурсына қатысу үшін қабылданған құжаттардың тізбесі керегінің астын сызу 1. ______________________________________ 2. ______________________________________ 3. ______________________________________ Қабылдады: ________________________________________ "__" _______20__жыл _______________________________________ (Орындаушының Т. А. Ә. (бар болса) (қолы, байланыс телефоны)


Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 4-қосымша Нысан 

Құжаттарды қабылдау туралы қолхат ___________________________________________ / көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ә. (бар болса) көрсету ___________________________________________ / көрсетілетін қызметті берушінің атауын көрсету/ Мемлекеттік білім беру ұйымдарының басшыларын тағайындау конкурсына қатысу үшін қабылданған құжаттардың тізбесі керегінің астын сызу 1. ______________________________________ 2. ______________________________________ 3. ______________________________________ Қабылдады: ________________________________________ "__" _______20__жыл _______________________________________ (Орындаушының Т. А. Ә. (бар болса) (қолы, байланыс телефоны)


Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 5-қосымша __________________________ /көрсетілетін қызметті алушының Т. А. Ә. (бар болса) / Нысан

Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын басшылыққа ала отырып, ____ _________________________________________ /көрсетілетін қызметті берушінің немесе Мемлекеттік корпорацияның атауын, мекенжайын көрсету/ мемлекеттік білім беру ұйымдарының басшыларын тағайындау конкурсына қатысу үшін құжаттарды қабылдаудан бас тартады ___________________________________________________________________ /көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ә. (бар болса) көрсету/ ___________________________________________________________________ / білім беру ұйымының атауын көрсету/ _________________________________________________________ байланысты / жоқ немесе сәйкес келмейтін құжаттардың атауын көрсету/: атап айтқанда: 1)_________________________________; 2)_________________________________; 3)_________________________________. Осы қолхат әр тарап үшін бір-бірден 2 данада жасалды. "____"___________20___жыл ___________________________________________ (Мемлекеттік корпорация қызметкерінің Т. А. Ә. (бар болса) __________________________________________ (қолы, байланыс телефоны) Алды: _____________________________________________________________ /Көрсетілетін қызметті алушының Т. А. Ә. (бар болса) / "____"___________20___жыл __________ /қолы


Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 6-қосымша Нысан 

Кандидаттың Т.А.Ә. (бар болса)________________________________________, ЖСН_______________________________ ___________________________________________________________________ (қызметі, жұмыс орны) ___________________________________________________________________ нақты тұрғылықты жері, тіркелген мекен жайы 

Сертификаттаудан өтуге өтініш Мені Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге сертификаттауға жіберуіңізді сұраймын. Қазіргі уақытта _____________________________________________ (лауазымы, ұйымның атауы, мекенжайы (облыс, аудан, қала\ауыл) жұмыс істеймін. Сертификаттаудан өту тілі: қазақ/орыс тілдерінде, қажеттінің астын сызу "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8- бабының 1-тармағына сәйкес менің дербес деректерімді дербес деректерді өңдеу мақсаттарына сәйкес келетін кез келген заңды тәсілдермен (фото, видео, оның ішінде автоматтандыру құралдарын пайдалана отырып немесе мұндай құралдарды пайдаланбай дербес деректердің ақпараттық жүйелерінде пайдалану үшін) өңдеуге келісім беремін. Мен сертификаттау өтетін ғимаратта тыйым салынған заттардың бірін пайдалануға тырысуымның жауапкершілігі туралы, тиісті акті жасала отырып, шығарылатыным туралы хабардармын. Тыйым салынған зат табылған жағдайда, бір жыл мерзімге сертификаттаудан өту құқығынан айырылатыным туралы хабардармын. Сертификаттау кезінде ережелерді бұзу фактілері анықталған, сондай-ақ сертификаттаудан өту мерзіміне қарамастан, тексеру кезінде бейнежазба табылған жағдайда, акт жасалып, нәтижелердің күші жойылатынынан хабардармын. Тыйым салынған заттар: 1) ұялы байланыс құралдары (пейджер, ұялы телефондар, планшеттер, iPad (Ipad), iPod (iPod), iPhone (iPhone), SmartPhone (Смартфон), смарт сағат); ноутбуктер, ойнатқыштар, модемдер (мобильді маршрутизаторлар); 2) радиоэлектрондық байланыстың кез келген түрі (Wi-Fi (Wi-Fi), Bluetooth ( Bluetooth), Dect (DECT), 3G (үш джи), 4G( төрт джи), 5G (бес джи);

3) сымды және сымсыз құлаққаптар және т.б.; 4) шпаргалкалар және оқу-әдістемелік әдебиеттер; 5) калькуляторлар және түзету сұйықтықтары. Мен келісемін ________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса)) (қолы) Сертификаттау және конкурс өткізу қағидаларымен таныстым "____" ______________20___жыл ____________________ /қолы/

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 7-қосымша ______________________ / көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ә.бар болса)/ Нысан

Сертификаттаудан өткені туралы сертификат ________________________________________ _________________________ Т.А.Ә. (бар болса) _____________________қаласында мемлекеттік ұйымның басшысы лауазымына сертификаттау рәсіміне қатысқаны туралы куәландырады. 

Сертификаттауды өткізу күні "____"___________ және келесі нәтижені көрсетті:


Мазмұны Тапсырмаларының саны Шекті балл саны 50% Алынған балл саны 1. "Заңнаманы білу" 1) Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі; 2) "Білім туралы" Қ а з а қ с т а н Республикасының Заңы; 3) "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" ҚР Заң ы; 4) "Педагог мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 5) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйр ы ғ ы ( Нормативтік-құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген); 6) "Мектепке дейінгі, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары, жетім б а л а л а р м е н ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мамандандырылған, арнайы білім беру ұйымдары, балаларға арналған қосымша білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу ағарту министрінің 2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұй рығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29329 болып тіркелген) 10 10 10 10 4 4 5 5 5 5 2 2 Барлығы 48 24

Ұйымның басшысы (өкілі): _____________________________ (Т. А. Ә. (бар болса), қолы) Мөр орны

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 8-қосымша 

Мемлекеттік білім беру ұйымы басшысының бос лауазымына кандидатпен әңгімелесуге арналған тақырыптық бағыттар 

1. Білім беру саласындағы уәкілетті органның негізгі нормативтік құқықтық құжаттары, Қазақстан Республикасының білім беру саласын реттейтін мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық құжаттары. 2. Білім берудегі менеджменттің заманауи тәсілдері. 3. Білім беру саласындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттары. 4. Білім беру ұйымын басқарудағы инновациялар. 5. Табысты білім беру ұйымының, табысты басшының, табысты білім алушының/ тәрбиеленушінің, табысты педагогтің критерийлері. 6. Қазақстанның білім беруіндегі халықаралық зерттеулердің рөлі. 7. Білім беру ұйымдарында ғылыми-әдістемелік жұмысты ұйымдастыру жүйесі. 8. Деңгейлер бойынша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартының ерекшеліктері. 9. Әкімшіліктің Қамқоршылық кеңеспен өзара іс-қимыл жүргізу жүйесі. 10. Кадрларды даярлаудағы әлеуметтік әріптестік пен халықаралық ынтымақтастықтың рөлі. 11. Білім беру ұйымдарын білікті кадрлармен қамтамасыз ету міндеттері. 12. Білім беру ұйымының қаржылық өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігі мен нәтижелері. 13. Экономика салалары үшін кадрлар даярлаудың жаңа тәсілдері 

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 9-қосымша Нысан 

Мемлекеттік білім беру ұйымының бірінші басшысы лауазымына кандидаттың бағалау парағы _________________________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) 

№ Өлшемшарттар Балл саны (1-ден 10-ға дейін) 1. Қазақстан Республикасының заңнамасын білу (сертификаттау нәтижелері негізінде) 24-тен 33-ке дейін - 5 балл 33-тен 44-ке дейін - 8 балл 45-тен 48-ге дейін - 10 балл 2. Кандидаттың жеке және кәсіби қасиеттері 1-ден 10 балға дейін 3. Білім беру ұйымының табысты дамуының практикалық көрінісі 1-ден 10 балға дейін 4. Ситуациялық міндеттерді ұтқыр, икемді шеше білу 1-ден 10 балға дейін 5. Белсенді, позитивтік педагогикалық ортаны құра білу 1-ден 10 балға дейін 6. Білім беру ұйымын басқаруда шығармашылық әлеуетті пайдалану 1-ден 10 балға дейін Барлығы

Ескерту: Мемлекеттік білім беру ұйымының басшысы лауазымына кандитаттың критерийлерін комиссия мүшелері 10 балдық шкала бойынша бағалайды. Екінші-жетінші тармақтардағы сұрақтарды конкурстық комиссияның мүшелері бағалайды. Жиынтық балды шығару кезінде комиссия мүшелері берген балдың жалпы санының орташа арифметикалық балы ескеріледі. 25-30 – жеткіліксіз деңгей; 31-60 – жеткілікті деңгей. Комиссия әр өлшемшарт (2-7 өлшемшарттар) бойынша 5 балдан төмен жеткілікті деңгей көрсетпеген кандидатты білім беру ұйымының басшысы лауазымына тағайындауға ұсынбайды. 

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 10-қосымша Нысан (конкурс жариялаған мемлекеттік білім беру ұймының атауы) ____________________________ Апелляциялық комиссияның төрағасы ____________________________ Т.А.Ә. (бар болса) 

Өтініш Конкурс өтетін орын ________________________. Электрондық поштаның мекенжайы (толық), байланыс телефоны ________________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________ байланысты (себеп-салдарды қысқаша баяндау, дәлел келтіру) _____________________________________________________________ тағайындауға арналған конкурс нәтижелерін қайта қарауды сұраймын. Күні ____________________ Қолы __________________

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 11-қосымша Нысан

_______________________________________________________ (мемлекеттік білім беру ұйымындағы лауазым атауы) тағайындауға арналған конкурс нәтижелерін қайта қарау жөніндегі апелляциялық комиссия отырысының хаттамасы

"___" __________________ 20____ жыл Апелляциялық комиссияның төрағасы:________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) Апелляциялық комиссияның мүшелері: 1. _____________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) 2. _____________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) 3. _____________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) 4. _____________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) Апелляциялық комиссияның хатшысы: ______________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) Күн тәртібі: 1. Апелляцияға берілген өтініште келтірілген фактілерді қарау _______________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса) 2. Бірінші басшыны тағайындауға арналған конкурс материалдарын қарау. 3. Шешім қабылдау. Апелляциялық комиссияның жұмысы барысында мынадай іс-әрекеттер жүзеге асырылды: 1. Іс-әрекеттің сипаттамасы 2. Іс-әрекеттің сипаттамасы Апелляциялық комиссияның шешімі: ________________________________ ________________________________________________________________ Апелляциялық комиссияның төрағасы _______________________________ (қолы) (Т.А.Ә. (бар болса) Апелляциялық комиссияның мүшелері 1. __________________________________________________________ (қолы) (Т.А.Ә. (бар болса) 2. __________________________________________________________ (қолы) (Т.А.Ә. (бар болса) 3. __________________________________________________________ (қолы) (Т.А.Ә. (бар болса) 4. _______________ ___________________________________________ (қолы) (Т.А.Ә. (бар болса) Хатшы: ________________________________________________________ (қолы) (Т.А.Ә. (бар болса)


Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларына 12-қосымша Нысан

Педагог бос немесе уақытша бос лауазымына өтілі бар кандидаттың бағалау парағы _______ ___________________________________________________________ (Т.А.Ә. (бар болса))

№ Өлшемшарттар Растайтын құжат Балл сандары (1-ден 30-ға дейін) 1. Білім деңгейі Білімі туралы дипломның және дипломға қосымшаның көшірмелері Техникалық және кәсіптік - 1 балл Жоғары - 2 балл Жоғары үздік - 3 балл 2. Ғылыми атағы/ ғылыми дәрежесі/ дәрежесі Білімі туралы дипломның және дипломға қосымшаның көшірмелері/ ғылыми атағын/ ғылыми дәрежесін/дәрежесін беру туралы аттестат PhD докторы - 15 балл Ғылым докторы, Ғылым кандидаты, профиль бойынша докторы - 10 балл Педагогикалық бағыты бойынша магистрі - 5 балл Педагог- 2 балл Педагог-модератор - 3 балл Педагог-сарапшы - 5 балл Педагог-зерттеуші - 7 балл Педагог-шебер - 10 балл 3. Біліктілік санаты Куәлік, басқа құжат Басшының үшінші біліктілік санатындағы орынбасары - 5 балл Басшының екінші біліктілік санатындағы орынбасары - 6 балл Басшының бірінші біліктілік санатындағы орынбасары - 7 балл 4. Әкімшілік және әдістемелік қызметтегі жұмыс тәжірибесі Еңбек кітапшасы/еңбек қызметін алмастыратын басқа да құжат Әдіскер, лауазымдағы жұмыс өтілі кемінде 2 жыл- 2 балл Әдіскер, лауазымдағы жұмыс өтілі төрт жылдан көп - 3 балл Директордың орынбасары, лауазымдағы жұмыс өтілі кемінде 2 жыл- 3 балл Директордың орынбасары, лауазымдағы жұмыс өтілі төрт жылдан көп - 4 балл Директор, лауазымдағы жұмыс өтілі кемінде 2 жыл - 4 балл Директор, лауазымдағы жұмыс өтілі 4 жылдан көп - 5 балл 5. Бұрынғы жұмыс орнынан (педагог лауазымы бойынша) ұсыным хат Ұсыным хат (педагог лауазымы бойынша соңғы жұмыс орнынан) Оң ұсыным хаттың болуы - 3 балл 6.* Соңғы 3 жылдағы кәсіби жетістіктерінің көрсеткіштері - олимпиадалар мен к о н к у р с т а р жеңімпаздарының дипломдары, грамоталары, білім алушылардың ғылыми жобалары; - олимпиадалар мен б а й қ а у л а р жеңімпаздарының дипломдары, грамоталары 1) қалалық/аудандық олимпиадалар мен конкурстардың жеңімпаздары - 0,5 балл облыстық - 1 балл, республикалық - 2 балл, халықаралық - 3 балл; 2) ғылыми жобалар: қалалық/аудандық - 0,5 балл, облыстық - 1 балл, республикалық - 2 балл, халықаралық - 3 балл; 3) "Үздік педагог" конкурсына қатысушы - 1 балл; 4) "Үздік педагог" конкурсының жеңімпазы - 5 балл. 7. Қоғамдық-педагогикалық қызметі Қоғамдық-педагогикалық қызметін растайтын құжат (бұрыңғы жұмыс) Тәлімгер - 0,5 балл; Әдістемелік бірлестігінің басшысы - 2 балл; 8**. Курсқа дайындық - пәндік даярлық сертификаттары; - цифрлық сауаттылық сертификаты, ҚАЗТЕСТ немесе QAZAQ RESMI TEST; IELTS; TOEFL; DELF сертификаттары; Goethe Zertifikat, "Python тілінде бағдарламалау н е г і з д е р і " бағдарламалары бойынша оқыту, " Microsoft" Курсера жұмыстарына оқыту Халықаралық курстар: TEFL Cambridge "CELTA (Certificate in Teaching English to Speakers of Other Languages)" CELT-P (Certificate in English Language Teaching – Primary) DELTA (Diploma in Teaching English to Speakers of Other Languages) CELT-S (Certificate in English Language Teaching – Secondary) "TKT Teaching Knowledge Test" Certificate in EMI Skills ( English as a Medium of Instruction) Teacher of English to Speakers of Other Languages (TESOL) "TESOL" Certificate in teaching English for young learners International House Certificate in Teaching English as a Foreign Language (IHC) біліктілікті арттыру ұйымдары іске асыратын білім беру саласындағы уәкілетті органмен келісілген бағдарламалар бойынша біліктілікті арттыру курстары - 0,5 IHCYLT - International House Certificate In Teaching Young Learners and Teenagers Becoming a Better Teacher : Exploring Professional Development Assessment for Learning: Formative Assessment in Science and Maths Teaching Online Teaching for Educators: Development and Delivery Educational Management Key Ideas in Mentoring Mathematics Teachers Курсы на платформе Coursera, Futute learn Teaching Mathematics with Technology Special Educational Needs "Developing expertise in teaching chemistry" балл (әрқайсысы бойынша жеке) Барлығы:

* 6-тармақта жеңімпаздар санына қарамастан, соңғы 3 (үш) жылдағы олимпиадалар мен конкурстардың әрбір деңгейі (қалалық/аудандық) бойынша 0,5 балл ескеріледі, облыстық олимпиадалар мен конкурстардың жүлдегерлері - 1 балл, республикалық - 2 балл, халықаралық - 3 балл; ғылыми жобалар: қалалық/аудандық - 1 балл, облыстық - 1 балл, республикалық -2 балл, халықаралық – тиісінше 3 балл; республикалық олимпиадалар мен конкурстардың жүлдегерлері - 3 балл. ** 8-тармақта соңғы 3 (үш) жылдағы біліктілікті арттыру ұйымдары іске асыратын білім беру саласындағы уәкілетті органмен келісілген бағдарламалар бойынша біліктілікті арттыру курстары - 0,5 балл (әрқайсысы бойынша жеке).

Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымдарға тағайындау, лауазымдардан босату қағидаларына 13-қосымша Нысан

Педагогтің бос немесе уақытша бос лауазымына өтілі жоқ кандидаттың бағалау парағы ____ ___________________________________________________________________ Т.А.Ә. (бар болса)

№ Өлшем шарттар Растайтын құжат Балл сандары 1. Білім деңгейі Білімі туралы дипломның және дипломға қосымшаның көшірмелері Техникалық және кәсіптік - 1 балл Техникалық және кәсіптік үздік - 2 балл Жоғары - 3 балл Жоғары үздік -4 балл 2. Ғылыми атағы/ ғылыми дәрежесі/ дәрежесі Білімі туралы дипломның және дипломға қосымшаның көшірмелері/ ғылыми атағын/ ғылыми дәрежесін/дәрежесін беру туралы аттестат PhD докторы - 15 балл Ғылым докторы, ғылым кандидаты, профиль бойынша докторы - 10 балл Педагогикалық бағыты бойынша магистрі - 5 балл 3. Сертификаттаудан өту нәтижелері Сертификат 50 % - 2 балл 60-80 % - 4 балл 80-100% – 6 балл 4. Педагогикалық/ кәсіби практика нәтижелері Білімі туралы дипломға қосымша "3" – 2 балл "4" – 3 балл "5" – 4 балл 5. Оқу орнынан ұсыным хат Ұсыным хат Оң ұсыным хаттың болуы - 3 балл 6. Волонтерлік жұмысқа қатысу Қатысу құжаты 1 балл 7. Педагогикалық қызмет туралы жарияланымы бар интернет бетін, әлеуметтік желіде парақшаларын жүргізу ( авторлық ғылыми жобалар, сабақтар, семинарлар) Сілтемелер 1 жылға дейін -1 балл 1 жылдан 3 жылға дейін - 2 балл 3 жылдан жоғары -3 балл 8. Жазғы лагерьлердің жұмысына қатысу Қатысу құжаты 2 балл 9. Оқу орындары бойынша конкурстарға қатысу ( ғылыми жобалар, шығармашылык және т.б. ) Қатысу құжаты Әрбір қатысқаны үшін 1 балл, бірақ 4 балдан аспайды ҚАЗТЕСТ немесе QAZAQ RESMI TEST; IELTS; TOEFL; DELF; Goethe Zertifikat сертификаттары, "Python бағдарламаның негіздері" , "Microsoft-та жұмыс істеуге үйрету" бағдарламалары бойынша оқыту 10. Курсера Халықаралық курстар: TEFL Cambridge "CELTA (Certificate in Teaching English to Speakers of Other Languages)" CELT-P (Certificate in English Language Teaching – Primary) DELTA (Diploma in Teaching English to Speakers of Other Languages) CELT-S (Certificate in English Language Teaching – Secondary) TKT"Teaching Knowledge Test Certificate in EMI Skills ( English as a Medium of Instruction)" Teacher of English to Speakers of Other Languages (TESOL) "TESOL" Сертификат 1 балл (әрқайсына бөлек) Барлығы: 

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі 2025 жылғы 31 наурыздағы № 96 мен Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрі 2025 жылғы 31 наурыздағы № 57 Бірлескен бұйрыққа 2-қосымша

Күші жойылған кейбір бұйрықтардың тізбесі 1. "Мемлекеттік орта білім беру мекемелерінің басшыларын конкурстық тағайындау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7495 болып тіркелген). 2. "Мемлекеттік орта білім беру ұйымдарының басшыларын конкурстық тағайындау қағидасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 13 желтоқсандағы № 619 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16197 болып тіркелген). 3. "Мемлекеттік орта білім беру ұйымдарының басшыларын конкурстық тағайындау қағидасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 26 маусымдағы № 308 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17207 болып тіркелген). 4. "Мемлекеттік орта білім беру мекемелерінің басшыларын конкурстық тағайындау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 28 қыркүйектегі № 510 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17641болып тіркелген). 5. "Мемлекеттік орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының басшыларын конкурстық орналастыру және мектепке дейінгі, орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын және қосымша білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын мемлекеттік білім беру ұйымының басшысы лауазымына конкурстық тағайындау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 21 мамырдағы № 213 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 20686 болып тіркелген). 6. "Мемлекеттік орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының басшыларын конкурстық орналастыру және мемлекеттік мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және қосымша білім беру ұйымының басшысы лауазымына конкурстық тағайындау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2021 жылғы 19 қарашадағы № 568 және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2021 жылғы 22 қарашадағы № 432 бірлескен бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 25349 болып тіркелген). 7. "Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 27 тамыздағы № 383 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29325 болып тіркелген). 8. "Педагог лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2009 жылғы 13 шілдедегі № 338 бұйрығы, "Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын бекіту туралы" 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрықтарына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы " Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 1 желтоқсандағы № 484 бұйрығының 2-тармағы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 30907 болып тіркелген). 9. "Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 22 желтоқсандағы № 513 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 31231 болып тіркелген). 10. "Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 15 тамыздағы № 259 және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 16 тамыздағы № 343 бірлескен бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33320 болып тіркелген). 11. "Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымнан босату қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 57 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2024 жылғы 24 желтоқсандағы № 362 және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2024 жылғы 24 желтоқсандағы № 486 бірлескен бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 35525 болып тіркелген).

© 2012. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты» ШЖҚ РМК]]>
admin Tue, 12 Aug 2025 10:50:44 -0400